Cho đất dựng nhà
Ở tuổi 71, bà Đặng Thị Nhung vẫn khá nhanh nhẹn sau nhiều năm vất vả mưu sinh. Sớm tinh mơ, bà vui vẻ nói cười, mua bán hàng hóa với đồng bào H'rê ở xã Đặng Thùy Trâm, tỉnh Quảng Ngãi. Quê bà ở dưới xuôi (xã Phổ Minh, nay thuộc phường Đức Phổ, Quảng Ngãi) nhưng có gần nửa thế kỷ gắn bó với người dân miền sơn cước.
![Chỉ là một căn nhà đơn sơ, nhưng bà Đặng Thị Nhung gọi đây là "căn nhà nghĩa tình" bởi dân làng từng kiến nghị chính quyền cấp cho bà mảnh đất để buôn bán](https://cdn.baogialai.com.vn/images/y-mQUOhcMKe65SN2imimy-6VS5SW7E33CJODb1-od_5_c256u2mLXNYxPIHA2NMaDHPiSO9lIiF-zxpswJQw1A/edit-photo-xesebinluj-1784124117.jpg.avif "Chỉ là một căn nhà đơn sơ, nhưng bà Đặng Thị Nhung gọi đây là "căn nhà nghĩa tình" bởi dân làng từng kiến nghị chính quyền cấp cho bà mảnh đất để buôn bán")
Thuở trước, bà rong ruổi cả đêm lẫn ngày. Cứ khoảng 3 giờ sáng, bà rời nhà, gánh đôi giỏ đựng muối và cá chuồn muối lội bộ trên con đường gập ghềnh sỏi đá. Bà đến những bản làng heo hút đổi lấy sản vật núi rừng. Chiều muộn, bà lầm lũi trở về với gánh nặng oằn vai.
Bà bán lâm sản cho tiểu thương ở chợ Đức Phổ rồi mua hàng hóa gánh về nhà trong đêm tối. Mùa mưa, việc đi lại gian khổ vô cùng. Đôi dép cao su mòn vẹt trượt trên mặt đường trơn nhẫy khiến bà thường bị té ngã.
Hơn 10 năm sau, bà mua chiếc xe đạp cà tàng. Hai chiếc giỏ nặng phía sau thường "vật" chiếc xe ngã nhào khi lên dốc xuống đèo, nhất là ngày mưa gió. Dân làng thương tình, kiến nghị chính quyền cấp cho bà mảnh đất cạnh ngã ba đường để dựng nhà làm nơi ở và buôn bán.
Bà gom sản vật mang về xuôi rồi mua hàng hóa về bán tại nhà. Sau nhiều năm dành dụm, bà mua được xe máy cũ nên việc chuyên chở hàng hóa đỡ vất vả hơn trước. Bà vay mượn mua đất dựng thêm nhà và sắm máy xay gạo. Người dân quanh vùng mang lúa đến xay và sung sướng khi nhận lại những hạt gạo trắng tinh từ dàn máy "lạ thường".
"Bà con tốt lắm! Họ cho đất để làm nhà và mua bán, trao đổi hàng hóa với tôi. Nhờ đó, tôi có điều kiện nuôi 2 con trưởng thành. Giờ tôi giao lại ngôi nhà dựng trên mảnh đất nghĩa tình đó cho con dâu làm nơi buôn bán", bà đưa tay chỉ sang bên kia đường.
Tiếp bước mẹ chồng
Bên trong căn nhà mẹ chồng giao cho, chị Nguyễn Thị Thông (35 tuổi) đang lúi húi bán hàng. Quê chị ở xã Phổ Khánh cũ (nay sáp nhập với xã Phổ Cường thành xã Khánh Cường, tỉnh Quảng Ngãi), có đầm An Khê lộng gió.
Hơn 10 năm trước, chị lập gia đình và phụ mẹ chồng mua bán trên non cao. Ba năm sau, chị sinh con trai đầu lòng. Khi được mẹ chồng giao hẳn căn nhà để buôn bán, vợ chồng chị có thêm điều kiện để lo cho tổ ấm của mình.
Chị chạy xe máy vượt đèo dốc xuống chợ Đức Phổ mua hàng, chở về bán cho người dân trong vùng. Cá biển là món được bà con vùng cao ưa thích. "Em rất biết ơn vì được mẹ chồng cho cơ ngơi để làm ăn. Nhiều người dân ở đây tội lắm, sống rất thiệt tình", chị Thông tâm sự.
Chị Trần Thị Thanh Hồng (32 tuổi, ở phường Đức Phổ) cũng thường xuyên rong ruổi trên chiếc xe máy, xuôi ngược đường rừng từ 8 năm trước. Khi đó, nhiều tuyến đường chưa được bê tông hóa nên việc đi lại hết sức khó khăn. Té ngã là chuyện thường trong những ngày mưa gió.
Tầm 4 giờ sáng, chị Hồng đến chợ mua hàng rồi ngược dốc lên non cao. Chị dừng xe dọc đường bán cá, mắm, rau, củ, quả và cả các món ăn như bánh bèo, cháo, bún bò... Chị vượt qua dốc núi chênh vênh vào tận rừng cung cấp thực phẩm cho những người khai thác gỗ keo thuê.
"Hơn 30 năm trước, mẹ chồng em đi buôn bán với đồng bào vùng cao. Khi về làm dâu, em theo nghề của mẹ. 5 năm trước, mẹ ở nhà chăm cháu và lo cơm nước cho gia đình", chị Hồng kể.
Những chuyến xe ngược xuôi của chị Thông, chị Hồng đã giúp nối dài nguồn cung ứng giữa đồng bằng và miền núi. Đồng bào vùng cao vì thế cũng được hưởng lợi ngày càng nhiều hơn.
"Người ở dưới xuôi lên tận trên này buôn bán đã giúp chúng tôi rất nhiều. Bởi vì, chúng tôi ở trên này vẫn có thể mua những thứ mình cần và bán những thứ mình có, khỏi phải mang xuống tận dưới đồng bằng. Cá biển chở lên đây vẫn còn tươi, kho ăn ngon lắm", ông Phạm Văn Vui (70 tuổi, người dân tộc thiểu số H'rê ở xã Đặng Thùy Trâm, tỉnh Quảng Ngãi) bộc bạch.
Đồng bào miền ngược không thể nghe sóng biển rì rào. Nhưng họ "cảm nhận" trọn vẹn vị mặn mà của biển qua cá, mắm và muối từ những tiểu thương vượt dốc núi lên non cao với bao nỗi nhọc nhằn.
Theo Trang Thy (TNO)
