Ngày 7-9, Liên minh châu Âu (EU) vừa công bố gói đầu tư 200 triệu euro (hơn 232 triệu USD) dành cho Greenland, đồng thời ký kết Tuyên bố chung mới với vùng lãnh thổ tự trị này và Đan Mạch, đánh dấu bước nâng cấp toàn diện quan hệ đối tác trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị tại Bắc Cực ngày càng gay gắt.
Theo phóng viên TTXVN tại Brussels, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đang có chuyến thăm 2 ngày, từ ngày 6 đến ngày 7-9 tới thủ phủ Nuuk của Greenland, chỉ vài tháng sau chuyến thăm đầu tiên của bà tới vùng lãnh thổ này.
Bà von der Leyen cùng Thủ hiến Greenland Jens-Frederik Nielsen và Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen đã ký Tuyên bố chung mới, thay thế văn kiện hợp tác được ký từ năm 2015.
Phát biểu tại đây, Chủ tịch von der Leyen nhấn mạnh: "Greenland hoàn toàn có thể tin tưởng vào EU. Đó là thông điệp tôi mang đến trong chuyến thăm trước. Hôm nay, tôi quay trở lại để mang theo những kết quả hợp tác cụ thể, một gói đối tác trị giá 200 triệu euro. Điều này sẽ tạo ra những cơ hội mới và khẳng định sự hiện diện mạnh mẽ, cam kết của EU tại cả Greenland lẫn khu vực Bắc Cực. Bởi Greenland là đồng minh chiến lược và người bạn đáng tin cậy của chúng tôi."
Gói đầu tư 200 triệu euro nằm trong khuôn khổ Cổng kết nối Toàn cầu (Global Gateway), công cụ đầu tư hạ tầng chiến lược của EU. Theo thỏa thuận, nguồn vốn sẽ được triển khai trong năm 2026 và 2027, tập trung vào 4 lĩnh vực ưu tiên.
Về kết nối số, EU sẽ hợp tác với nhà mạng Tusass của Greenland mở rộng hạ tầng vệ tinh qua các nhà cung cấp châu Âu trong vòng năm năm tới, nhằm cải thiện tốc độ và độ ổn định kết nối internet cho các cộng đồng xa xôi, trường học và doanh nghiệp địa phương.
Song song đó, EU cũng tài trợ nghiên cứu khả thi về việc phát triển trung tâm dữ liệu tại Greenland, lĩnh vực có tiềm năng lớn nhờ khí hậu lạnh giúp giảm chi phí làm mát và nguồn năng lượng tái tạo dồi dào.
Về nguyên liệu thô chiến lược, lĩnh vực được coi là trọng tâm địa chính trị của hợp tác EU-Greenland, hai bên sẽ đẩy mạnh các dự án khai thác mỏ bền vững.
Dự án than chì Amitsoq của GreenRoc được nêu đích danh như một hình mẫu hợp tác, sau khi được công nhận là dự án chiến lược theo Đạo luật Nguyên liệu thô Quan trọng (CRMA) của EU.
Về năng lượng, EU sẽ hỗ trợ công ty điện lực quốc gia Nukissiorfiit hiện đại hóa và giảm phát thải hệ thống cung cấp điện tại các khu dân cư hẻo lánh thông qua các hệ thống năng lượng tái tạo kết hợp.
Hai bên cũng đang nghiên cứu khả năng mở rộng nhà máy thủy điện Buksefjord, cơ sở thủy điện lớn nhất Greenland, để đáp ứng nhu cầu điện ngày càng tăng tại Nuuk.
Về chất lượng cuộc sống, gói đầu tư dành phần còn lại cho du lịch bền vững và nhà ở, hai lĩnh vực được xác định là cấp thiết nhất để đa dạng hóa kinh tế và cải thiện điều kiện sống cho người dân Greenland.
Theo Ủy viên phụ trách Đối tác Quốc tế EU Jozef Síkela, quan hệ đối tác với Greenland hướng đến việc tạo ra những cơ hội thiết thực, cải thiện cuộc sống hàng ngày của người dân, từ kết nối internet tốt hơn, năng lượng sạch và ổn định hơn, đến những cơ hội kinh tế mới cho các cộng đồng trên khắp Greenland, kể cả ở những vùng xa xôi nhất.
Đồng thời, thông qua Global Gateway, EU đang tăng cường khả năng chống chịu của châu Âu và xây dựng những quan hệ đối tác tin cậy vì lợi ích chung.
Tuyên bố chung mới được ký tại Nuuk thừa nhận vai trò chiến lược ngày càng quan trọng của Greenland và mở rộng hợp tác sang nhiều lĩnh vực mới so với Tuyên bố năm 2015, bao gồm: an ninh và khả năng chống chịu, bảo vệ dân sự, đổi mới nghiên cứu, và kết nối số.
Các lĩnh vực truyền thống như giáo dục, nghề cá, môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu tiếp tục được duy trì.
Về tổng thể ngân sách hợp tác, Greenland hiện là vùng lãnh thổ hải ngoại nhận hỗ trợ EU lớn nhất tính theo đầu người. Giai đoạn 2021-2027, EU dành 225 triệu euro cho Greenland, trong đó 90% cho giáo dục và 10% cho tăng trưởng xanh.
Đáng chú ý, Ủy ban châu Âu đã đề xuất nâng mức hỗ trợ lên 530 triệu euro trong ngân sách đa niên 2028-2034, tăng hơn gấp đôi mức hiện tại, phản ánh mức độ ưu tiên chiến lược mà Brussels dành cho khu vực Bắc Cực trong giai đoạn địa chính trị mới.
Bên cạnh gói đầu tư, Thỏa thuận Đối tác nghề cá bền vững EU-Greenland tiếp tục là một trụ cột hợp tác, với khoản đóng góp 17,3 triệu euro mỗi năm từ phía EU, trong đó 3,2 triệu euro dành riêng để hỗ trợ chiến lược quốc gia về nghề cá bền vững của Greenland.
Ngoài ra, Greenland tiếp tục đủ điều kiện tham gia các chương trình của EU như Horizon Europe, Erasmus+ và InvestEU.
Theo Lan Anh (VietNam+)
