"Dĩ nhiên Greenland không phải để bán", Hãng tin AP dẫn lời bà Frederiksen phát biểu trước thềm cuộc họp của các lãnh đạo NATO tại Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ) ngày 8.7. Bà kêu gọi các nước, kể cả đồng minh, tôn trọng quyền tự quyết của người dân Greenland, cũng như chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Đan Mạch.
"Chúng tôi là những quốc gia có chủ quyền và chúng tôi cần mọi người tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ, chủ quyền của mình", bà nói.
Trước hội nghị, ông Trump tiếp tục nêu quan điểm rằng Mỹ nên kiểm soát Greenland, bất chấp việc động thái này có thể gây khó xử trong nội bộ NATO. Phản ứng lại, bà Frederiksen nhấn mạnh Đan Mạch "sẵn sàng bảo vệ từng tấc đất của NATO, bao gồm cả lãnh thổ của chính mình" và sẽ trông cậy vào các đồng minh thực hiện cam kết phòng thủ tập thể nếu bị tấn công.
Thủ tướng Iceland Kristrún Frostadóttir cũng cho rằng Greenland "thuộc về người dân Greenland", đồng thời kêu gọi các đồng minh NATO duy trì đoàn kết trước các mối đe dọa từ bên ngoài.
"Chúng ta đang đối mặt với các mối đe dọa từ bên ngoài liên minh. Nga là mối đe dọa lớn nhất đối với các đồng minh NATO. Chúng ta cần tập trung vào chính mình và cách để đoàn kết", bà Frostadóttir nói.
Trong một diễn biến khác, Tổng thư ký NATO Mark Rutte ngày 8.7 khẳng định ông tin tưởng Mỹ vẫn hoàn toàn cam kết với liên minh quân sự này. Ông cũng ca ngợi phản ứng mạnh mẽ của chính quyền Tổng thống Trump sau các diễn biến mới liên quan Iran.
Theo ông Rutte, phản ứng của Mỹ là "vô cùng quan trọng" trong bối cảnh Iran bị cáo buộc vi phạm lệnh ngừng bắn. Các cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào Iran, cùng việc thu hồi giấy phép cho phép Tehran bán dầu trên thị trường toàn cầu, cho thấy sự mong manh của thỏa thuận tạm thời nhằm chấm dứt cuộc xung đột kéo dài nhiều tháng giữa 2 bên.
Ông Trump được cho là đã ra lệnh tấn công ngay sau bữa tối do Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan chủ trì, theo AP. Việc một tổng thống Mỹ phát động hành động quân sự khi đang ở nước ngoài là tương đối hiếm. Năm 2011, cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama từng cho phép tiến hành các cuộc tấn công vào Libya trong chuyến công du Brazil.
Hội nghị của 32 nước thành viên NATO tại Ankara tập trung vào tiến độ thực hiện các mục tiêu chi tiêu quốc phòng của liên minh. Ông Rutte cho rằng yêu cầu của Mỹ về việc các đồng minh tăng chi tiêu quốc phòng theo tỷ lệ tổng sản phẩm quốc nội là "hoàn toàn công bằng".
"Sự cam kết là có, không còn nghi ngờ gì nữa", ông Rutte nói, nhưng lưu ý chính quyền Tổng thống Trump kỳ vọng "các nước châu Âu và Canada sẽ cân bằng chi tiêu của họ với Mỹ".
Ông Trump từ lâu cho rằng Mỹ đang gánh quá nhiều trách nhiệm quốc phòng trong NATO. Tại hội nghị thượng đỉnh năm 2025, các đồng minh nhất trí hướng tới mức đầu tư 5% GDP cho quốc phòng và các hạ tầng liên quan, gồm 3,5% cho ngân sách quốc phòng và 1,5% cho đường sá, cầu cống, cảng biển nhằm hỗ trợ việc triển khai quân đội, trang thiết bị trong trường hợp xảy ra xung đột.
Số liệu mới được NATO công bố ngày 7.7 cho thấy Slovenia, Bỉ, Tây Ban Nha và Cộng hòa Czech vẫn gặp khó khăn trong việc đáp ứng mục tiêu cũ là chi 2% GDP cho quốc phòng, điều có thể khiến các nước này chịu thêm sức ép từ Washington.
Chính quyền ông Trump muốn thúc đẩy một "NATO 3.0 tinh gọn và mạnh hơn, trong đó châu Âu chịu trách nhiệm lớn hơn đối với an ninh của chính mình, bao gồm cả Ukraine, còn Mỹ tiếp tục đóng vai trò ô dù hạt nhân.
Trước đó, Lầu Năm Góc đã khởi động cuộc rà soát kéo dài 6 tháng về sự hiện diện quân sự của Mỹ tại châu Âu. Mức độ cắt giảm có thể phụ thuộc vào tốc độ tăng chi tiêu quốc phòng của châu Âu và việc các nước đồng minh có sẵn sàng cho phép Mỹ sử dụng rộng rãi hơn các căn cứ của họ hay không.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngày 7.7 cũng tiếp tục kêu gọi NATO mở đường cho Ukraine gia nhập liên minh, lập luận rằng lực lượng vũ trang Ukraine có nhiều kinh nghiệm chiến đấu và sẽ góp phần tăng cường năng lực phòng thủ chung của NATO.
Theo Trí Đỗ (thanhnien.vn)
