Dạy học là một nghề sáng tạo

Dạy học là một nghề sáng tạo. Thầy cô giáo không thay đổi mình thì không thể tạo ra sự thay đổi tương lai của mọi thế hệ học trò.

Ai cũng biết dạy học trong kỷ nguyên 4.0 khác hẳn với việc dạy học ở thế kỷ 20 hoặc những thế kỷ trước. Thực tế, thầy giáo trước đây biết rất nhiều, thậm chí đám trẻ con thế hệ 5X như chúng tôi còn nghĩ thầy giáo là người “biết tuốt”, biết tất tần tật những điều mà người thường không biết.

Thật sự cũng không sai là bao bởi những kiến thức thuộc về khoa học cơ bản cũng như những kinh nghiệm thực tế ở những thế kỷ trước không quá nhiều và ít thay đổi nên một người thầy uyên bác có thể “biết tuốt”.

Ngày nay, khối lượng kiến thức và kinh nghiệm của loài người thay đổi vô cùng nhanh chóng. Nhiều người cho rằng, khối lượng tri thức ngày nay tăng gấp đôi chỉ trong vòng bốn đến sáu năm. Nếu điều này đúng thì chỉ cần học hết tiểu học, các bạn học sinh lớp 6 đã có thể không biết những kiến thức mà các bạn học sinh lớp một học sau họ 5 năm.

Như vậy, trong cuộc đời đi học của một người, chỉ nói ở bậc phổ thông thì số lượng kiến thức học sinh nhận được sau 5 năm với thế hệ trước có thể đã tăng gấp hai đến ba lần so với thế hệ đàn anh.

Dạy học trong kỷ nguyên mới không thể theo kiểu biết gì nói nấy hoặc thậm chí biết mười nói một, bởi ngay cả khi biết mười nói một thì ông thầy cũng khó có khả năng biết được tất cả những thay đổi về mặt khoa học, kinh nghiệm trong nghề nghiệp của mình, trong lĩnh vực chuyên môn của mình.

Vì thế, dạy học trong kỷ nguyên 4.0 sẽ khác nhiều so với việc dạy học truyền thống trước kia. Nhà trường ngày nay không phải chỉ là nơi duy nhất truyền đạt kiến thức cho học sinh. Kiến thức mà người học có được không hẳn chỉ ở trong khuôn viên nhà trường, trong lớp học. Người học có thể nhận được nhiều hơn thế từ ngoài nhà trường.

Thế nên, việc dạy học ngày nay không giống xưa: học trò không phải là cái “bình rỗng” để người thầy rót vào đó mọi kiến thức mà người thầy hoặc ngành học đó có được. Không thể mở rộng mãi thời gian học trong nhà trường phổ thông và đại học vì lý do khối lượng kiến thức ngày càng nhiều, nhà trường trong xã hội ngày nay cần phải thay đổi cách tiếp cận việc học của người học.

Người học trở thành người chủ động trong việc tiếp nhận kiến thức cho chính mình và người thầy giờ lại chỉ là người hướng dẫn người học tự tìm kiếm kiến thức, thực hành các kiến thức học được để hình thành năng lực cho mình là xu hướng của giáo dục hiện đại.

Chính vì thế, vai trò của giáo dục, của người thầy trong xã hội hiện đại khác xa với người thầy của những thế kỷ trước. Việc lựa chọn kiến thức cần thiết để giảng dạy trong nhà trường, nhất là nhà trường phổ thông là điều mà nhiều phụ huynh và xã hội quan tâm. Giáo dục hiện đại không phải là việc cung cấp cho người học những kiến thức, kinh nghiệm mà nhân loại đã đúc kết.

Cao hơn cả, giáo dục ngày nay còn phải làm một chức năng đặc biệt: làm cho người học thích ứng với cuộc sống tương lai - đoán định và làm chủ tương lai của họ. Người thầy giáo trong xã hội hiện đại được coi là thành công nếu họ giúp cho người học tự tin, biết nhìn nhận và phản biện, biết sáng tạo, có khả năng làm chủ cuộc sống của mình cả hiện tại và tương lai.

Đợt dịch Covid-19 vừa qua ở nước ta đã cho chúng ta thấy rõ điều đó. Sẽ không thể là cuộc trốn chạy của nhiều người lao động từ TPHCM về các tỉnh thành, nơi mà chỉ ngay trước đó họ đã phải rời xa để kiếm công ăn việc làm.

Bỗng chốc họ bỏ lại tất cả để tiếp tục chịu những sự rủi ro khác cho chính họ và cho cả cộng đồng nơi họ rời bỏ, để trở lại quê hương: không có công ăn việc làm ở quê trong khi TPHCM lại đang rất cần những người lao động như họ. Nếu được dạy để chung sống, đoán định và làm chủ được cuộc đời mình, tôi chắc rằng những học sinh kỷ nguyên 4.0 sẽ không ứng xử như cha, anh họ mấy ngày qua...

Dạy học là một nghề sáng tạo. Thầy cô giáo không thay đổi mình thì không thể tạo ra sự thay đổi tương lai của mọi thế hệ học trò.

 

Nhà giáo ưu tú, PGS-TS NGUYỄN KIM HỒNG
(Dẫn nguồn SGGPO)

Các tin khác

Bảo vệ trẻ em

Bảo vệ trẻ em

(GLO)- UBND tỉnh Gia Lai vừa ban hành kế hoạch thực hiện Chương trình quốc gia về bảo vệ trẻ em và phòng ngừa, giảm thiểu trẻ em lao động trái quy định của pháp luật giai đoạn 2026-2030. 

'Phiếu tín nhiệm' của quốc tế với Việt Nam

'Phiếu tín nhiệm' của quốc tế với Việt Nam

Trong bối cảnh kinh tế - địa chính trị thế giới biến động phức tạp, khó lường, hơn 50 tỉ USD vốn đầu tư nước ngoài mà chúng ta thu hút được trong 9 tháng qua không chỉ lập kỷ lục cao nhất từ trước đến nay mà đó chính là một "phiếu tín nhiệm" của quốc tế dành cho VN.

Giảm áp lực giáo viên, đừng dừng ở chỉ đạo

Giảm áp lực giáo viên, đừng dừng ở chỉ đạo

Giải phóng sức lao động của người thầy, giảm những áp lực không đáng có để nhà giáo đầu tư vào chuyên môn vẫn đang trong tình trạng "trên nóng, dưới lạnh". Bộ thì quyết liệt, giục giã nhưng cơ sở vẫn chưa thấy cần.

Tạo đột phá công nghệ chiến lược

Tạo đột phá công nghệ chiến lược

Thông tin từ Bộ KH-CN cho biết, đến cuối tháng 9, các bộ, ngành đã đề xuất 38 nhiệm vụ công nghệ chiến lược với tổng kinh phí 13.750 tỷ đồng, trong đó nguồn ngoài ngân sách nhà nước đạt 8.860 tỷ đồng, chiếm hơn 64%.

Cơ hội từ không gian tầm thấp

Cơ hội từ không gian tầm thấp

Bộ Chính trị vừa ban hành Kết luận số 99-KL/TW ngày 28.9 về khai thác, quản trị và bảo vệ không gian tầm thấp phục vụ phát triển đất nước trong tình hình mới.

Phân quyền hiệu quả

Phân quyền hiệu quả

Một nền quản trị phân quyền hiệu quả nên được xây dựng trên 3 trụ cột: trao quyền đủ mạnh, bảo đảm nguồn lực tương xứng và buộc trách nhiệm đến cùng.

Chủ động ứng phó với mưa bão

Chủ động ứng phó với mưa bão

(GLO)- Gia Lai chuẩn bị bước vào mùa mưa bão. Theo nhận định của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, từ nay đến cuối năm 2026, thời tiết còn diễn biến khó lường, cần đề phòng mưa lớn, giông lốc gây ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất, chia cắt, cô lập tại một số khu vực.

Thắng đừng quá lời, thua đừng cay nghiệt!

Thắng đừng quá lời, thua đừng cay nghiệt!

Vị thế của một nền thể thao không được tạo nên bằng những lời tung hô sau chiến thắng, càng không thể được đo bằng những cơn giận dữ sau thất bại. Quan trọng là biết mình đang ở đâu. Khi cuộc chơi khép lại, điều đọng lại cần là sự công bằng.

Quyền tự do ngôn luận và trách nhiệm trong thời đại số

Quyền tự do ngôn luận và trách nhiệm trong thời đại số

Mới đây, lợi dụng sự kiện Hội nghị KOL toàn quốc lần thứ II (KOL Summit 2026) được tổ chức tại Thành phố Hồ Chí Minh, trên một số nền tảng mạng xã hội và trang thông tin tiếng Việt thiếu thiện chí ở nước ngoài xuất hiện nhiều bài viết xuyên tạc, vu khống chính quyền Việt Nam.

“Chia đôi” vỉa hè

“Chia đôi” vỉa hè

(GLO)- Một số phường trên địa bàn tỉnh Gia Lai vừa ra quân kiểm tra, chấn chỉnh trật tự đô thị trên các tuyến đường chính, tập trung xử lý tình trạng lấn chiếm lòng đường, vỉa hè để kinh doanh, buôn bán. 

Để người thầy được quyền chọn lúc rời bục giảng

Để người thầy được quyền chọn lúc rời bục giảng

(GLO)- Sau nhiều năm đứng lớp, điều tôi mong ở một chính sách về tuổi nghỉ hưu của nhà giáo thực ra khá giản dị: người đã mệt có thể được nghỉ; người vẫn còn sức khỏe, còn yêu lớp học thì đừng buộc họ phải rời đi.

Giữ lại 'giấy khai sinh' cho kỳ lân Việt

Giữ lại 'giấy khai sinh' cho kỳ lân Việt

Cánh cửa cải cách đã mở, là cơ sở để chứng thực “giấy khai sinh” cho các startup Việt ngay tại quê nhà và làm nên giá trị của kỳ lân Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Khai thác không gian ngầm, mũi tên trúng nhiều đích

Khai thác không gian ngầm, mũi tên trúng nhiều đích

Phát triển không gian ngầm là một trong những chiến lược quan trọng của TP.HCM không chỉ nhằm giảm áp lực hạ tầng mà còn tìm kiếm các động lực mới để tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn hiện nay.

Từ 'bản vẽ' đến 'viên gạch' ban đầu

Từ 'bản vẽ' đến 'viên gạch' ban đầu

Luật Phát triển đô thị có hiệu lực từ ngày 1-10. Điều quyết định “bản vẽ” chính sách đi vào cuộc sống đến đâu nằm ở những “viên gạch” đầu tiên được đặt xuống - chính là các nghị quyết, quyết định cụ thể hóa những quyền mà thành phố được trao.

Xử lý trụ sở dôi dư

Xử lý trụ sở dôi dư

(GLO)- Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, nhiều cơ quan, đơn vị được bố trí lại trụ sở làm việc. Tuy nhiên, quá trình này cũng phát sinh bài toán xử lý số trụ sở, nhà, đất công dôi dư. Nếu chậm được sắp xếp, xử lý, nguồn lực công này có nguy cơ bị bỏ không, gây lãng phí.

Quản lý nhưng đừng kìm hãm

Quản lý nhưng đừng kìm hãm

Sau một số sự cố liên quan thiết bị bay không người lái (UAV, drone) xảy ra tại các sân bay, hoạt động của loại phương tiện này đang được siết chặt ở VN. Vừa qua, lực lượng an ninh Cảng hàng không Thọ Xuân (Thanh Hóa) vận động người dân tự giác giao nộp flycam.

Tỏa sáng cùng châu Á

Tỏa sáng cùng châu Á

Tối nay 19-9, ngọn lửa Á vận hội - ASIAD 20 được thắp sáng tại Aichi - Nagoya. Đây là lần đầu tiên sau 32 năm, kể từ Hiroshima 1994, Đại hội Thể thao châu Á trở lại Nhật Bản.

Đừng để quỹ phụ huynh chỉ biến mất trên giấy

Đừng để quỹ phụ huynh chỉ biến mất trên giấy

Bộ GD-ĐT đang chỉnh lý dự thảo Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh theo hướng không còn hình thành quỹ do Ban đại diện trực tiếp thu và quản lý để tập trung vào chức năng kết nối, phản ánh ý kiến của phụ huynh và phối hợp với nhà trường.

Khởi đầu cho một giai đoạn vận hành mới

Khởi đầu cho một giai đoạn vận hành mới

Thời gian qua, các địa phương trên cả nước đã khẩn trương hoàn tất phương án sắp xếp mạng lưới các trường công lập để kịp vận hành mô hình mới ngay từ năm học 2026-2027. 

Xây dựng kỹ năng dùng AI

Xây dựng kỹ năng dùng AI

Trong thời đại mà trí tuệ nhân tạo (AI) được ứng dụng rộng rãi vào đời sống, việc xây dựng kỹ năng về sử dụng, tránh lạm dụng hay tạo “sức đề kháng” để nhận diện thông tin giả từ AI là cần thiết.

Bánh mì an toàn

Bánh mì an toàn

(GLO)- Bánh mì là món ăn quen thuộc, tiện lợi và có mặt gần như ở mọi nơi. Nhưng cũng chính vì phổ biến, được chế biến và bán ở rất nhiều cơ sở lớn nhỏ khác nhau, bánh mì luôn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm (ATTP) nếu không được kiểm soát chặt chẽ.

Ứng biến với nông sản

Ứng biến với nông sản

Trong khi giá lương thực thế giới đang tăng cao vì nhiều nước tăng nhập khẩu để ứng phó với siêu El Nino, thì VN với vị thế là quốc gia đứng thứ 2 thế giới về xuất khẩu gạo nhưng giá gạo VN lại bất động, thậm chí có xu hướng giảm.

Tuổi trẻ kiến tạo niềm tin số

Tuổi trẻ kiến tạo niềm tin số

Tại Hội nghị KOL toàn quốc 2026 diễn ra ở TPHCM, hơn 1.000 người có sức ảnh hưởng, nhà sáng tạo nội dung, chuyên gia và đại diện tổ chức đã bàn về chủ đề “KOL với hành trình kiến tạo niềm tin số”.

Sửa chương trình giáo dục từ chính lớp học

Sửa chương trình giáo dục từ chính lớp học

Năm học 2026-2027, Bộ GD-ĐT đặt ra mục tiêu sẽ sửa đổi đồng bộ chương trình giáo dục, sách giáo khoa đáp ứng những yêu cầu mới. Đây là thông tin đang nhận được sự quan tâm của dư luận. 

Trách nhiệm của KOL

Trách nhiệm của KOL

Mới đây, hơn 1.000 nghệ sĩ, nhà sáng tạo nội dung, chuyên gia công nghệ… đã tham gia Hội nghị KOL toàn quốc lần thứ 2 - KOL Summit 2026.

Định danh tác phẩm, bảo vệ quyền tác giả

Định danh tác phẩm, bảo vệ quyền tác giả

Nhìn vào các vụ xâm phạm quyền tác giả bị xử lý hình sự, lĩnh vực phần mềm và âm nhạc thường được nhắc đến nhiều hơn các lĩnh vực sáng tạo khác. Điều đó không có nghĩa hội họa, nhiếp ảnh, văn học, thiết kế ít bị xâm phạm. Trên thực tế, hành vi xâm phạm quyền tác giả trong các lĩnh vực này rất nhiều.