Bộ KH-CN đã thẩm định 30 nhiệm vụ; 14 nhiệm vụ được phê duyệt, 8 nhiệm vụ không đủ điều kiện và 8 nhiệm vụ đang tiếp tục hoàn thiện, thẩm định.
Các đề xuất tập trung vào một số lĩnh vực như vệ tinh quan sát Trái đất, chip RF cho máy bay không người lái (UAV), ray đường sắt, bản sao số hệ thống điện, liệu pháp tế bào CAR-T.
Trong tháng 10, Bộ KH-CN sẽ tiếp tục đẩy nhanh việc phê duyệt, tổ chức thực hiện các nhiệm vụ đủ điều kiện; hoàn thành thẩm định hồ sơ còn lại, hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ, bố trí kinh phí và ký hợp đồng.
Cùng với đó, 160 đề xuất từ các địa phương sẽ tiếp tục được phân loại, tích hợp, ưu tiên hình thành những nhiệm vụ có phạm vi dùng chung, liên vùng, có sản phẩm, chỉ tiêu kỹ thuật, địa chỉ ứng dụng và khả năng huy động nguồn lực rõ ràng.
Một vấn đề mới đặt ra khi triển khai nhiệm vụ công nghệ chiến lược là phải xác định rõ bài toán và yêu cầu sản phẩm ngay từ đầu. Nghĩa là xác định sản phẩm, bài toán trước, sau đó mới hướng tới làm chủ công nghệ để giải quyết, thay vì làm chủ công nghệ rồi mới đi tìm sản phẩm. Bài toán và sản phẩm phải thực sự gắn với thị trường, chứng minh được nhu cầu, khách hàng và khả năng tạo doanh thu.
Quan điểm của Bộ KH-CN là không triển khai nhiệm vụ chưa đủ điều kiện, không đặt mục tiêu giải ngân bằng mọi giá; đồng thời bố trí tối thiểu 15% chi sự nghiệp khoa học cho công nghệ chiến lược và điều chuyển kinh phí từ nhiệm vụ không đạt mốc sang nhiệm vụ đạt kết quả.
Để triển khai chương trình quốc gia đặc biệt về công nghệ chiến lược, trên cơ sở khung pháp lý hiện hành, Bộ KH-CN đã ban hành 5 thông tư liên quan đến ươm tạo, công nhận doanh nghiệp và sản phẩm, phê duyệt, đặt hàng nhiệm vụ cũng như cơ chế tài chính cho phát triển công nghệ chiến lược.
Điểm mới trong cơ chế quản lý là mỗi nhiệm vụ được chia thành các gói công việc, xác định rõ mục tiêu, sản phẩm, kinh phí và mốc nghiệm thu. Kinh phí được cấp theo từng mốc; nhiệm vụ đạt yêu cầu mới được tiếp tục cấp vốn cho giai đoạn sau, không đạt sẽ dừng.
Việc đặt hàng cũng được thực hiện theo bài toán cụ thể, với yêu cầu rõ về sản phẩm, chỉ tiêu kỹ thuật và đối tượng sử dụng. Doanh nghiệp được kéo vào ngay từ đầu, từ khâu xác định yêu cầu kỹ thuật, đối ứng vốn đến tiếp nhận sản phẩm.
Mới đây, Bộ KH-CN cũng đã ra thông báo kêu gọi đề xuất nhiệm vụ nghiên cứu và phát triển công nghệ chiến lược. Bên cạnh viện nghiên cứu, cơ sở giáo dục đại học và tổ chức KH-CN, doanh nghiệp và cá nhân cũng có thể trực tiếp đề xuất nhiệm vụ.
Đây là những điểm mới, có tính đột phá trong quản lý hoạt động khoa học, phát triển công nghệ nói chung và triển khai nhiệm vụ công nghệ chiến lược nói riêng. Với những nhiệm vụ cần nguồn vốn lớn, thời gian dài, rủi ro cao nhưng có khả năng tạo tác động lan tỏa, Nhà nước sẽ xác định bài toán, chia sẻ rủi ro và tạo điều kiện hình thành thị trường ban đầu.
Còn với những công nghệ đã có khả năng phát triển thành sản phẩm, doanh nghiệp sẽ giữ vai trò chính trong hoàn thiện, sản xuất và thương mại hóa.
Các mục tiêu phát triển, làm chủ công nghệ chiến lược chỉ có thể sớm thành hiện thực khi cơ chế quản lý, điều hành đủ minh bạch, linh hoạt và huy động được sự tham gia thực chất của Nhà nước, doanh nghiệp cùng cộng đồng nghiên cứu tại các viện, trường.
Nguồn lực cho công nghệ chiến lược được tập trung vào những nhiệm vụ đủ điều kiện, có khả năng tạo ra sản phẩm và từng bước hình thành năng lực công nghệ của chính Việt Nam.
Theo TRẦN LƯU (SGGPO)
