Theo thông tin được Bộ Nông nghiệp và Môi trường công bố, từ ngày 1-7-2026, người tiêu dùng trên cả nước có thể sử dụng điện thoại quét mã QR trên những sản phẩm tham gia Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản để tra cứu thông tin.
Một trong những thông tin đáng chú ý khi quét mã là mã số vùng trồng. Đây là dữ liệu quan trọng trong quản lý sản xuất và truy xuất nguồn gốc nông sản, đặc biệt với các sản phẩm phục vụ xuất khẩu.
Tùy dữ liệu được tích hợp, người mua có thể biết thông tin về vùng sản xuất gắn với sản phẩm, tên hộ nông dân hoặc đơn vị sản xuất. Việc số hóa dữ liệu vùng trồng giúp cơ quan quản lý và các đơn vị trong chuỗi sản xuất có thể theo dõi nguồn gốc nông sản cụ thể hơn thay vì chỉ xác định chung chung địa phương sản xuất.
Mỗi sản phẩm hoặc lô hàng được truy xuất có thể được gắn với mã lô, cùng các thông tin như ngày sản xuất, ngày thu hoạch, cơ sở sơ chế, đóng gói và những công đoạn tiếp theo trong chuỗi cung ứng, nếu dữ liệu đã được cập nhật trên hệ thống.
Điều này có ý nghĩa đặc biệt khi xảy ra vấn đề về chất lượng. Thay vì phải kiểm tra toàn bộ sản phẩm cùng loại, dữ liệu theo lô giúp xác định cụ thể hơn lô hàng nào liên quan để phục vụ việc kiểm tra, xử lý và thu hồi khi cần thiết.
Điểm đáng chú ý của hệ thống truy xuất nguồn gốc mới là thông tin không chỉ dừng ở tên sản phẩm hay doanh nghiệp.
Theo Báo Nhân Dân, khi quét mã QR trên các sản phẩm tham gia hệ thống, người dùng có thể tiếp cận thông tin như doanh nghiệp xuất khẩu, mã số vùng trồng, tên nông hộ sản xuất, cơ sở đóng gói, ngày sản xuất, hạn sử dụng và số lô hàng.
Đáng chú ý, “nhật ký” của sản phẩm trước khi đến tay người tiêu dùng có thể được thể hiện qua các thông tin về quá trình chăm sóc, xử lý ra hoa, sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, kiểm tra độ ngọt, thời điểm thu hoạch và đóng gói.
Tuy nhiên, những thông tin người tiêu dùng nhìn thấy phụ thuộc vào dữ liệu mà sản phẩm, doanh nghiệp và các chủ thể trong chuỗi đã cập nhật, kết nối trên hệ thống.
Đối với nông sản sau thu hoạch, truy xuất nguồn gốc không chỉ dừng ở nơi trồng. Dữ liệu còn có thể gắn với cơ sở sơ chế, đóng gói và các công đoạn tiếp theo.
Việc liên kết thông tin từ vùng trồng đến lô hàng, đóng gói và tiêu thụ giúp hình thành hồ sơ xuyên suốt hơn cho sản phẩm. Đây cũng là cơ sở để các doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ quan quản lý kiểm soát chuỗi sản xuất, thay vì chỉ dựa vào thông tin trên bao bì.
Mã QR là công cụ truy xuất thông tin, không phải tự thân là giấy chứng nhận chất lượng hay chứng nhận an toàn thực phẩm. Việc một sản phẩm có mã QR không đồng nghĩa với việc sản phẩm đó đương nhiên đạt mọi tiêu chuẩn chất lượng.
Thông tin truy xuất cần được đối chiếu với các dữ liệu liên quan như chứng nhận, kết quả kiểm nghiệm và thông tin của đơn vị sản xuất, kinh doanh. Một hệ thống truy xuất tốt phải bảo đảm dữ liệu có khả năng đối chiếu, liên kết giữa các công đoạn trong chuỗi sản xuất.
Theo các thông tin được cơ quan quản lý ngành nông nghiệp công bố, việc xây dựng cơ sở dữ liệu về mã số vùng trồng và số hóa hoạt động quản lý, truy xuất nguồn gốc là một nội dung quan trọng trong chuyển đổi số ngành nông nghiệp.
Khi mua nông sản có mã QR truy xuất, người tiêu dùng có thể ưu tiên kiểm tra: Tên sản phẩm, đơn vị sản xuất; vùng trồng hoặc mã số vùng trồng, nếu có; tên hộ nông dân hoặc đơn vị sản xuất; mã lô, ngày sản xuất hoặc ngày thu hoạch; cơ sở sơ chế, đóng gói; các thông tin về quá trình sản xuất, chăm sóc được công bố; chứng nhận, kết quả kiểm nghiệm hoặc các tài liệu liên quan nếu được tích hợp; thông tin về hành trình của lô hàng qua các công đoạn đã được cập nhật.
Quan trọng hơn, người mua nên đối chiếu thông tin trên màn hình với sản phẩm thực tế, bao bì, nhãn hàng hóa và đơn vị sản xuất, kinh doanh.
Việc hình thành thói quen quét mã trước khi mua cũng được xem là một yếu tố giúp phát huy hiệu quả của hệ thống truy xuất nguồn gốc, đồng thời thúc đẩy doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất minh bạch hơn về dữ liệu nông sản.
