Gia cố nền tảng văn hóa ứng xử

Những ngày qua, nhiều câu chuyện không vui liên tục xuất hiện. Một cô gái tấn công người lớn tuổi trên đường phố chỉ vì va chạm giao thông không đáng kể; người đàn ông đánh hàng xóm khi bị nhắc nhở do làm ồn; một số shipper bị hành hung vì không đáp ứng những yêu cầu vô lý...

Điểm chung là đều xuất phát từ những mâu thuẫn nhỏ nhưng lại bị đẩy lên thành những hành vi bạo lực gây tổn thương cho người khác.

Đã có nhiều chuyên gia lên tiếng lý giải về hiện tượng dùng bạo lực để giải quyết những mâu thuẫn hàng ngày như vấn đề tâm lý, áp lực cuộc sống… Tuy nhiên, nguyên nhân sâu xa của tình trạng trên vẫn là việc thiếu nền tảng văn hóa ứng xử ở một bộ phận người dân hiện nay. Bởi văn hóa vốn không dừng lại ở nghệ thuật, lễ hội hay di sản; đó còn là cách con người ứng xử với nhau, với cộng đồng và với chính bản thân mình.

Không phải ngẫu nhiên mà từ xưa đến nay, dù ở đâu, văn hóa vẫn luôn được xem là “kim chỉ nam” quan trọng hướng con người đến những điều tốt đẹp.

Ảnh minh họa
Ảnh minh họa

Tuy nhiên, dù tầm quan trọng của văn hóa được nhắc đến rất nhiều, ở mọi quy mô, từ cấp quốc gia cho đến mỗi phường - xã, gia đình nhưng trên thực tế, với nhiều người, văn hóa vẫn luôn là một khái niệm xa xôi, trừu tượng, đôi khi là thiếu thực tế, không cần thiết. Họ bận rộn với mưu sinh nên đời sống tinh thần dễ bị đơn điệu, ngoài lúc làm việc, hình thức giải trí chỉ là lướt Facebook hay xem các video ngắn trên TikTok…

Nhìn nhận rõ những vấn đề kể trên, thời gian qua đã có nhiều chủ trương, chính sách được ban hành nhằm nỗ lực để đưa văn hóa thực sự thấm sâu vào đời sống thường ngày mà gần đây nhất là Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.

Trong đó, nhấn mạnh về sự cần thiết đổi mới mạnh mẽ cách tiếp cận và truyền thông về văn hóa, đảm bảo gần gũi và hữu ích. Từ cách ứng xử nơi công cộng, văn hóa giao thông đến nếp sống gia đình hay tinh thần trách nhiệm trong lao động, văn hóa cần được nhìn như một phần của đời sống thường ngày.

Sự chuyển biến đang diễn ra, chậm rãi nhưng chắc chắn. Với truyền thông đại chúng, đặc biệt là trên mạng xã hội, đã xuất hiện nhiều video ngắn với nội dung gần gũi, dễ hiểu về các đề tài như “văn hóa giao thông giúp giảm tai nạn”, “cư xử văn minh nơi công cộng”, “tình làng nghĩa xóm” hay series “văn hóa trong từng bữa ăn” kết hợp ẩm thực vùng miền với giá trị dinh dưỡng và tình cảm gia đình…

Các sản phẩm văn hóa này đều có điểm chung là hướng đến các đối tượng cụ thể thông qua chính những người cùng thế hệ. Như chùm video ngắn về an toàn giao thông hướng đến người trẻ do một chiến sĩ công an thế hệ gen Z phối hợp cùng một TikToker thực hiện thu hút rất đông người trẻ quan tâm. Họ thấy ở đó hình ảnh, câu chuyện và những bài học cho chính mình.

Còn ở quy mô của công nghiệp văn hóa, việc đầu tư cho các sản phẩm vừa có tính giải trí, vừa mang đậm yếu tố giáo dục cũng đang được khuyến khích, hỗ trợ. Ngày càng có nhiều sản phẩm biểu diễn hấp dẫn về hình thức, giàu tính nghệ thuật, đồng thời mang đến những câu chuyện ý nghĩa về tình yêu quê hương, tình cảm gia đình, bạn bè, tình nghĩa xóm giềng, ý chí vươn lên…

Tất nhiên, vẫn còn rất nhiều điều phải làm để văn hóa thực sự lan tỏa trong toàn xã hội. Như việc nỗ lực thu hẹp khoảng cách hưởng thụ văn hóa giữa thành thị và nông thôn, vùng sâu vùng xa.

Có thể là xây dựng các nhà văn hóa đa năng kết hợp thư viện số miễn phí và không gian sinh hoạt cộng đồng, giúp người dân vừa nghỉ ngơi vừa tiếp cận văn hóa mà không tốn kém. Hay việc tổ chức các giải thưởng nhằm khuyến khích thế hệ trẻ sáng tạo nội dung gắn với tuyên truyền lối sống văn hóa; xây dựng các kênh truyền thông văn hóa chính thống trên các nền tảng mạng xã hội…

Khi văn hóa trở thành một phần tự nhiên của đời sống hàng ngày, từ cách ứng xử, tiêu dùng đến giải trí, học tập… lòng nhân ái, sự tử tế, tinh thần tôn trọng khác biệt và ý thức trách nhiệm sẽ được đề cao. Một đứa trẻ lớn lên trong môi trường biết nhường nhịn, biết nói lời cảm ơn, xin lỗi, biết yêu cái đẹp và trân trọng lao động, đó cũng là lúc văn hóa âm thầm định hình nên nhân cách tốt đẹp của một cá nhân.

Và khi đó, đời sống tinh thần sẽ phong phú hơn, hạnh phúc sẽ tăng lên, và sức mạnh nội sinh của dân tộc - như tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam nhấn mạnh - sẽ được khơi dậy mạnh mẽ, góp phần xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc, văn minh.

Theo NGUYỄN MINH HẢI (SGGPO)

Các tin khác

Bảo vệ trẻ em

Bảo vệ trẻ em

(GLO)- UBND tỉnh Gia Lai vừa ban hành kế hoạch thực hiện Chương trình quốc gia về bảo vệ trẻ em và phòng ngừa, giảm thiểu trẻ em lao động trái quy định của pháp luật giai đoạn 2026-2030. 

'Phiếu tín nhiệm' của quốc tế với Việt Nam

'Phiếu tín nhiệm' của quốc tế với Việt Nam

Trong bối cảnh kinh tế - địa chính trị thế giới biến động phức tạp, khó lường, hơn 50 tỉ USD vốn đầu tư nước ngoài mà chúng ta thu hút được trong 9 tháng qua không chỉ lập kỷ lục cao nhất từ trước đến nay mà đó chính là một "phiếu tín nhiệm" của quốc tế dành cho VN.

Giảm áp lực giáo viên, đừng dừng ở chỉ đạo

Giảm áp lực giáo viên, đừng dừng ở chỉ đạo

Giải phóng sức lao động của người thầy, giảm những áp lực không đáng có để nhà giáo đầu tư vào chuyên môn vẫn đang trong tình trạng "trên nóng, dưới lạnh". Bộ thì quyết liệt, giục giã nhưng cơ sở vẫn chưa thấy cần.

Tạo đột phá công nghệ chiến lược

Tạo đột phá công nghệ chiến lược

Thông tin từ Bộ KH-CN cho biết, đến cuối tháng 9, các bộ, ngành đã đề xuất 38 nhiệm vụ công nghệ chiến lược với tổng kinh phí 13.750 tỷ đồng, trong đó nguồn ngoài ngân sách nhà nước đạt 8.860 tỷ đồng, chiếm hơn 64%.

Cơ hội từ không gian tầm thấp

Cơ hội từ không gian tầm thấp

Bộ Chính trị vừa ban hành Kết luận số 99-KL/TW ngày 28.9 về khai thác, quản trị và bảo vệ không gian tầm thấp phục vụ phát triển đất nước trong tình hình mới.

Phân quyền hiệu quả

Phân quyền hiệu quả

Một nền quản trị phân quyền hiệu quả nên được xây dựng trên 3 trụ cột: trao quyền đủ mạnh, bảo đảm nguồn lực tương xứng và buộc trách nhiệm đến cùng.

Chủ động ứng phó với mưa bão

Chủ động ứng phó với mưa bão

(GLO)- Gia Lai chuẩn bị bước vào mùa mưa bão. Theo nhận định của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, từ nay đến cuối năm 2026, thời tiết còn diễn biến khó lường, cần đề phòng mưa lớn, giông lốc gây ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất, chia cắt, cô lập tại một số khu vực.

Thắng đừng quá lời, thua đừng cay nghiệt!

Thắng đừng quá lời, thua đừng cay nghiệt!

Vị thế của một nền thể thao không được tạo nên bằng những lời tung hô sau chiến thắng, càng không thể được đo bằng những cơn giận dữ sau thất bại. Quan trọng là biết mình đang ở đâu. Khi cuộc chơi khép lại, điều đọng lại cần là sự công bằng.

Quyền tự do ngôn luận và trách nhiệm trong thời đại số

Quyền tự do ngôn luận và trách nhiệm trong thời đại số

Mới đây, lợi dụng sự kiện Hội nghị KOL toàn quốc lần thứ II (KOL Summit 2026) được tổ chức tại Thành phố Hồ Chí Minh, trên một số nền tảng mạng xã hội và trang thông tin tiếng Việt thiếu thiện chí ở nước ngoài xuất hiện nhiều bài viết xuyên tạc, vu khống chính quyền Việt Nam.

“Chia đôi” vỉa hè

“Chia đôi” vỉa hè

(GLO)- Một số phường trên địa bàn tỉnh Gia Lai vừa ra quân kiểm tra, chấn chỉnh trật tự đô thị trên các tuyến đường chính, tập trung xử lý tình trạng lấn chiếm lòng đường, vỉa hè để kinh doanh, buôn bán. 

Để người thầy được quyền chọn lúc rời bục giảng

Để người thầy được quyền chọn lúc rời bục giảng

(GLO)- Sau nhiều năm đứng lớp, điều tôi mong ở một chính sách về tuổi nghỉ hưu của nhà giáo thực ra khá giản dị: người đã mệt có thể được nghỉ; người vẫn còn sức khỏe, còn yêu lớp học thì đừng buộc họ phải rời đi.

Giữ lại 'giấy khai sinh' cho kỳ lân Việt

Giữ lại 'giấy khai sinh' cho kỳ lân Việt

Cánh cửa cải cách đã mở, là cơ sở để chứng thực “giấy khai sinh” cho các startup Việt ngay tại quê nhà và làm nên giá trị của kỳ lân Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Khai thác không gian ngầm, mũi tên trúng nhiều đích

Khai thác không gian ngầm, mũi tên trúng nhiều đích

Phát triển không gian ngầm là một trong những chiến lược quan trọng của TP.HCM không chỉ nhằm giảm áp lực hạ tầng mà còn tìm kiếm các động lực mới để tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn hiện nay.

Từ 'bản vẽ' đến 'viên gạch' ban đầu

Từ 'bản vẽ' đến 'viên gạch' ban đầu

Luật Phát triển đô thị có hiệu lực từ ngày 1-10. Điều quyết định “bản vẽ” chính sách đi vào cuộc sống đến đâu nằm ở những “viên gạch” đầu tiên được đặt xuống - chính là các nghị quyết, quyết định cụ thể hóa những quyền mà thành phố được trao.

Xử lý trụ sở dôi dư

Xử lý trụ sở dôi dư

(GLO)- Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, nhiều cơ quan, đơn vị được bố trí lại trụ sở làm việc. Tuy nhiên, quá trình này cũng phát sinh bài toán xử lý số trụ sở, nhà, đất công dôi dư. Nếu chậm được sắp xếp, xử lý, nguồn lực công này có nguy cơ bị bỏ không, gây lãng phí.

Quản lý nhưng đừng kìm hãm

Quản lý nhưng đừng kìm hãm

Sau một số sự cố liên quan thiết bị bay không người lái (UAV, drone) xảy ra tại các sân bay, hoạt động của loại phương tiện này đang được siết chặt ở VN. Vừa qua, lực lượng an ninh Cảng hàng không Thọ Xuân (Thanh Hóa) vận động người dân tự giác giao nộp flycam.

Tỏa sáng cùng châu Á

Tỏa sáng cùng châu Á

Tối nay 19-9, ngọn lửa Á vận hội - ASIAD 20 được thắp sáng tại Aichi - Nagoya. Đây là lần đầu tiên sau 32 năm, kể từ Hiroshima 1994, Đại hội Thể thao châu Á trở lại Nhật Bản.

Đừng để quỹ phụ huynh chỉ biến mất trên giấy

Đừng để quỹ phụ huynh chỉ biến mất trên giấy

Bộ GD-ĐT đang chỉnh lý dự thảo Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh theo hướng không còn hình thành quỹ do Ban đại diện trực tiếp thu và quản lý để tập trung vào chức năng kết nối, phản ánh ý kiến của phụ huynh và phối hợp với nhà trường.

Khởi đầu cho một giai đoạn vận hành mới

Khởi đầu cho một giai đoạn vận hành mới

Thời gian qua, các địa phương trên cả nước đã khẩn trương hoàn tất phương án sắp xếp mạng lưới các trường công lập để kịp vận hành mô hình mới ngay từ năm học 2026-2027. 

Xây dựng kỹ năng dùng AI

Xây dựng kỹ năng dùng AI

Trong thời đại mà trí tuệ nhân tạo (AI) được ứng dụng rộng rãi vào đời sống, việc xây dựng kỹ năng về sử dụng, tránh lạm dụng hay tạo “sức đề kháng” để nhận diện thông tin giả từ AI là cần thiết.

Bánh mì an toàn

Bánh mì an toàn

(GLO)- Bánh mì là món ăn quen thuộc, tiện lợi và có mặt gần như ở mọi nơi. Nhưng cũng chính vì phổ biến, được chế biến và bán ở rất nhiều cơ sở lớn nhỏ khác nhau, bánh mì luôn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm (ATTP) nếu không được kiểm soát chặt chẽ.

Ứng biến với nông sản

Ứng biến với nông sản

Trong khi giá lương thực thế giới đang tăng cao vì nhiều nước tăng nhập khẩu để ứng phó với siêu El Nino, thì VN với vị thế là quốc gia đứng thứ 2 thế giới về xuất khẩu gạo nhưng giá gạo VN lại bất động, thậm chí có xu hướng giảm.

Tuổi trẻ kiến tạo niềm tin số

Tuổi trẻ kiến tạo niềm tin số

Tại Hội nghị KOL toàn quốc 2026 diễn ra ở TPHCM, hơn 1.000 người có sức ảnh hưởng, nhà sáng tạo nội dung, chuyên gia và đại diện tổ chức đã bàn về chủ đề “KOL với hành trình kiến tạo niềm tin số”.

Sửa chương trình giáo dục từ chính lớp học

Sửa chương trình giáo dục từ chính lớp học

Năm học 2026-2027, Bộ GD-ĐT đặt ra mục tiêu sẽ sửa đổi đồng bộ chương trình giáo dục, sách giáo khoa đáp ứng những yêu cầu mới. Đây là thông tin đang nhận được sự quan tâm của dư luận. 

Trách nhiệm của KOL

Trách nhiệm của KOL

Mới đây, hơn 1.000 nghệ sĩ, nhà sáng tạo nội dung, chuyên gia công nghệ… đã tham gia Hội nghị KOL toàn quốc lần thứ 2 - KOL Summit 2026.

Định danh tác phẩm, bảo vệ quyền tác giả

Định danh tác phẩm, bảo vệ quyền tác giả

Nhìn vào các vụ xâm phạm quyền tác giả bị xử lý hình sự, lĩnh vực phần mềm và âm nhạc thường được nhắc đến nhiều hơn các lĩnh vực sáng tạo khác. Điều đó không có nghĩa hội họa, nhiếp ảnh, văn học, thiết kế ít bị xâm phạm. Trên thực tế, hành vi xâm phạm quyền tác giả trong các lĩnh vực này rất nhiều.