Tạo trục động lực phát triển
Nhìn lại lịch sử, đường Trường Sơn Đông không đơn thuần là một công trình giao thông mà là tuyến chiến lược, góp phần quan trọng vào thắng lợi của Chiến dịch mùa Xuân 1975. Bước vào thời bình, con đường ấy mang trên mình sứ mệnh mới.
Được khởi công từ năm 2007 với tổng vốn đầu tư hơn 10.000 tỷ đồng, toàn tuyến dài gần 700 km, đi qua 5 tỉnh miền Trung - Tây Nguyên, Trường Sơn Đông không chỉ là tuyến phòng thủ chiến lược mà còn mở ra không gian phát triển mới cho những vùng đất từng bị xem là “lõi nghèo”.
Riêng tại Gia Lai, tuyến đường dài khoảng 247 km, đi qua nhiều xã đặc biệt khó khăn phía Tây tỉnh như: Sơn Lang, Pờ Tó, Ia Pa, Ia Sao, Uar, Ia Dreh… Trước đây, giao thông chủ yếu là đường đất, nắng bụi, mưa bùn, việc đi lại, giao thương gặp nhiều trở ngại, kéo theo sự trì trệ trong phát triển kinh tế-xã hội.
Sự xuất hiện của đường Trường Sơn Đông đã phá vỡ thế cô lập. Những tuyến đường trải nhựa phẳng lì không chỉ rút ngắn khoảng cách địa lý mà còn thu hẹp chênh lệch phát triển. Nhiều vùng đất từng nghèo khó nay khoác lên mình diện mạo mới.
Vừa nhanh tay đảo lúa phơi trước sân, bà Nay H’Jah (buôn Choanh, xã Uar) chia sẻ: Trước kia, đường sá khó khăn, nông sản tiêu thụ chậm, cuộc sống quanh quẩn với đói nghèo. Từ khi có đường, xe cộ đi lại thuận lợi, bà con học hỏi thêm cách làm ăn, cuộc sống đỡ vất vả hơn. Gia đình bà vừa thu hoạch 5 sào lúa Đài Thơm 8, được gần 5 tấn lúa tươi. Khi tuyến đường thi công qua xã, bà con vui như hội, nhiều hộ tự nguyện hiến đất, góp công để sớm hoàn thành. Gia đình bà hiến hơn 100 m² đất, nay ai cũng tự hào vì có phần đóng góp.
Theo ông Nguyễn Thanh Vân - Phó Chủ tịch UBND xã Uar, tuyến Trường Sơn Đông qua địa bàn dài 32 km, đi qua 12 thôn, buôn. Từ khi đưa vào sử dụng năm 2015, tuyến đường giúp kết nối giao thương, thu hút DN đầu tư, tạo điều kiện để người dân tiếp cận KHKT, phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập. Cùng với đó, hệ thống đường nhánh được mở rộng, đến nay 100% đường trục thôn, liên thôn đã được bê tông hóa.
Tại xã Ia Dreh, tuyến đường dài 17,7 km đi qua 11/13 buôn, trở thành trục giao thông huyết mạch kết nối với các địa phương lân cận của tỉnh Đắk Lắk. Bà Võ Thúy Vân - Chủ tịch UBND xã Ia Dreh - cho biết: Tuyến đường không chỉ tạo thuận lợi lưu thông hàng hóa mà còn góp phần nâng cao đời sống người dân.
Số hộ nghèo giảm dần qua từng năm; hiện còn 285 hộ, chiếm 8,48%, giảm 143 hộ so với năm 2024. Thu nhập bình quân đầu người đạt gần 30 triệu đồng/năm.
Giúp buôn làng “thay da đổi thịt”
Những ngày cuối tháng 4, trở lại vùng căn cứ cách mạng Pờ Tó, nơi tuyến đường Trường Sơn Đông đi qua hơn 12 năm, chúng ta dễ dàng nhận thấy sự đổi thay rõ nét.
Từ vùng đất heo hút, Pờ Tó nay đã dần thoát nghèo. Con đường năm xưa bà con cùng bộ đội thồ lương, tải đạn chi viện chiến trường nay được trải nhựa phẳng lì. Hai bên đường, nhà cửa mọc lên, nhiều cửa hàng, điểm thu mua nông sản hoạt động nhộn nhịp. Tiềm năng đất đai được đánh thức, những cánh đồng lúa, mía, mì, thuốc lá xanh tốt mang lại thu nhập ổn định. Nhiều hộ vươn lên khá giả, có thu nhập hàng tỷ đồng mỗi năm.
Trước căn nhà mới xây khang trang, chị Nguyễn Thị Liễu (thôn 3, xã Pờ Tó) cho biết: Trước đây, nông sản thường bán giá thấp do giao thông khó khăn. Nay thương lái, DN vào tận nơi thu mua, giảm chi phí vận chuyển. Với 90 ha mía, gia đình lãi hơn 3 tỷ đồng/năm.
Ông Bùi Văn Ngọc - Phó Chủ tịch UBND xã Pờ Tó - chia sẻ: Khi giao thông thuận lợi, nông sản không còn bị “kẹt” trong nương rẫy, người dân yên tâm sản xuất; việc học hành, khám-chữa bệnh cũng thuận tiện hơn. Đến cuối năm 2025, toàn xã còn 377 hộ nghèo (11,31%) và 239 hộ cận nghèo (7,17%).
Tại xã Ia Pa, tuyến Trường Sơn Đông dài hơn 20 km chạy dọc các thôn, làng, vừa góp phần củng cố quốc phòng - an ninh, vừa thúc đẩy phát triển KT-XH. Đáng chú ý, nhiều tuyến xe khách đường dài đi Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Quy Nhơn, Đà Nẵng, Hải Phòng… đã được mở, tạo thuận lợi cho người dân đi lại.
Bà A Hà - Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng thôn Hlil 2 (xã Ia Pa) chia sẻ: Trước đây, muốn về quê hay đi xa, người dân phải đi xe máy gần 20 km ra thị xã Ayun Pa để đón xe. Nay chỉ cần gọi điện là xe đến tận nhà. Hàng hóa từ các đô thị cũng được vận chuyển nhanh chóng.
Từ tuyến đường chính, nhiều tuyến đường nhánh, đường nội đồng được đầu tư, hình thành mạng lưới kết nối đến từng buôn làng, khu sản xuất, tạo điều kiện cơ giới hóa, nâng cao năng suất cây trồng. Bà Võ Thúy Vân - Chủ tịch UBND xã Ia Dreh - cho hay: Năm 2026, xã dự kiến bố trí 6,3 tỷ đồng đầu tư các tuyến đường vào khu sản xuất và liên thôn, từng bước hoàn thiện hạ tầng giao thông, tạo đà phát triển bền vững.
