Đại hội Đại biểu lần thứ XIV của Đảng vừa diễn ra thành công và Việt Nam có tâm thế, vị thế, năng lực mới để bước vào kỷ nguyên mới, trong đó có cả phát triển quản trị quốc gia và nâng tầm đối ngoại, hội nhập quốc tế.
Lợi thế lớn. Có 3 căn cứ rất quan trọng. Thứ nhất là nền tảng thành tựu 40 năm đổi mới và phát triển. Thứ hai, tầm nhìn chiến lược cho kỷ nguyên mới, thể hiện rõ nhất qua hàng loạt nghị quyết trụ cột, được phản ánh trong Báo cáo chính trị của Đại hội Đảng. Thứ ba, những nỗ lực thực sự trong tái cấu trúc quản trị quốc gia và phát triển đất nước.
Năm 2025, tinh gọn bộ máy, tạo ra không gian phát triển mới thông qua sắp xếp lại đơn vị hành chính, thúc đẩy mạnh phát triển chất lượng, bền vững hơn cho nền kinh tế… Tất cả đặt ra tâm thế mới và vị thế mới cho Việt Nam để bước vào kỷ nguyên mới, trong đó có việc nâng tầm đối ngoại và hội nhập quốc tế.
Điều này không phải nói một cách võ đoán mà có số liệu cụ thể. Sau 40 năm đổi mới, GDP Việt Nam đã đạt 510 tỉ USD, thuộc top 30-32 nền kinh tế lớn của thế giới. Thương mại năm 2025 ước đạt 920 tỉ USD, năm 2024 là khoảng 800 tỉ USD. Quy mô thương mại với thế giới rất lớn, thuộc top 20 nền kinh tế xuất nhập khẩu hàng đầu.
Về chính trị, Việt Nam đã thiết lập khuôn khổ đối tác toàn diện, chiến lược, chiến lược toàn diện với 42 đối tác, tạo môi trường chiến lược thuận lợi về hòa bình, an ninh và phát triển.
Về hội nhập kinh tế, Việt Nam tham gia 17 hiệp định thương mại tự do (FTA), cả song phương và đa phương, nhiều FTA chất lượng cao như CPTPP, RCEP, EVFTA... bao trùm hầu hết đối tác kinh tế - thương mại chủ chốt. Đây là những lợi thế rất lớn.
Tầm nhìn mới, tư duy mới. Với vị thế và năng lực mới, Việt Nam cần nâng tầm đối ngoại, hội nhập quốc tế lên một tầm cao mới - như Tổng Bí thư nói, phải xứng với tầm vóc quốc gia, dân tộc, với tầm vóc mới của Việt Nam.
Tôi muốn nhấn mạnh rằng đối ngoại và hội nhập quốc tế hiện nay phải dựa trên thành tựu 40 năm đổi mới và phải hướng tới một tầm nhìn chiến lược mới mà Đại hội XIV đề ra. Tầm nhìn đó là:
Thứ nhất, đối ngoại - hội nhập quốc tế phải xứng với tầm lịch sử, văn hóa, vị thế và khát vọng phát triển của Việt Nam.
Thứ hai, khi tham gia hợp tác quốc tế, Việt Nam phải đặt mình vào dòng chảy chính của thời đại với các xu thế, giá trị phổ quát: Hòa bình, độc lập, phát triển, hợp tác, dựa trên luật pháp quốc tế. Kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, Việt Nam lấy chính nghĩa làm nền tảng, dựa vào luật pháp quốc tế, bắt kịp các xu thế của thế giới. Đây là nguyên tắc then chốt.
Thứ ba: Tích cực, chủ động tham gia vào nền chính trị thế giới, nền kinh tế toàn cầu và nền văn minh nhân loại, như phát biểu của Tổng Bí thư về hội nhập quốc tế. Với tầm nhìn mới này, Việt Nam không chỉ tham gia vào các lĩnh vực hoạt động, mà cao hơn - tham gia kiến tạo luật chơi, bổ khuyết giá trị của mình vào các lĩnh vực quản trị thế giới về chính trị, kinh tế và văn minh.
Song hành với tầm nhìn chiến lược mới là những tư duy đối ngoại mới được Đại hội XIV xác lập nhằm hiện thực hóa tầm nhìn đó.
Điểm nhấn đầu tiên chính là việc đặt đối ngoại và hội nhập quốc tế cùng với quốc phòng, an ninh là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên. Điều này cho thấy Đại hội XIV đánh giá đối ngoại ở tầm chiến lược mới. Những biến động của tình hình quốc tế hiện nay cho thấy sự đan xen chặt chẽ giữa các yếu tố chính trị, an ninh, quốc phòng, kinh tế và công nghệ, đặt đất nước trước cả cơ hội lẫn thách thức. Hơn bao giờ hết, tư duy mới của Đảng về tính chất "trọng yếu, thường xuyên" càng trở nên cấp thiết và có ý nghĩa chiến lược.
Tiếp theo là đối ngoại và hợp tác quốc tế chuyển từ "tham gia - tranh thủ" sang "đồng hành - kiến tạo". Điều này thể hiện vai trò chủ động, tích cực và vị thế mới của Việt Nam: Tranh thủ phát triển đất nước, đồng thời chủ động kiến tạo để đóng góp vào môi trường quốc tế đang diễn biến rất phức tạp, tạo điều kiện thuận lợi hơn không chỉ cho chúng ta mà cho tất cả các nước dựa trên luật pháp quốc tế.
Trong đó, kiến tạo môi trường chiến lược hòa bình, an ninh, thuận lợi cho phát triển; tham gia xây dựng chuẩn mực ứng xử quốc tế dựa trên luật pháp quốc tế, tôn trọng chủ quyền, độc lập và phát triển các quốc gia.
Việt Nam kiên định chính sách đối ngoại độc lập, tự chủ, đa dạng hóa, đa phương hóa, làm bạn với tất cả các nước, là thành viên có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế. Trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn, áp lực chọn bên, xung đột lợi ích, thì nguyên tắc tự chủ chiến lược dựa trên độc lập chủ quyền và lợi ích quốc gia cần được nhấn mạnh hơn bao giờ hết.
Dựa vào nội lực. Lịch sử 40 năm đổi mới đã cho thấy sức mạnh nội sinh quyết định vị thế, tiềm lực và năng lực của đất nước trong hội nhập quốc tế. Việc kết hợp hài hòa giữa lợi ích quốc gia, sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại tiếp tục là nguyên tắc nền tảng trong giai đoạn tới.
Trong hợp tác quốc tế luôn có hai mặt: Hợp tác và khác biệt, chúng ta chủ trương vun đắp hợp tác, kiềm chế và hóa giải khác biệt.
Những nỗ lực của Việt Nam bước vào kỷ nguyên mới, bao gồm việc tái cấu trúc quản trị quốc gia và mô hình phát triển, chắc chắn sẽ tạo động lực mới và sức hút mới cho kinh tế Việt Nam trong hội nhập.
Việc tháo gỡ các nút thắt về hành chính, pháp luật, đầu tư sẽ mở ra không gian lớn hơn để tham gia sâu vào kinh tế và đối ngoại toàn cầu, tranh thủ các nguồn lực bên ngoài.
Văn kiện Đại hội XIV cùng các nghị quyết trụ cột thể hiện tầm nhìn, quyết tâm của một Việt Nam mới khi bước vào kỷ nguyên mới. Đối ngoại thời gian tới cần nâng cao tầm vóc - tương xứng với tầm vóc của dân tộc, với tầm nhìn và nhiệm vụ chiến lược mà Đại hội XIV giao phó.
Tôi tin rằng, với nền tảng vững chắc sau 40 năm đổi mới và tâm thế chủ động bước vào kỷ nguyên mới, Việt Nam có đủ cơ hội, năng lực và vị thế để hội nhập quốc tế thành công, đóng góp thiết thực vào phát triển đất nước và nâng cao tầm vóc quốc gia.
Ngoại giao phải đi trước
Từ Đại hội XIII đến XIV, một quan điểm xuyên suốt là xây dựng nền ngoại giao tiên phong, toàn diện, hiện đại. Với mục tiêu đến 2030, 2045 hướng tới tăng trưởng bền vững dựa trên khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, ngoại giao phải đi trước, mở rộng hợp tác, thu hút nguồn lực chất lượng cao như FDI cao cấp, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu ở phân khúc cao.
Đại sứ Phạm Quang Vinh (nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao)
(Dẫn theo NLĐO)
