Các địa phương đồng thời tính toán phương án khai thác cơ sở còn phù hợp, xử lý công trình không còn nhu cầu, nhằm phát huy hiệu quả cơ sở vật chất đã được đầu tư.
Theo Phương án số 06/PA-UBND ngày 10-6-2026 về tổng thể sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố (TDP) năm 2026, toàn tỉnh có 2.812 nhà văn hóa (NVH), nhà sinh hoạt cộng đồng (NSHCĐ).
Trong đó, 1.400 cơ sở tiếp tục làm điểm sinh hoạt chính của các thôn, TDP mới; 1.412 cơ sở được duy trì làm điểm sinh hoạt cụm dân cư hoặc phục vụ các nhiệm vụ công cộng khác.
Bố trí phù hợp nhu cầu
Việc bố trí điểm sinh hoạt được các địa phương rà soát trên cơ sở vị trí địa lý, quy mô và sự phân bố dân cư, khoảng cách đi lại, hiện trạng công trình và nhu cầu sinh hoạt của người dân.
TDP 3 (phường Diên Hồng) được hình thành từ việc sáp nhập 4 TDP gồm 2, 3, 5 và 6, với 1.400 hộ dân. Chi bộ và nhân dân đề xuất chọn hội trường TDP 5 cũ tại số 329 Phan Đình Phùng làm điểm sinh hoạt chính.
Ông Đỗ Hòa - Tổ trưởng TDP 3 - cho biết: Công trình có diện tích khoảng 330 m², rộng rãi, thoáng và thuận lợi cho người dân đi lại; trong khi các hội trường còn lại chỉ 20 m2 - 30 m². Tuy nhiên, công trình hiện có 2 gian nhà cấp 4, một nhà làm hội trường, nhà còn lại là nơi sinh hoạt của CLB Người cao tuổi nên chưa đáp ứng tốt các hoạt động hội họp đông người.
Ông Nguyễn Đức (người dân ở 69 Trần Quý Cáp, TDP 3) bày tỏ: Công trình cần sớm được sửa chữa, mở rộng để đáp ứng tốt hơn nhu cầu hội họp, sinh hoạt của người dân.
Làng Mrông Yố (xã Ia Phí) được hình thành từ việc sáp nhập 2 làng Mrông Yố 1 và Mrông Yố 2, với gần 500 hộ dân. Nhà rông và NSHCĐ Mrông Yố 1 được lựa chọn làm điểm sinh hoạt chính. “Khu vực này có diện tích rộng, sân bê tông và một số dụng cụ tập thể dục ngoài trời, cơ bản đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của người dân” - Trưởng thôn Rơ Châm Phyih chia sẻ.
Phó Chủ tịch UBND xã Ia Phí Phạm Quang Long cho hay: Địa phương đã rà soát toàn bộ hệ thống NVH, NSHCĐ, đối chiếu với địa giới, quy mô và sự phân bố dân cư của từng thôn, làng mới. Các điểm sinh hoạt chính được bố trí tương ứng với 14 đơn vị dân cư mới; những NVH còn phù hợp tiếp tục được khai thác theo nhu cầu và giao thôn, làng quản lý.
“Qua rà soát, chỉ còn 1 NVH tại thôn 2 cũ (nay thuộc thôn 1) chưa được đưa vào sử dụng. Đối với cơ sở này, xã đang thực hiện thủ tục thanh lý theo quy định và giao đất về xã quản lý” - ông Long nói.
Tại xã Đề Gi, hệ thống NVH cũng được rà soát sau khi địa phương giảm từ 23 xuống 13 thôn. Các NVH tiếp tục được sử dụng phục vụ họp, sinh hoạt cộng đồng, hoạt động văn hóa, văn nghệ, TDTT và hoạt động chung của người dân.
Không để lãng phí cơ sở vật chất
Sau khi xác định điểm sinh hoạt chính, các địa phương tiếp tục tính toán phương án quản lý, khai thác những cơ sở không còn giữ vai trò này, tránh lãng phí hoặc để tài sản xuống cấp.
Chủ tịch UBND phường Diên Hồng Nguyễn Tuấn Quang cho biết: Địa phương đã rà soát, lựa chọn 14/39 hội trường làm điểm sinh hoạt cộng đồng chính tại các thôn, TDP. Những cơ sở còn lại vẫn được xác định là công trình có giá trị phục vụ cộng đồng, được hình thành từ nguồn lực đầu tư của Nhà nước và sự đóng góp của nhân dân.
Theo đó, phường tiếp tục xây dựng phương án quản lý, khai thác phù hợp; ưu tiên duy trì các cơ sở làm địa điểm sinh hoạt theo cụm dân cư khi có nhu cầu. Những công trình còn điều kiện sử dụng có thể phục vụ hội họp, sinh hoạt đoàn thể, hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao và các hoạt động cộng đồng; cơ sở không còn phù hợp được nghiên cứu chuyển đổi công năng hoặc xử lý theo quy định về quản lý, sử dụng tài sản công.
“Thời gian tới, phường tiếp tục kiểm tra, sửa chữa, nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị tại các điểm sinh hoạt; đồng thời quan tâm củng cố điều kiện sinh hoạt tại thôn Pleiku Roh” - ông Quang nhấn mạnh.
Với 37 NSHCĐ, xã Ia Krái bố trí 18 cơ sở làm điểm sinh hoạt chính cho 18 thôn; 19 cơ sở còn lại tiếp tục được khai thác theo nhu cầu thực tế. Trong số này, 1 cơ sở được sử dụng hỗ trợ hoạt động của HTX Điều Ia Grai; 18 cơ sở giao các thôn, làng quản lý, sử dụng làm điểm sinh hoạt.
Chủ tịch UBND xã Ia Krái Nguyễn Thanh Phương cho rằng cần theo dõi, đánh giá mức độ sử dụng của từng điểm sinh hoạt để kịp thời điều chỉnh phương án quản lý, bố trí nguồn lực duy tu khi cần thiết. Từ nay đến cuối năm 2026, xã dự kiến sửa chữa 2 NSHCĐ, bảo đảm các thiết chế văn hóa cơ sở được khai thác thường xuyên, đúng mục đích.
Theo Phương án số 10/PA-UBND ngày 11-9-2026 được UBND tỉnh phê duyệt, phường Bình Định có 15 tài sản dôi dư cần tiếp tục sắp xếp, quản lý, khai thác và xử lý phù hợp với công năng, nhu cầu thực tế và quy định của pháp luật, trong đó có một số trụ sở TDP.
Chủ tịch UBND phường Bình Định Lê Quốc Cường cho biết: Những cơ sở còn phù hợp được ưu tiên tiếp tục sử dụng cho sinh hoạt cộng đồng, hoạt động công cộng và thiết chế văn hóa, thể thao. Một số cơ sở đã được chuyển giao cho Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công Bình Định quản lý, sử dụng theo chức năng.
Đối với 6 trụ sở TDP, NVH dôi dư hoặc ít được sử dụng, địa phương có phương án chuyển đổi công năng để phục vụ nhu cầu khác. Trong đó, xây dựng phương án xử lý theo hướng điều chỉnh quy hoạch, giao đất ở thông qua đấu giá quyền sử dụng đất, nhằm khai thác hiệu quả quỹ đất công.
Sau sắp xếp, bài toán với hệ thống NVH, NSHCĐ không chỉ là chọn nơi sinh hoạt chính cho các thôn, TDP mới, mà còn là quản lý, duy tu và khai thác phù hợp phần cơ sở vật chất còn lại. Việc sử dụng theo quy mô dân cư và nhu cầu thực tế sẽ góp phần phát huy giá trị những công trình đã được đầu tư, tiếp tục tạo không gian sinh hoạt, gắn kết cộng đồng.
