Tham gia thảo luận về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa XHCN Việt Nam ở nước ngoài, đại biểu (ĐB) Đinh Ngọc Quý (thành viên đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai) cho rằng việc sửa đổi, bổ sung luật là cần thiết và kịp thời, nhằm thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng về đối ngoại, hội nhập quốc tế, đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong bối cảnh mới.
ĐB Quý đóng góp nhiều ý kiến nhằm hoàn thiện khung pháp lý, bảo đảm tính thống nhất và phù hợp với thực tiễn hoạt động đối ngoại khi hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.
Cụ thể, đại biểu cơ bản thống nhất với nội dung sửa đổi điểm c khoản 1 Điều 26 về trợ cấp, chế độ ưu đãi đối với cán bộ công tác tại khu vực xảy ra xung đột vũ trang, thảm họa do thiên tai, dịch bệnh hoặc trong điều kiện đặc biệt khó khăn; đồng thời quy định trợ cấp chi phí đi lại, điều trị tại nước thứ ba khi xảy ra thiên tai, dịch bệnh đặc biệt nguy hiểm hoặc nội chiến gây nguy hiểm trực tiếp đến cơ quan đại diện.
Tuy nhiên, về kỹ thuật lập pháp và bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, ĐB Đinh Ngọc Quý đề nghị Ban soạn thảo cân nhắc điều chỉnh một số nội dung.
Theo Luật Phòng thủ dân sự, “thảm họa” được hiểu là biến động do thiên tai, dịch bệnh nguy hiểm lây lan trên diện rộng hoặc do con người và hậu quả chiến tranh gây ra. Trong khi đó, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa XHCN Việt Nam ở nước ngoài chỉ đề cập đến thảm họa do thiên tai, dịch bệnh, chưa bao quát đầy đủ nội hàm khái niệm này. Vì vậy, cần làm rõ lý do giới hạn phạm vi hoặc chỉnh sửa để bảo đảm sự thống nhất.
Đại biểu cũng lưu ý, dự thảo quy định trợ cấp chi phí đi lại, điều trị tại nước thứ ba trong trường hợp “dịch bệnh đặc biệt nguy hiểm” hoặc “nội chiến”. Trong khi đó, Luật Phòng bệnh phân loại dịch bệnh thành ba nhóm A, B, C theo mức độ nguy hiểm. Do đó, việc chỉ giới hạn ở “dịch bệnh đặc biệt nguy hiểm” cần được cân nhắc.
“Bên cạnh đó, khái niệm “nội chiến” có thể chưa bao quát hết các tình huống thực tế. Ví dụ, các xung đột vũ trang tại một số khu vực như Trung Đông không phải nội chiến nhưng vẫn tiềm ẩn nguy cơ buộc cán bộ cơ quan đại diện phải sang nước thứ ba điều trị. Đề nghị rà soát lại quy định nhằm bảo đảm quyền lợi, an toàn về tính mạng, sức khỏe cho cán bộ, tránh bỏ sót đối tượng” - ĐB Quý phân tích.
Liên quan đến điểm b khoản 1 Điều 33, dự thảo quy định việc thông báo cho cơ quan đại diện về chương trình, kế hoạch hoạt động đối ngoại tại quốc gia hoặc tổ chức quốc tế tiếp nhận trước ít nhất 7 ngày làm việc; trường hợp đề nghị cơ quan đại diện hỗ trợ phải gửi trước ít nhất 30 ngày. Đại biểu cho rằng quy định này nhằm giảm áp lực công việc cho các cơ quan đại diện, nhất là tại những địa bàn có nhiều hoạt động đối ngoại, thương mại, giao lưu quốc tế.
Tuy nhiên, ĐB Quý nhận định không phải địa bàn nào cũng có khối lượng công việc lớn như nhau, trong khi việc “quy định cứng” về thời gian có thể thiếu linh hoạt, khó đáp ứng các tình huống phát sinh, đột xuất. Vì vậy, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, điều chỉnh quy định theo hướng vừa phù hợp thực tiễn, vừa bảo đảm tính linh hoạt theo từng địa bàn.
Phát biểu giải trình ý kiến của các đại biểu tại phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung cho biết: Việc sửa đổi luật lần này là yêu cầu cấp thiết nhằm thể chế hóa các nghị quyết của Bộ Chính trị, đồng thời đúc kết từ thực tiễn hoạt động đối ngoại để bảo vệ hòa bình và thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững trong bối cảnh quốc tế có nhiều biến động.
Ngành Ngoại giao xác định mục tiêu xuyên suốt là: Lấy doanh nghiệp và người dân làm trung tâm phục vụ. Theo đó, các cơ quan đại diện sẽ tăng cường trách nhiệm hỗ trợ địa phương, tổ chức trong nước và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của pháp nhân, cá nhân Việt Nam tại nước ngoài.
Liên quan đến ý kiến của ĐB Đinh Ngọc Quý về quy định thời hạn thông báo 7 ngày, 30 ngày, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung cho biết sẽ tiếp thu theo hướng bảo đảm linh hoạt trong những trường hợp cụ thể. Trên thực tế, hoạt động đối ngoại thời gian qua cũng đã được xử lý linh hoạt theo từng tình huống.
Bộ trưởng Lê Hoài Trung cam kết sẽ tiếp thu đầy đủ các ý kiến đóng góp của các đại biểu tại phiên thảo luận, đồng thời tiếp tục quán triệt, nghiên cứu kỹ lưỡng các ý kiến để hoàn thiện dự thảo Luật trình Quốc hội xem xét thông qua, đảm bảo cơ quan đại diện thực sự là “cánh tay nối dài” hiệu quả của Tổ quốc tại nước ngoài.
