Đặc biệt là dầu diesel - nhiên liệu dùng cho hoạt động vận tải và sản xuất, đánh bắt hải sản tăng hơn 7.200 đồng/lít, vượt trên 30.000 đồng/lít. Doanh nghiệp và người dân phải làm gì để ứng phó với tình trạng này?
Mặc dù 2 nhà máy lọc dầu trong nước đã đáp ứng khoảng 70-80% nhu cầu tiêu dùng trong nước nhưng mỗi năm, Việt Nam vẫn phải nhập 9-10 triệu tấn xăng dầu thành phẩm và hơn 14 triệu tấn dầu thô phục vụ sản xuất. Do đó, thị trường năng lượng trong nước vẫn chịu ảnh hưởng từ sự biến động của giá dầu thế giới.
Tính tới thời điểm hiện tại, giá xăng RON95 đã tăng 21%, xăng E5 tăng gần 18%, dầu diesel và dầu hỏa tăng trên 30%. Đây là cú sốc không hề nhỏ đối với nền kinh tế đất nước. Vì xăng dầu là nguyên liệu đầu vào quan trọng với nhiều lĩnh vực, nhất là hoạt động sản xuất và dịch vụ.
Theo tính toán của Cục Thống kê, khi giá xăng dầu tăng 10% thì tăng trưởng GDP có thể giảm khoảng 0,5% trong khi lạm phát tăng thêm khoảng 0,36 điểm phần trăm.
Vì vậy, nếu giá xăng dầu tiếp tục tăng cao trong thời gian tới, tốc độ tăng trưởng GDP của nước ta có thể giảm hơn 1 điểm phần trăm, trong khi giá tiêu dùng sẽ tăng thêm gần 1 điểm phần trăm. Đó là con số không thể coi thường, khi quy mô nền kinh tế Việt Nam đã xấp xỉ 500 tỷ USD và mục tiêu tăng trưởng đặt ra cho năm nay khoảng 10%.
Xăng dầu là đầu vào quan trọng của hoạt động vận tải, logistics, sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ. Giá xăng dầu tăng cao sẽ đẩy chi phí vận chuyển, sản xuất và giá bán lẻ tăng theo, áp lực lạm phát vì thế cũng sẽ lan ra rất nhanh.
Đặc biệt là dầu diesel tăng hơn 30%, chi phí logistics và chi phí đầu vào của doanh nghiệp có thể tăng hơn nhiều so với nỗi lo tăng chi phí di chuyển của người dân.
Dưới sự điều hành của Chính phủ, các kịch bản ứng phó đã được kích hoạt, gồm tăng nguồn cung, tăng nhập khẩu để dự trữ, điều hành giá linh hoạt để tránh đầu cơ và cảnh báo sớm các rủi ro trong chuỗi cung ứng.
2 nhà máy lọc dầu Dung Quất và Nghi Sơn tiếp tục đảm bảo khoảng 70-80% nhu cầu thị trường trong nước; cho phép huy động dầu thô trong nước để chế biến thay vì xuất khẩu trong bối cảnh rủi ro nguồn cung toàn cầu gia tăng.
Các doanh nghiệp đầu mối được yêu cầu tăng nhập khẩu, đa dạng hóa nguồn cung và duy trì dự trữ lưu thông theo quy định, nhằm góp phần ổn định nguồn cung cho nền kinh tế.
Gia Lai là địa phương phát triển mạnh các hoạt động vận chuyển, logistics, công nghiệp, thông qua Cảng Quy Nhơn và hệ thống đường bộ kết nối với các tỉnh miền Trung - Tây Nguyên.
Đặc biệt là nghề khai thác thủy sản với đội tàu gần 5.800 chiếc, giải quyết việc làm cho hơn 41.000 lao động, sản lượng khoảng 250 nghìn tấn sản phẩm/năm.
Theo tính toán, mức tiêu thụ trung bình 5.000-8.000 lít dầu, có thể lên tới 10.000 lít cho các chuyến biển dài ngày hoặc tàu công suất lớn. Khi giá dầu diesel tăng cao như hiện nay, chi phí có thể tăng thêm từ 50 triệu đến hàng trăm triệu đồng cho mỗi chuyến biển.
Trong đội tàu gần 5.800 của tỉnh, gần 3.200 chiếc là tàu đánh bắt xa bờ. Với giá dầu như hiện tại, chi phí ngư dân Gia Lai phải gánh thêm không hề nhỏ, hiệu quả khai thác chắc chắn sẽ giảm đáng kể, thậm chí là thua lỗ. Trong khi nhiều chủ tàu cho biết vẫn gắng gượng duy trì hoạt động, vì nếu không sẽ mất bạn thuyền.
Tác động tiêu cực do giá xăng dầu tăng cao đối với cuộc sống và các hoạt động sản xuất, dịch vụ của người dân, doanh nghiệp, cũng như mục tiêu tăng trưởng của địa phương trong năm 2026 đã rõ.
Vì vậy, ngoài các giải pháp của Chính phủ như mở rộng công suất các nhà máy lọc dầu để tăng nguồn cung, tăng dự trữ thì muốn hạn chế ảnh hưởng từ các cú sốc dầu mỏ, về lâu dài, người dân và doanh nghiệp cũng cần phải tính đến các giải pháp tiết kiệm nhiên liệu hóa thạch và chuyển dịch sang sử dụng các nguồn năng lượng thay thế từ khí, điện và nhiên liệu sinh học.
