Khai thác tiềm năng kinh tế biển
Giai đoạn 2018 - 2025, kinh tế biển của tỉnh Gia Lai phát triển mạnh, từng bước khẳng định vai trò trụ cột, đóng góp quan trọng vào GRDP. Trong đó, xã đảo Nhơn Châu trở thành điểm sáng khi đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao năm 2024 và chính thức trở thành đơn vị hành chính cấp xã thuộc khu vực hải đảo từ năm 2025.
Ông Dương Hiệp Hưng - Chủ tịch UBND xã Nhơn Châu - cho biết: Việc đầu tư hạ tầng đồng bộ gắn với nâng cao đời sống người dân đã làm thay đổi rõ nét diện mạo địa phương, tạo nền tảng phát triển kinh tế. Hiện nay, xã có 100% nhà ở đạt chuẩn; giáo dục, văn hóa tiếp tục được nâng cao; các giá trị truyền thống được bảo tồn và phát huy.
Các ngành kinh tế biển đóng góp tích cực vào tăng trưởng của tỉnh với các lĩnh vực chủ lực như du lịch, hàng hải và thủy sản. Giai đoạn 2018 - 2025, du lịch biển bứt phá mạnh, lượng khách tăng từ 4 triệu lượt (năm 2018) lên hơn 12 triệu lượt (năm 2025); doanh thu từ 3.200 tỷ đồng (năm 2018) lên 29.000 tỷ đồng (năm 2025), đưa Gia Lai vào nhóm 10 địa phương dẫn đầu cả nước trong năm 2025.
Kinh tế hàng hải và thủy sản duy trì đà tăng trưởng ổn định. Lượng hàng hóa qua cảng biển tăng từ 8 triệu tấn lên khoảng 13,7 triệu tấn. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu khu vực phía Đông tỉnh đạt gần 1,8 tỷ USD; sản lượng khai thác thủy sản đạt hơn 287 nghìn tấn, nuôi trồng gần 19.000 tấn, giá trị xuất khẩu tăng lên hơn 150 triệu USD, góp phần khẳng định vai trò động lực của kinh tế biển trong tiến trình phát triển chung của tỉnh.
Theo đánh giá của UBND tỉnh, một trong những dấu ấn quan trọng trong giai đoạn 2018 - 2025 là sự đầu tư mạnh vào hạ tầng và khoa học công nghệ.
Khoảng 40 km đường ven biển đã được hoàn thành cùng các tuyến kết nối như QL 19 mới và đường phía Tây đầm Thị Nại mở rộng đáng kể không gian phát triển. Cảng Quy Nhơn được nâng cấp, đủ khả năng tiếp nhận tàu đến 50.000 DWT. Đồng thời, tỉnh tiếp tục quy hoạch Bến cảng Phù Mỹ. Hệ thống hạ tầng kết nối này đang trở thành đòn bẩy quan trọng giúp giảm chi phí logistics và tăng sức hấp dẫn thu hút đầu tư.
Trong lĩnh vực năng lượng, Gia Lai bước đầu hình thành hệ sinh thái năng lượng tái tạo ven biển với 3 dự án điện mặt trời (tổng công suất 430 MWp) và 4 dự án điện gió (tổng công suất 107,4 MW). Đáng chú ý, dự án điện gió ngoài khơi Hòn Trâu quy mô 2.000 MW hứa hẹn tạo "cú hích" cho kinh tế xanh.
Hướng tới phát triển xanh, bền vững
Hiện nay, nhiều ngư dân đã đầu tư, sử dụng các trang thiết bị hiện đại như máy dò cá, định vị vệ tinh, công nghệ bảo quản tiên tiến. Ngư dân Nguyễn Văn Xin (thôn Vĩnh Lợi 2, xã An Lương) cho biết: Việc ứng dụng máy móc hiện đại giúp mỗi chuyến biển đạt hiệu quả cao hơn, sản phẩm được bảo quản tốt nên bán được giá hơn.
Trong nuôi trồng thủy sản, nhiều mô hình kỹ thuật tiên tiến như Biofloc, Semi-Biofloc, công nghệ nhà màng Israel và hệ thống tự động hóa được áp dụng, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và tính bền vững.
Ông Cao Thanh Thương - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường - nhận định: “Việc mạnh dạn tiếp cận và ứng dụng công nghệ cao, kỹ thuật tiên tiến giúp ngư dân và người nuôi thủy sản nâng cao năng suất, kiểm soát dịch bệnh và giảm tác động môi trường”.
Công tác quản lý tài nguyên biển cũng được hiện đại hóa với hệ thống quan trắc tự động, viễn thám và cơ sở dữ liệu số. Những nghiên cứu về xói lở, bồi lấp ven biển đã được triển khai phục vụ hoạch định chính sách.
Nguồn nhân lực biển không ngừng được nâng cao với gần 11.900 lao động được đào tạo trong giai đoạn 2018 - 2025.
Dù đạt kết quả ấn tượng, nhưng kinh tế biển của tỉnh vẫn đối mặt với không ít thách thức như quy mô, hiệu quả chưa tương xứng với tiềm năng; nguồn lợi ven bờ suy giảm; chất lượng nhân lực chưa đồng đều; tư duy sản xuất nhỏ lẻ còn tồn tại; các lĩnh vực du lịch, logistics, thủy sản thiếu đột phá; tác động của biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng.
Thời gian tới, tỉnh xác định phát triển kinh tế biển theo hướng xanh, bền vững; lấy du lịch và năng lượng tái tạo làm động lực. Tỉnh sẽ đa dạng hóa sản phẩm du lịch gắn với văn hóa địa phương và bảo tồn tài nguyên.
Cùng với đó, tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, nhất là công nghệ số, tự động hóa trong quản lý và khai thác; hoàn thiện hạ tầng cảng biển, logistics; thu hút đầu tư vào công nghiệp ven biển, nâng cao giá trị chế biến. Bên cạnh đó, tỉnh tăng cường bảo vệ môi trường, kiểm soát khai thác thủy sản, nhân rộng mô hình đồng quản lý; chú trọng đào tạo nguồn nhân lực và nâng cao nhận thức cộng đồng.
Đặc biệt, quan điểm của tỉnh là phát triển kinh tế biển gắn với bảo vệ môi trường và sinh kế bền vững. Tỉnh đang kiến nghị Trung ương hỗ trợ đầu tư hệ thống cảng cá, cảng biển, cảng cạn; hoàn thiện tuyến đường ven biển và các trục kết nối; xây dựng trung tâm đấu giá cá ngừ tại Tam Quan.
Đồng thời, hỗ trợ điều tra tài nguyên, đánh giá tác động biến đổi khí hậu phục vụ phát triển du lịch biển; đầu tư Khu du lịch Quốc gia Phương Mai và hạ tầng di tích quốc gia; hoàn thiện chính sách phát triển logistics, cơ chế tài chính và khuyến khích giảm rác thải nhựa.
