Cải thiện dinh dưỡng cho trẻ em vùng khó
Gia Lai hiện có 93 xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, trong đó, 73 xã thuộc khu vực III.
Theo kết quả điều tra do Viện Dinh dưỡng (Bộ Y tế) công bố, đến năm 2025, tỷ lệ trẻ suy dinh dưỡng thấp còi tại Gia Lai là 20%. Tỷ lệ suy dinh dưỡng gầy còm ở khu vực phía Đông tỉnh là 4,1%, trong khi ở khu vực phía Tây tỉnh là 7,8%.
Dù tỷ lệ suy dinh dưỡng gầy còm có xu hướng giảm qua từng năm nhưng nguy cơ vẫn hiện hữu, nhất là ở những địa bàn khó khăn.
Các chuyên gia dinh dưỡng cho rằng, trẻ từ 6-24 tháng tuổi là nhóm có nguy cơ suy dinh dưỡng cao nhất. Đây là giai đoạn trẻ bắt đầu ăn dặm, trong khi nguồn miễn dịch từ mẹ truyền sang giảm dần.
Nếu chế độ dinh dưỡng không bảo đảm năng lượng và vi chất cần thiết, trẻ rất dễ rơi vào tình trạng suy dinh dưỡng cấp tính. Bên cạnh đó, trẻ có cân nặng sơ sinh dưới 2.500 g cũng là nhóm cần được theo dõi đặc biệt.
Tại nhiều vùng đồng bào dân tộc thiểu số, những rào cản về ngôn ngữ, tập quán nuôi dưỡng lạc hậu, tình trạng cho trẻ ăn dặm sớm hoặc kiêng khem quá mức ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng chăm sóc trẻ nhỏ.
Cùng với đó, điều kiện vệ sinh môi trường còn hạn chế, nguy cơ mắc các bệnh tiêu chảy, nhiễm khuẩn hô hấp cao cũng là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến suy dinh dưỡng ở trẻ em.
Nhằm cải thiện tình trạng suy dinh dưỡng trẻ em, thời gian qua, Gia Lai đã triển khai nhiều chương trình can thiệp dinh dưỡng trong cộng đồng.
Trong đó, Dự án Bạn hữu trẻ em tỉnh Gia Lai giai đoạn 2022-2026 với sự hỗ trợ của UNICEF tại Việt Nam tập trung hỗ trợ các hộ gia đình có trẻ dưới 5 tuổi bị suy dinh dưỡng thuộc hộ nghèo, cận nghèo và các hộ bị ảnh hưởng bởi thiên tai.
Tháng 6 và tháng 7 vừa qua, các hoạt động của dự án được triển khai tại 4 xã: Ia Rsai, Ia Pa, Ia Tul và Pờ Tó. Đây đều là những địa bàn còn nhiều khó khăn, tỷ lệ trẻ suy dinh dưỡng ở mức cao.
Tại xã Ia Rsai, nơi có 77% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, tỷ lệ trẻ suy dinh dưỡng thể nhẹ cân chiếm 17,9%, suy dinh dưỡng thấp còi chiếm 24,1%.
Cuối tháng 6-2026, dự án tổ chức khám sàng lọc, đánh giá toàn diện tình trạng dinh dưỡng cho trẻ dưới 5 tuổi; tư vấn chăm sóc dinh dưỡng; cấp sản phẩm dinh dưỡng và hỗ trợ tiền mặt để các gia đình cải thiện bữa ăn cho trẻ.
Trước đó, Trạm Y tế xã Ia Rsai tổ chức cân đo cho hơn 2.200 trẻ dưới 5 tuổi tại các thôn, làng. Qua khảo sát đã xác định 192 trẻ suy dinh dưỡng được hưởng lợi từ dự án.
Cần sự vào cuộc đồng bộ
Theo chị Nguyễn Thị Diên - cán bộ Trạm Y tế xã Ia Rsai, thông qua dự án, các trường hợp trẻ suy dinh dưỡng cấp tính mức độ vừa và nặng được đưa vào chương trình điều trị.
Cùng với việc cấp sản phẩm đa vi chất dinh dưỡng, phụ huynh còn được hướng dẫn sử dụng nguồn hỗ trợ đúng mục đích nhằm nâng cao chất lượng bữa ăn cho trẻ.
Trong tháng 6 và 7-2026, dự án đã triển khai nhiều hoạt động truyền thông, tư vấn, cấp vi chất dinh dưỡng và hỗ trợ tiền mặt cho hơn 720 trẻ suy dinh dưỡng dưới 6 tuổi tại 4 xã hưởng lợi.
Trước đó, các trạm y tế đã tổ chức cân đo trẻ tại 71 thôn, làng để đánh giá toàn diện tình trạng dinh dưỡng, qua đó lập danh sách các trường hợp cần được can thiệp kịp thời với trên 7.300 trẻ dưới 6 tuổi tại 4 xã.
Theo bà Nguyễn Thị Tuyết Nga - cán bộ Ban Quản lý Dự án Bạn hữu trẻ em tỉnh, khu vực phía Tây tỉnh hiện có tỷ lệ trẻ suy dinh dưỡng cao hơn mức bình quân chung của tỉnh và cả nước.
“Trong thời gian tới, các mô hình hiệu quả trong thực tế tiếp tục được nhân rộng thông qua việc lồng ghép nguồn lực từ các chương trình, dự án và chính sách hỗ trợ của Nhà nước.
Cùng với đó là tăng cường truyền thông, tư vấn dinh dưỡng, nâng cao nhận thức của người dân và sự phối hợp giữa các ngành nhằm chăm sóc trẻ em một cách toàn diện hơn” - bà Nga cho biết.
Bà Dương Hương Quỳnh - cán bộ dinh dưỡng của UNICEF tại Việt Nam - cho rằng: Việc hỗ trợ phụ nữ mang thai, bà mẹ cho con bú, trẻ nhỏ và các nhóm dễ bị tổn thương luôn là một trong những ưu tiên hàng đầu của UNICEF tại Việt Nam.
Thông qua các mô hình can thiệp cộng đồng, UNICEF mong muốn góp phần xây dựng các bằng chứng thực tiễn để cơ quan quản lý có thêm cơ sở mở rộng các chính sách hỗ trợ dinh dưỡng phù hợp và bền vững.
Mục tiêu của Gia Lai là tiếp tục kéo giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi xuống còn 19,6% trong thời gian tới. Để đạt được mục tiêu này, bên cạnh các chương trình hỗ trợ của Nhà nước và các tổ chức quốc tế, rất cần sự vào cuộc của chính quyền địa phương, ngành y tế, các tổ chức đoàn thể và chính mỗi gia đình trong việc chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ em.
Khi mỗi đứa trẻ được bảo đảm dinh dưỡng đầy đủ trong những năm đầu đời, đó không chỉ là sự đầu tư cho sức khỏe hiện tại mà còn là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, góp phần phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi của tỉnh trong tương lai.
