Số hóa trong giám sát, bảo vệ rừng
Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh (tỉnh Gia Lai) đang quản lý, bảo vệ hơn 41.913 ha rừng trải dài trên địa bàn 4 xã: Ayun, Đăk Sơ Mei, Krong và Đak Rong thuộc khu vực phía Tây tỉnh. Đây là nơi tập trung chủ yếu rừng đặc dụng với hệ sinh thái đa dạng và phong phú.
Những năm gần đây, cùng với bảo tồn, đa dạng sinh học, Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh đã sử dụng nhiều phần mềm trong QLBVR và các loài động-thực vật hoang dã quý hiếm. Trong đó có phần mềm Smart giám sát việc tuần tra, phát hiện sớm các tiểu khu, khu vực có nguy cơ bị xâm hại để ngăn chặn kịp thời các hành vi xâm hại tài nguyên rừng.
Ảnh: Nguyễn Diệp
Theo đó, từ năm 2016 đến nay, thay vì tuần tra rừng theo kiểu truyền thống, vừa mất thời gian, lại khó phát hiện các tiểu khu có nguy cơ bị xâm hại do địa bàn rộng lớn, lực lượng chuyên trách bảo vệ rừng ở 9 trạm QLBVR và Đội Bảo vệ rừng cơ động của Vườn đều sử dụng thành thạo phần mềm Smart trong quá trình tuần tra, kiểm soát người ra vào rừng, cũng như phát hiện các loài động-thực vật mới.
Mỗi ngày, khi tuần tra, phần mềm sẽ ghi lại toàn bộ lịch trình di chuyển vào các tiểu khu. Sau đó, gửi dữ liệu về bộ phận kỹ thuật văn phòng phân tích, đánh giá các khu vực rừng có nguy cơ xâm hại, báo cáo Ban Giám đốc xử lý kịp thời nhằm ngăn chặn các hành vi xâm hại rừng và các loài động-thực vật quý hiếm trong Vườn.
Ông Trần Văn Thụ-Giám đốc Trung tâm Cứu hộ, bảo tồn và phát triển sinh vật kiêm Trưởng trạm QLBVR số 8 (Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh), thông tin: Hiện nay, Trạm được giao quản lý, bảo vệ diện tích rừng tại 2 xã Ayun và Đăk Sơ Mei.
Từ khi đưa vào sử dụng phần mềm Smart, lực lượng chuyên trách bảo vệ rừng của Trạm đều sử dụng rất hiệu quả trong quá trình tuần tra, kiểm soát bảo vệ rừng.
Thông qua phần mềm này, lãnh đạo Vườn biết được hằng tuần lực lượng tuần tra được bao nhiêu cây số; những tiểu khu, khu vực đã tuần tra; bao nhiêu người ra vào rừng, hay phát hiện thêm động vật hoang dã mới nào…
“Đặc biệt, khi sử dụng phần mềm này, các tuyến tuần tra trên lâm phần được phân rõ, tránh chồng chéo giữa các trạm QLBVR. Đồng thời, chúng tôi có thể phát hiện sớm các khu vực rừng có nguy cơ bị xâm hại để báo cáo cấp trên huy động các lực lượng phối hợp ngăn chặn kịp thời. Phần mềm cũng giúp lãnh đạo Vườn quản lý tốt hơn mà không phải phụ thuộc quá nhiều vào bản đồ giấy ngoài thực địa”-ông Thụ nói.
Còn anh Nguyễn Tấn Đăng Trình-Chuyên viên Phòng Tổ chức-Hành chính (Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh), chia sẻ: Qua nhiều năm sử dụng phần mềm Smart, lãnh đạo Vườn quản lý công tác tuần tra, giám sát tại các trạm QLBVR rất hiệu quả.
Hằng tháng, các trạm đều có số liệu tuần tra được bao nhiêu cây số, những khu vực, tiểu khu đã tuần tra… Hiện nay, ngoài phần mềm Smart, Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh còn sử dụng công nghệ Flycam phục vụ công tác phòng cháy chữa cháy rừng, quảng bá du lịch của Vườn.
Đẩy mạnh chuyển đổi số
Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh nằm trong Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cao nguyên Kon Hà Nừng-nơi có hệ sinh thái phong phú và đa dạng, với diện tích rừng tự nhiên lớn, nhiều loài động-thực vật quý hiếm được bảo tồn nghiêm ngặt.
Ngoài lực lượng chuyên trách bảo vệ rừng và các cộng đồng nhận khoán QLBVR, việc ứng dụng những công nghệ mới vào QLBVR và động-thực vật quý hiếm là giải pháp tối ưu nhất hiện nay.
Theo thông tin từ Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh, những năm gần đây, cùng với các nguồn lực hỗ trợ của Nhà nước, Vườn đã chủ động đưa cán bộ, nhân viên học tập tiếp cận những phần mềm mới trong các hoạt động QLBVR, bảo tồn đa dạng sinh học… Hiện nay, ngoài phần mềm Smart, Vườn quốc gia Kon Ka Kinh còn trang bị thêm 10 Flycam, định vị GPS cầm tay, bẫy ảnh cùng một số ứng dụng khác mang lại nhiều kết quả.
Trao đổi với phóng viên, ông Lê Văn Vinh-Phó Giám đốc Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh, cho biết: Hiện nay, Vườn đang áp dụng công nghệ QLBVR bằng phần mềm Smart tại 9 trạm QLBVR để ghi chép, chụp ảnh, quay các clip có yếu tố tác động đến rừng như người dân ra vào rừng, phát hiện bẫy thú hoặc các loài động-thực vật mới. Nhờ đó, có thể so sánh từng tháng tăng hay giảm số vụ việc và mức độ tác động người dân ra vào rừng ra sao. Đây là cách làm mới so với các chủ rừng khác trên địa bàn tỉnh hiện nay.
Bên cạnh đó, Vườn đang sử dụng thiết bị hỗ trợ thêm như bẫy ảnh, camera theo dõi đa dạng sinh học qua hệ thống bẫy ảnh. Nhờ có những phần mềm này, người dân cũng e ngại trong việc xâm hại đến tài nguyên rừng và động-thực vật quý, hiếm trong Vườn.
“Chuyển đổi số trong QLBVR và động-thực vật quý hiếm bước đầu mang lại nhiều kết quả tích cực và tương đối thuận tiện. Người dân không còn mang súng vào rừng săn bắt; những khu vực có nguy cơ cháy cao trong mùa khô cũng được cảnh báo sớm. Hiện nay, Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh cũng sử dụng nhiều phần mềm khác như đo đạc vẽ bản đồ, quản lý văn bản điều hành…"-Phó Giám đốc Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh thông tin thêm.
Những năm tới, Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh tiếp tục phối hợp với các cơ quan, đơn vị trong và ngoài tỉnh mở các lớp tập huấn kỹ thuật, ứng dụng công nghệ trong QLBVR và động-thực vật quý hiếm. Qua đó, từng bước số hóa kết nối với các đơn vị liên quan phục vụ phát triển du lịch sinh thái và phát triển rừng bền vững, bảo vệ màu xanh cho Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cao nguyên Kon Hà Nừng.
