Các cơ quan báo chí, phát thanh, truyền hình, trang thông tin điện tử và nền tảng số đang vận hành sôi động từng ngày, tạo nên một dòng chảy thông tin đa thanh, đa sắc. Từ những diễn đàn phản biện chính sách, những phóng sự điều tra chống tiêu cực, đến những câu chuyện đời sống bình dị của người dân, báo chí đã trở thành nhịp cầu kết nối ý Đảng với lòng dân, là nơi tiếng nói của mọi tầng lớp nhân dân được lắng nghe và phản ánh.
Sự phát triển mạnh mẽ, thực chất của nền báo chí cách mạng, gắn chặt với từng chuyển động của đời sống kinh tế-xã hội, chính là minh chứng sống động cho quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí ở Việt Nam, đồng thời là lời bác bỏ đanh thép đối với mọi luận điệu suy diễn, vô căn cứ và xuyên tạc sự thật.
Những luận điệu xuyên tạc vô căn cứ
Vào đầu tháng 5/2026, tổ chức “Phóng viên không biên giới” (RSF) đã công bố báo cáo thường niên về “Chỉ số tự do báo chí năm 2026”. Tổ chức này đã đưa ra những đánh giá mang tính áp đặt, định kiến, xếp Việt Nam đứng thứ 174 trong số 180 quốc gia về tự do báo chí - thuộc nhóm các nước “có nền báo chí tồi tệ nhất thế giới”.
Đây không phải lần đầu tiên RSF đưa ra báo cáo dựa trên những thông tin không có cơ sở. Những luận điệu xuyên tạc của RSF thực chất là nhằm bôi đen hiện thực, về tình hình tự do báo chí để đả phá Đảng, Nhà nước Việt Nam, hạ thấp uy tín, vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.
RSF là một tổ chức phi chính phủ hoạt động toàn cầu. Tôn chỉ hoạt động của tổ chức này đưa ra để bảo vệ tự do báo chí trên thế giới, chống kiểm duyệt và tạo áp lực, giúp đỡ những nhà báo đang bị giam giữ.
Tưởng chừng RSF là một tổ chức chân chính, hoạt động vì sự tiến bộ, thúc đẩy tự do và văn minh của thế giới. Nhưng trái ngược với chủ trương của Liên hiệp quốc, nhiều năm nay, tổ chức này thường xuyên có những luận điệu sai trái, xuyên tạc tình hình tự do báo chí, tự do ngôn luận của một số nước, trong đó có Việt Nam. Nhiều quốc gia trên thế giới cáo buộc RSF đứng đằng sau những vụ việc phức tạp, gây rối, bất ổn, kích động bạo lực.
Ngoài RFS, một số đối tượng còn núp bóng “báo chí độc lập”, “nhà báo tự do”, sử dụng tài khoản mạng xã hội để gây nhiễu loạn thông tin, tuyên truyền sai sự thật về quyền tự do ngôn luận tại Việt Nam.
Các thế lực thù địch thường vin vào việc chúng ta có một nền báo chí do Đảng và Nhà nước lãnh đạo để “chụp mũ” rằng báo chí là cơ quan ngôn luận của Đảng và Nhà nước, chỉ phản ánh một chiều, không khách quan.
Nhưng, thực tế, nước ta đã có đầy đủ quy định trong hiến pháp, luật pháp về quyền tự do báo chí.
Điều 25, Hiến pháp Nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam ghi rõ: “Công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin, hội họp, lập hội, biểu tình. Việc thực hiện các quyền này do pháp luật quy định”.
Điều 13, Luật Báo chí 2016 quy định: Nhà nước tạo điều kiện thuận lợi để công dân thực hiện quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí và để báo chí phát huy đúng vai trò của mình.
Ra đời từ yêu cầu của sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, báo chí cách mạng không chỉ làm nhiệm vụ truyền tải thông tin mà còn là ngọn đuốc soi đường, góp phần truyền bá tư tưởng cách mạng, khơi dậy tinh thần yêu nước và ý chí đấu tranh của nhân dân vì mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.
Từ những ấn phẩm báo chí đầu tiên được xuất bản trong điều kiện hoạt động bí mật cho đến hệ thống báo chí hiện đại ngày nay, hơn một thế kỷ qua, báo chí cách mạng Việt Nam đã khẳng định vai trò là lực lượng tiên phong trên mặt trận tư tưởng, văn hóa của Đảng.
Theo Nghị quyết số 18-NQ/TW, tính đến tháng 12/2025, cả nước có hơn 700 cơ quan báo chí, gần 21.000 nhà báo được cấp thẻ trong cả lĩnh vực báo chí in, báo chí điện tử và phát thanh, truyền hình. Nhiều cơ quan báo chí đã hình thành mô hình báo và phát thanh-truyền hình, tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả tuyên truyền.
Báo chí: Lực lượng giám sát xã hội tận tụy
Trong thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế, báo chí tiếp tục phát huy vai trò là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân; là diễn đàn phản ánh tâm tư, nguyện vọng của các tầng lớp nhân dân; đồng thời là lực lượng xung kích trong tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.
Bên cạnh việc lan tỏa những giá trị tích cực, báo chí còn tham gia phát hiện, đấu tranh với các biểu hiện tiêu cực, tham nhũng, lãng phí, góp phần xây dựng Đảng và hệ thống chính trị ngày càng trong sạch, vững mạnh.
Một hệ thống báo chí rộng khắp đang vận động không ngừng với hàng trăm cơ quan báo chí hiện diện trên mọi loại hình, từ báo in, phát thanh, truyền hình, báo điện tử đến các nền tảng truyền thông số. Từ những quyết sách lớn của quốc gia đến những trăn trở dân sinh, từ các bất cập trong quản lý đến những vụ việc tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, tất cả đều được báo chí phản ánh kịp thời, công khai và thẳng thắn.
Không ít vụ việc lạm quyền, tham nhũng đã bị đưa ra ánh sáng từ những bài điều tra kiên trì, sắc bén; nhiều góc khuất của đời sống như kinh doanh chợ tạm trái phép, thực phẩm bẩn trong bếp ăn trường học hay lừa đảo hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ… được phanh phui, buộc các cơ quan chức năng phải vào cuộc xử lý.
Báo chí vì thế không chỉ là kênh thông tin mà còn là một lực lượng giám sát xã hội mạnh mẽ, góp phần làm trong sạch bộ máy và bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng của nhân dân. Thực tiễn ấy đã bác bỏ những luận điệu xuyên tạc cho rằng báo chí Việt Nam bị “bóp nghẹt” hay không có không gian phản biện.
Không gian mạng xã hội tại Việt Nam cũng phát triển hết sức sôi động. Hàng chục triệu người dân sử dụng Facebook, YouTube, TikTok, Zalo và nhiều nền tảng khác để bày tỏ quan điểm, chia sẻ thông tin và tham gia thảo luận các vấn đề xã hội.
Một minh chứng rõ ràng khác là Việt Nam luôn tạo điều kiện thuận lợi cho các hãng thông tấn, báo chí quốc tế hoạt động và tác nghiệp. Đặc biệt, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng tháng 1/2026, gần 700 phóng viên trong nước và quốc tế đã tham gia đưa tin. Nếu Việt Nam “không có tự do báo chí” thì sẽ không thể có sự tham gia rộng rãi và công khai của truyền thông quốc tế trong những sự kiện quan trọng như vậy.
Cũng cần nói thêm rằng, tự do ngôn luận, tự do báo chí phải đi đôi với trách nhiệm và không được xâm phạm lợi ích của quốc gia, dân tộc, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác. Do đó, việc xử lý những trường hợp lợi dụng danh nghĩa “nhà báo” để đăng tải thông tin sai sự thật, kích động chống phá Nhà nước hay xâm phạm an ninh quốc gia là điều hoàn toàn phù hợp với pháp luật và thông lệ quốc tế.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hiện đang xây dựng Dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực báo chí nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực báo chí; bảo vệ quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí của công dân trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật.
Đó là minh chứng rõ nét cho việc Nhà nước bảo hộ hoạt động báo chí hợp pháp. Nhà báo được tiếp cận thông tin, tác nghiệp theo quy định của pháp luật và được pháp luật bảo vệ.
Phát biểu tại cuộc gặp mặt 101 nhà báo tiêu biểu đoạt Giải Báo chí Quốc gia qua các năm, nhân dịp kỷ niệm 101 năm ngày Báo chí cách mạng Việt Nam (21/6/1925-21/6/2026), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: Đất nước ta đang bước vào một giai đoạn phát triển mới. Cơ hội rất lớn, nhưng yêu cầu đặt ra cũng rất cao. Vai trò của báo chí cách mạng càng quan trọng. Báo chí phải giữ vững bản lĩnh chính trị, nâng cao chất lượng thông tin, lắng nghe đời sống, nói đúng sự thật, nói trúng vấn đề và nói bằng trách nhiệm với Đảng, với Nhà nước, với nhân dân.
Thực tiễn phát triển sinh động của nền báo chí cách mạng Việt Nam chính là minh chứng thuyết phục nhất bác bỏ mọi luận điệu sai trái về quyền tự do báo chí ở Việt Nam; đồng thời khẳng định quyết tâm xây dựng nền báo chí chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại, phục vụ nhân dân và đồng hành cùng sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới./.
Theo Minh Thu (Vietnam+)
