Hướng tới an ninh năng lượng chủ động, bền vững

(GLO)- Nhu cầu điện tăng nhanh và áp lực chuyển dịch xanh đặt ra yêu cầu cấp thiết về lưu trữ năng lượng, trong đó, thủy điện tích năng được kỳ vọng là “pin điện” quy mô lớn, giúp ổn định hệ thống và mở hướng phát triển bền vững cho tỉnh.

Phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Gia Lai đã trao đổi với Phó Giám đốc Sở Công Thương Trần Thúc Kham xung quanh vấn đề này.

* Thưa ông, trong bối cảnh nhu cầu điện tăng nhanh cùng với tỷ trọng năng lượng tái tạo ngày càng lớn, thủy điện tích năng có vai trò như thế nào trong bảo đảm vận hành an toàn, ổn định và chủ động về an ninh năng lượng?

Phó Giám đốc Sở Công Thương Trần Thúc Kham. Ảnh: Hải Yến
Phó Giám đốc Sở Công Thương Trần Thúc Kham. Ảnh: Hải Yến

- Chúng ta đang bước vào giai đoạn nhu cầu điện tăng rất nhanh, gắn với mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao. Đồng thời, cơ cấu nguồn điện cũng chuyển dịch mạnh sang năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời, đây là xu thế tất yếu nhưng đi kèm với tính biến động lớn.

Vấn đề đặt ra hiện nay không chỉ là có đủ nguồn điện, mà là vận hành hệ thống điện ổn định, hiệu quả. Trong bối cảnh đó, thủy điện tích năng sẽ đóng vai trò rất quan trọng, có thể xem là “bản lề” của hệ thống.

Nguyên lý vận hành của thủy điện tích năng cho phép tích trữ điện năng quy mô lớn. Khi dư thừa điện, nhất là vào buổi trưa khi điện mặt trời phát công suất cao, nhà máy thủy điện sẽ dùng điện để bơm nước lên hồ trên. Khi nhu cầu tăng hoặc nguồn tái tạo giảm, nước được xả xuống để phát điện.

Cơ chế này giúp tận dụng tối đa nguồn điện tái tạo, hạn chế lãng phí và giảm phụ thuộc vào các nguồn điện truyền thống. Đồng thời, các tổ máy thủy điện tích năng có khả năng điều chỉnh công suất rất nhanh, góp phần điều tần, ổn định điện áp - những yếu tố đặc biệt quan trọng khi hệ thống điện có tỷ trọng năng lượng tái tạo ngày càng cao.

Có thể nói, thủy điện tích năng không chỉ là nhà máy phát điện, mà là công cụ điều tiết hệ thống, góp phần đảm bảo an ninh năng lượng chủ động và bền vững.

*Với đặc thù của Gia Lai là địa phương có tiềm năng lớn về điện gió, điện mặt trời, dự án tích năng sẽ hỗ trợ như thế nào cho việc phát triển năng lượng tái tạo?

- Thực tế thời gian qua cho thấy, dù có tiềm năng lớn nhưng việc phát triển năng lượng tái tạo vẫn gặp điểm nghẽn về khả năng hấp thụ của hệ thống. Có những thời điểm điện gió, điện mặt trời phát công suất rất cao nhưng không thể khai thác hết do phụ tải thấp hoặc hạn chế về truyền tải.

Thủy điện tích năng sẽ giải quyết trực tiếp vấn đề này. Với cơ chế vận hành linh hoạt, dự án có thể “hấp thụ” phần điện dư thừa vào giờ thấp điểm và phát lại khi nhu cầu tăng. Nhờ đó, nguồn năng lượng tái tạo không bị lãng phí, giảm đáng kể tình trạng phải cắt giảm công suất.

Hiệu quả lớn nhất là nâng cao khả năng hấp thụ của hệ thống điện. Khi có hạ tầng lưu trữ đủ mạnh, địa phương sẽ có thêm dư địa để thu hút các dự án năng lượng tái tạo mới, đặc biệt tại những khu vực có tiềm năng nhưng chưa thể khai thác hiệu quả.

Ngoài ra, thủy điện tích năng còn cung cấp các dịch vụ phụ trợ như điều tần, điều áp, dự phòng công suất, giúp hệ thống điện vận hành ổn định trong điều kiện nguồn tái tạo biến động.

Về dài hạn, thủy điện tích năng không chỉ tối ưu hiệu quả các nhà máy hiện có mà còn tạo nền tảng để phát triển năng lượng xanh bền vững, có kiểm soát.

Mô hình vận hành của Dự án Thủy điện tích năng Vĩnh Thạnh. Ảnh: ĐVCC
Mô hình vận hành của Dự án Thủy điện tích năng Vĩnh Thạnh. Ảnh: ĐVCC

*Được biết, Dự án Thủy điện tích năng Vĩnh Thạnh (xã Vĩnh Thạnh) là dự án thủy điện tích năng đầu tiên của tỉnh đang được chuẩn bị các thủ tục để triển khai. Vậy tỉnh sẽ có những giải pháp gì nhằm bảo đảm hài hòa giữa phát triển năng lượng, bảo vệ môi trường và phát huy hiệu quả KT-XH của dự án?

- Dự án Thủy điện tích năng Vĩnh Thạnh có quy mô 600 MW, tổng vốn gần 11.000 tỷ đồng, đã được cập nhật vào Quy hoạch điện VIII điều chỉnh và các quy hoạch liên quan của tỉnh. Hiện nay, nhà đầu tư đang hoàn thiện hồ sơ để trình thẩm định, hướng tới khởi công vào năm 2027.

Một điểm thuận lợi là dự án tận dụng hồ Định Bình hiện hữu, giúp giảm thiểu tác động môi trường so với xây dựng mới hoàn toàn. Chu trình bơm - xả là tuần hoàn, không làm thay đổi đáng kể nguồn nước.

Tuy nhiên, quan điểm của chúng tôi là phát triển năng lượng phải đi đôi với bảo vệ môi trường. Dự án sẽ phải thực hiện đầy đủ đánh giá tác động môi trường, kiểm soát chặt chẽ trong cả giai đoạn thi công và vận hành, đảm bảo không ảnh hưởng tiêu cực đến hệ sinh thái và đời sống người dân.

Về hiệu quả KT-XH, dự án dự kiến đóng góp 320 - 350 tỷ đồng mỗi năm cho ngân sách. Nhưng chúng tôi xác định giá trị lớn hơn nằm ở hiệu ứng lan tỏa.

Tỉnh sẽ ưu tiên sử dụng lao động tại chỗ, đẩy mạnh đào tạo nghề, tạo điều kiện để DN địa phương tham gia chuỗi dịch vụ. Đồng thời, nguồn thu sẽ được tái đầu tư vào hạ tầng, giáo dục và các lĩnh vực nền tảng.

Về dài hạn, dự án sẽ tạo lợi thế cạnh tranh cho Gia Lai trong thu hút đầu tư vào năng lượng tái tạo và công nghiệp xanh. Khi đã có hạ tầng lưu trữ, hệ thống năng lượng sẽ linh hoạt hơn, hấp dẫn hơn đối với các nhà đầu tư.

Quan trọng hơn, từ dự án này, tỉnh định hướng xây dựng một hệ sinh thái năng lượng xanh nơi các nguồn phát, hệ thống lưu trữ và lưới điện được phát triển đồng bộ. Mục tiêu không chỉ là tăng tỷ trọng năng lượng sạch, mà là xây dựng một hệ thống năng lượng hiện đại, an toàn và có khả năng thích ứng cao.

Chúng tôi xác định Gia Lai không chỉ phát triển năng lượng để đáp ứng nhu cầu trước mắt, mà hướng tới một hệ sinh thái năng lượng xanh, linh hoạt và bền vững - đó là nền tảng cho tăng trưởng dài hạn.

Từ một dự án cụ thể, Thủy điện tích năng Vĩnh Thạnh đang mở ra một cách tiếp cận mới cho phát triển năng lượng: Không chỉ sản xuất điện, mà còn tích trữ, điều tiết và tối ưu hóa nguồn điện. Đây chính là chìa khóa để tỉnh Gia Lai khai thác hiệu quả tiềm năng năng lượng tái tạo và từng bước trở thành điểm sáng trong chuyển dịch năng lượng xanh của khu vực.

*Xin cảm ơn ông!

Các tin khác

Hội Gặp gỡ Việt Nam cam kết đồng hành cùng chuỗi đối thoại về biến đổi khí hậu vào năm 2027

Cam kết đồng hành cùng chuỗi đối thoại về biến đổi khí hậu vào năm 2027

(GLO)- Chiều 11-10, chương trình “Đối thoại Quy Nhơn về khí hậu và chuyển đổi” năm 2026 đã khép lại sau 2 ngày diễn ra. Sự kiện đã kết nối các nhà khoa học, nhà hoạch định chính sách, tổ chức tài chính và đối tác quốc tế nhằm tìm kiếm giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu, thúc đẩy chuyển đổi xanh.

Chuyển đổi xanh phải tạo ra động lực mới cho phát triển

Chuyển đổi xanh phải tạo ra động lực mới cho phát triển

(GLO)- Phát biểu tại Lễ khai mạc “Đối thoại Quy Nhơn về khí hậu và chuyển đổi”, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, vấn đề không phải lựa chọn giữa tăng trưởng và hành động khí hậu, mà là làm thế nào để quá trình chuyển đổi tạo ra động lực mới cho phát triển.

Cơ hội kết nối tri thức, nguồn lực xanh

Cơ hội kết nối tri thức, nguồn lực xanh

(GLO)- “Ðối thoại Quy Nhơn về khí hậu và chuyển đổi” năm 2026 diễn ra trong 2 ngày 10 đến ngày 11-10 tại Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE, phường Quy Nhơn Nam) là dịp để tỉnh mở thêm hướng tiếp cận tri thức, công nghệ và nguồn lực phục vụ phát triển xanh, bền vững.

El Niño có thể đẩy giá đường tăng thế nào?

El Niño có thể đẩy giá đường tăng thế nào?

(GLO)- Hiện tượng El Niño đang trở thành một trong những yếu tố đáng chú ý đối với thị trường đường thế giới. Khi thời tiết cực đoan làm giảm sản lượng mía tại các vùng trồng chủ lực, nguồn cung đường có thể thu hẹp, qua đó tạo sức ép tăng giá.

EU tăng kiểm soát “xanh”, doanh nghiệp Việt cần chuẩn hóa bằng chứng

EU tăng kiểm soát “xanh”, doanh nghiệp Việt cần chuẩn hóa bằng chứng

(GLO)- Quy định mới của Liên minh châu Âu (EU) về thông tin môi trường đối với sản phẩm và hoạt động tiếp thị bắt đầu được áp dụng từ ngày 27-9, đặt ra yêu cầu cao hơn về tính chính xác và khả năng kiểm chứng đối với các thông điệp liên quan đến “xanh” và phát triển bền vững.

Khơi thông nguồn điện gió, mở dư địa tăng trưởng

Khơi thông nguồn điện gió, mở dư địa tăng trưởng - Kỳ 1: Gỡ vướng mắc để khơi thông nguồn điện

(GLO)- Gia Lai có nhiều lợi thế để phát triển điện gió với hàng chục dự án đã vận hành và đang được triển khai. Để nguồn năng lượng này phát huy hiệu quả, tỉnh tập trung tháo gỡ điểm nghẽn về thử nghiệm, đấu nối, truyền tải và chuẩn bị các điều kiện để phát triển điện gió phù hợp với quy hoạch.

El Niño tác động thế nào đến an ninh lương thực toàn cầu?

El Niño tác động thế nào đến an ninh lương thực toàn cầu?

(GLO)- El Niño đang mạnh lên và được Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) dự báo gần như chắc chắn kéo dài đến tháng 2-2027. Không chỉ làm thay đổi nhiệt độ và lượng mưa, hiện tượng khí hậu này còn đang tạo thêm sức ép lên sản xuất nông nghiệp, giá lương thực và sinh kế của hàng triệu người.

Gia Lai triển khai lộ trình pha chế, phối trộn và sử dụng xăng sinh học

Gia Lai triển khai lộ trình pha chế, phối trộn và sử dụng xăng sinh học

(GLO)- UBND tỉnh Gia Lai vừa ban hành Công văn số 11594/UBND-XDCT về việc triển khai lộ trình pha chế, phối trộn và sử dụng xăng sinh học trên địa bàn tỉnh, trong đó đặt yêu cầu bảo đảm nguồn cung, chất lượng và quyền lợi người tiêu dùng khi thực hiện lộ trình sử dụng xăng sinh học E10.

Gia Lai triển khai nhiều hoạt động bảo vệ môi trường

Gia Lai triển khai nhiều hoạt động bảo vệ môi trường

(GLO)- Hưởng ứng Chiến dịch làm cho thế giới sạch hơn năm 2026, Gia Lai sẽ triển khai nhiều hoạt động giảm chất thải, phân loại rác tại nguồn, hạn chế sản phẩm nhựa dùng một lần, trồng cây xanh và thúc đẩy lối sống xanh.

Mở cơ hội từ thị trường carbon

Cơ hội lớn từ thị trường carbon

(GLO)- Sở hữu diện tích rừng lớn và hệ sinh thái đa dạng, Gia Lai có dư địa phát triển tín chỉ carbon, tạo thêm nguồn lực cho bảo vệ rừng và kinh tế xanh.

Vì sao sàn giao dịch carbon hơn 1 tháng vẫn "im ắng"?

Vì sao sàn giao dịch carbon hơn 1 tháng vẫn "im ắng"?

(GLO)- Sau hơn 1 tháng kể từ khi chính thức vận hành, sàn giao dịch carbon trong nước vẫn chưa ghi nhận thêm giao dịch mới ngoài phiên đầu tiên. Theo các chuyên gia, đây là diễn biến phù hợp với giai đoạn thí điểm của 1 thị trường còn rất mới tại Việt Nam.

Điện mặt trời mái nhà phát triển mạnh ở Quy Nhơn

Điện mặt trời mái nhà phát triển mạnh ở Quy Nhơn

(GLO)- Những năm gần đây, điện mặt trời mái nhà ngày càng được nhiều hộ dân, cơ sở kinh doanh tại các phường Quy Nhơn, Quy Nhơn Đông, Quy Nhơn Bắc, Quy Nhơn Nam và Quy Nhơn Tây (tỉnh Gia Lai) lựa chọn. 

Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Anh Tuấn làm việc với Công ty Glassdome

Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Anh Tuấn làm việc với Công ty Glassdome

(GLO)- Sáng 26-6, đồng chí Phạm Anh Tuấn - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai đã có buổi làm việc với đoàn công tác của Công ty Glassdome (Hàn Quốc) do ông Jinki Ham - Tổng Giám đốc (CEO) làm Trưởng đoàn.