Tham gia thảo luận, đại biểu (ĐB) Đồng Ngọc Ba (thành viên Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai) đánh giá hồ sơ dự thảo Nghị quyết của Quốc hội liên quan cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế đã được chuẩn bị công phu, nghiêm túc, dựa trên cơ sở thực tiễn phong phú cả trong nước và quốc tế.
Theo ĐB Ba, đây là nghị quyết có ý nghĩa rất quan trọng, mang tính thời sự, với nhiều giải pháp pháp lý mạnh và vượt trội. Vấn đề phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế đã được nhận diện từ nhiều năm trước, song việc triển khai chưa đạt hiệu quả như mong muốn, một phần do các giải pháp pháp lý trước đây chưa đủ mạnh. Vì vậy, đại biểu bày tỏ sự đồng tình với các chính sách được đề xuất trong dự thảo nghị quyết.
Góp ý vào nội dung cụ thể, đại biểu tập trung vào kỹ thuật pháp lý và giải pháp thực hiện nhằm bảo đảm tính khả thi. Liên quan đến phạm vi điều chỉnh, mặc dù nghị quyết chủ yếu đặt ra các giải pháp nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, song dự thảo cũng cho phép áp dụng một số quy định đối với các tranh chấp quốc tế khác (tranh chấp dân sự theo nghĩa rộng, không phải tranh chấp đầu tư).
Đại biểu cho rằng cần làm rõ lý do áp dụng một số quy định của nghị quyết này đối với các tranh chấp không phải là tranh chấp đầu tư, qua đó quy định cụ thể hơn để tránh cách hiểu khác nhau khi thực hiện.
Về kỹ thuật pháp lý, ĐB Ba đề nghị nội dung liên quan khoản 3 Điều 20 không nên đưa vào điều khoản thi hành mà cần tách thành một điều riêng, quy định về cơ chế phối hợp phòng ngừa và giải quyết các tranh chấp quốc tế khác không phải là tranh chấp đầu tư. Hiện quy định tại khoản 3 còn chưa rõ về nội dung.
Trước hết là về chủ thể, mới chỉ xác định phía Việt Nam, còn chủ thể bên khởi kiện chưa xác định. Bên cạnh đó, nội dung tranh chấp cũng cần xác định cụ thể, đồng thời phải quy định rõ áp dụng những quy định nào trong nghị quyết. Khoản 3 Điều 20 hiện chỉ dẫn chiếu áp dụng quy định về phối hợp giải quyết tranh chấp mà chưa đề cập đến phối hợp phòng ngừa. Vì sao không áp dụng quy định về phối hợp phòng ngừa tại Chương II mà chỉ áp dụng quy định về phối hợp giải quyết tranh chấp ở Chương III, vấn đề này vẫn chưa rõ.
Ngoài ra, khoản 3 Điều 20 quy định áp dụng Điều 17 về các điều kiện bảo đảm trong đó có kinh phí, cho cả hoạt động phối hợp phòng ngừa và phối hợp giải quyết các tranh chấp quốc tế khác không phải là tranh chấp đầu tư.
"Tuy nhiên, quy định về phối hợp phòng ngừa tranh chấp tại Nghị quyết (Chương II) không được áp dụng đối với loại tranh chấp này. Việc quy định như vậy liệu đã hợp lý hay chưa? Do đó, cần làm rõ cơ chế phối hợp trong phòng ngừa các tranh chấp quốc tế khác không phải là tranh chấp đầu tư, cũng như xem xét liệu cơ sở pháp lý đã đầy đủ hay chưa" - ĐB Ba đặt vấn đề.
Thứ hai, liên quan đến khoản 2 Điều 20, ĐB Đồng Ngọc Ba cho rằng cần làm rõ việc áp dụng nghị quyết đối với các tranh chấp đầu tư phát sinh trước thời điểm nghị quyết có hiệu lực thi hành mà chưa có phán quyết chung thẩm của cơ quan tài phán. Hiện có 2 cách hiểu: một là chỉ áp dụng đối với các hoạt động giải quyết tranh chấp thực hiện từ khi nghị quyết có hiệu lực; hai là áp dụng cả đối với những hoạt động đã thực hiện trước đó.
Theo đại biểu, nếu không quy định rõ sẽ dẫn đến thiếu minh bạch trong áp dụng. Trường hợp chỉ áp dụng cho các hoạt động thực hiện sau thời điểm nghị quyết có hiệu lực thì không mang tính hồi tố; còn nếu áp dụng cả đối với các hoạt động trước đó thì là hồi tố, trường hợp này cần xác định rõ thời điểm phát sinh tranh chấp, đồng thời bảo đảm các hoạt động đã thực hiện phù hợp với quy định pháp luật.
