Bằng đại học có còn là “tấm vé vàng” khi tuyển dụng?

(GLO)- Bằng đại học vẫn có giá trị trên thị trường lao động nhưng ngày càng không phải tiêu chí duy nhất để doanh nghiệp lựa chọn ứng viên. Kinh nghiệm, kỹ năng thực tế và khả năng thích ứng với công nghệ đang được đặt lên vị trí cao hơn.

Theo dữ liệu của Indeed (công cụ tìm kiếm việc làm toàn cầu), gần 70% nhà tuyển dụng cho rằng bằng đại học không còn là điều kiện bắt buộc đối với các vị trí đầu vào.

LinkedIn (mạng xã hội chuyên nghiệp lớn nhất thế giới, được thiết kế dành riêng cho việc kết nối kinh doanh, tìm kiếm việc làm và phát triển sự nghiệp) cũng ghi nhận số tin tuyển dụng tại Anh không yêu cầu bằng đại học tăng 14% trong giai đoạn 2021-2024.

bang-dai-hoc-co-con-la-tam-ve-vang-khi-tuyen-dung.png
Bằng đại học vẫn có giá trị trên thị trường lao động nhưng ngày càng không phải tiêu chí duy nhất để doanh nghiệp lựa chọn ứng viên. Ảnh minh họa: AI

Sự thay đổi này diễn ra trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi nhanh cách doanh nghiệp tổ chức công việc và tuyển dụng nhân sự. Một số công việc ở cấp độ đầu vào, vốn là lựa chọn phổ biến của sinh viên mới tốt nghiệp, đang đứng trước nguy cơ bị tự động hóa một phần.

Vì vậy, doanh nghiệp có xu hướng tìm kiếm những năng lực mà máy móc khó thay thế như tư duy phản biện, giải quyết vấn đề, khả năng thích ứng, giao tiếp và lãnh đạo.

Kinh nghiệm được đặt cao hơn bằng cấp

Báo cáo Future of Jobs 2025 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) cho thấy sự thay đổi này khá rõ. Trong các phương thức đánh giá ứng viên, 81% doanh nghiệp được khảo sát dự kiến tiếp tục dựa vào kinh nghiệm làm việc trong giai đoạn 2025-2030. Trong khi đó, 48% dự kiến sử dụng các bài kiểm tra kỹ năng và 43% tiếp tục coi việc hoàn thành chương trình đại học là một tiêu chí tuyển dụng.

Tại Việt Nam, hơn 60% doanh nghiệp được khảo sát cho rằng, khoảng cách kỹ năng trong thị trường lao động đang gây khó khăn cho quá trình chuyển đổi. Các doanh nghiệp đặc biệt chịu tác động từ số hóa, chuyển đổi xanh và những thay đổi của nền kinh tế toàn cầu.

Vì vậy, việc tăng cường đầu tư cho đào tạo lại và nâng cao kỹ năng được đa số doanh nghiệp xem là một trong những giải pháp quan trọng để thu hẹp khoảng cách kỹ năng.

Điều này cho thấy nhu cầu của doanh nghiệp không chỉ dừng ở việc tuyển người đã có bằng cấp, mà ngày càng cần những lao động có khả năng cập nhật kiến thức và thích ứng với công việc mới.

Như vậy, bằng đại học đứng sau kinh nghiệm làm việc và các bài kiểm tra kỹ năng trong danh sách những phương thức được doanh nghiệp sử dụng để đánh giá ứng viên.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa doanh nghiệp quay lưng với giáo dục đại học. Thay vào đó, nhà tuyển dụng muốn có thêm bằng chứng cho thấy ứng viên thực sự làm được việc, thay vì chỉ sở hữu 1 văn bằng.

1 sinh viên mới tốt nghiệp có thể có tấm bằng tốt nhưng nếu thiếu kỹ năng nghề nghiệp, chưa từng tham gia dự án thực tế hoặc không biết sử dụng những công cụ công nghệ cần thiết cho công việc thì vẫn có thể gặp bất lợi khi cạnh tranh với ứng viên có kinh nghiệm.

AI càng thúc đẩy thay đổi

AI đang khiến yêu cầu này trở nên rõ ràng hơn. Theo WEF, 86% doanh nghiệp được khảo sát dự kiến AI và các công nghệ xử lý thông tin sẽ làm thay đổi hoạt động kinh doanh của họ vào năm 2030. Đồng thời, 77% doanh nghiệp dự kiến tập trung đào tạo lại và nâng cao kỹ năng cho người lao động để làm việc hiệu quả hơn cùng AI.

bang-dai-hoc-co-con-la-tam-ve-vang-khi-tuyen-dung.jpg
Sinh viên Trường Đại học Công thương TP. Hồ Chí Minh tham gia "Ngày hội việc làm - HUIT Talent Day 2025". Ảnh minh họa: TTO/NLĐ

Trong môi trường đó, người lao động không thể chỉ dựa vào kiến thức đã học trong những năm đại học. Khả năng học hỏi liên tục, cập nhật công nghệ và thích ứng với công việc mới ngày càng trở thành yêu cầu quan trọng.

Đáng chú ý, chính WEF cũng chỉ ra một thực tế giúp nhìn nhận vấn đề cân bằng hơn: 14/15 công việc có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất giai đoạn 2025-2030 chủ yếu vẫn yêu cầu bằng đại học. Trong nhóm này có các vị trí như chuyên gia dữ liệu lớn, kỹ sư fintech, chuyên gia AI và máy học, lập trình viên phần mềm, chuyên gia quản lý an ninh.

Điều đó cho thấy bằng đại học chưa thể bị xem là lỗi thời. Với những ngành đòi hỏi kiến thức chuyên môn sâu, bằng cấp và đào tạo chính quy vẫn là nền tảng quan trọng.

Thay đổi lớn nhất có lẽ nằm ở cách doanh nghiệp nhìn nhận giá trị của tấm bằng. Trước đây, bằng đại học có thể giúp ứng viên tạo lợi thế đáng kể ngay từ vòng hồ sơ, thì nay, nhà tuyển dụng có xu hướng đặt câu hỏi tiếp theo: Ứng viên có kinh nghiệm gì? Có kỹ năng nào? Có thể giải quyết vấn đề ra sao? Có thích ứng được với công nghệ mới hay không?

Với người trẻ, vì thế, lựa chọn đại học vẫn có thể là một con đường quan trọng nhưng không nên xem tấm bằng là đích đến cuối cùng. Quá trình học cần được bổ sung bằng thực tập, trải nghiệm nghề nghiệp, kỹ năng chuyên môn, ngoại ngữ, công nghệ và khả năng sử dụng AI. Nói cách khác, bằng đại học không mất giá; chỉ là giá trị của nó không còn đủ để đứng một mình.

Các tin khác

9 sinh viên được GS. Ngô Bảo Châu tuyển chọn nhận học bổng 15 triệu đồng/tháng: Tiêu chí nào để giành suất?

9 sinh viên được GS. Ngô Bảo Châu tuyển chọn nhận học bổng 15 triệu đồng/tháng: Tiêu chí nào để giành suất?

(GLO)- 9 sinh viên ngành Toán và Sư phạm Toán xuất sắc được nhận học bổng Sigma Gold trị giá 15 triệu đồng/tháng, kèm hỗ trợ toàn bộ học phí theo chương trình. Để giành suất học bổng cao nhất, các ứng viên phải vượt qua vòng xét hồ sơ và phỏng vấn trực tiếp với GS. Ngô Bảo Châu cùng các chuyên gia.

Trường Đại học Quy Nhơn kết nối nghiên cứu, chuyển giao công nghệ với doanh nghiệp

Trường Đại học Quy Nhơn kết nối nghiên cứu, chuyển giao công nghệ với doanh nghiệp

(GLO)- Chiều 15-10, đoàn công tác của Trường Đại học Quy Nhơn đã đến thăm, khảo sát và làm việc với Công ty cổ phần Công nghệ Gỗ Đại Thành (phường Quy Nhơn Tây, tỉnh Gia Lai) nhằm tăng cường hợp tác nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực gắn với nhu cầu thực tiễn.

Khánh thành và trao tặng thư viện tại Trường Tiểu học Lý Tự Trọng

Khánh thành và trao tặng thư viện tại Trường Tiểu học Lý Tự Trọng

(GLO)- Chiều 14-10, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai phối hợp với Trường Đại học Công Thương TP. Hồ Chí Minh, Trường Đại học Điện lực và Công ty CP Văn hóa và Giáo dục Tân Việt tổ chức khánh thành, trao tặng thư viện tại Trường Tiểu học Lý Tự Trọng (xã Phú Thiện).

Xe thư viện lưu động phục vụ gần 700 học sinh xã Chư Păh. Ảnh: ĐVCC

Xe thư viện lưu động phục vụ gần 700 học sinh xã Chư Păh

(GLO)- Ngày 14-10, Trung tâm Văn hóa, Thông tin và Thể thao Chư Păh (tỉnh Gia Lai) phối hợp với Thư viện Pleiku tổ chức chương trình xe thư viện lưu động tại Trường THCS Chư Păh, gồm Phân hiệu 1 (thôn Hòa Phú 2) và Phân hiệu 2 (thôn Nghĩa Hòa 2).

Học sinh cả nước hướng tới sử dụng kho học liệu số quốc gia miễn phí, kết nối VNeID

Học sinh cả nước hướng tới sử dụng kho học liệu số quốc gia miễn phí, kết nối VNeID

(GLO)- Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu vừa ký Quyết định số 1965/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Hệ thống học liệu số quốc gia đối với giáo dục phổ thông”. Đề án hướng tới xây dựng hạ tầng học liệu số dùng chung, phục vụ đổi mới phương pháp dạy và học, nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông.

Học ngành nào được giảm 70% học phí năm học 2026-2027?

Học ngành nào được giảm 70% học phí năm học 2026-2027?

(GLO)- Năm học 2026-2027, học sinh, sinh viên theo học các ngành, nghề trình độ trung cấp, cao đẳng thuộc danh mục nghề nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm được giảm 70% học phí. Chính sách cũng áp dụng với người học một số ngành nghệ thuật truyền thống và các đối tượng đáp ứng điều kiện theo quy định.

Vụ thiếu sách giáo khoa sẽ được kiểm tra những gì?

Vụ thiếu sách giáo khoa sẽ được kiểm tra những gì?

(GLO)- Tình trạng thiếu sách giáo khoa (SGK) đầu năm học 2026-2027 đặt ra yêu cầu làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan. Bộ Chính trị đã thành lập đoàn kiểm tra toàn diện ngành giáo dục, trong đó có nội dung về SGK.

Quyết liệt xóa “xã trắng” về công chức quản lý giáo dục

Quyết liệt xóa “xã trắng” về công chức quản lý giáo dục

(GLO)- Tỉnh Gia Lai đang rà soát, kiện toàn và bồi dưỡng đội ngũ công chức phụ trách giáo dục cấp xã, phường, hướng đến mục tiêu chấm dứt tình trạng địa phương không có người làm công tác quản lý nhà nước về lĩnh vực này trong năm 2026.

Khảo sát kết quả thực hiện Chiến lược phát triển giáo dục đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045

Khảo sát kết quả thực hiện Chiến lược phát triển giáo dục đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045

(GLO)- Chiều 9-10, Đoàn khảo sát của Bộ GD&ĐT đã có buổi làm việc với Sở GD&ĐT tỉnh Gia Lai về kết quả thực hiện Chiến lược phát triển giáo dục đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 và Chiến lược phát triển giáo dục nghề nghiệp giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Giảm môn thi vào lớp 10 cuộc đua có thể căng hơn?

Giảm môn thi vào lớp 10, cuộc đua có thể căng hơn?

(GLO)- Dự thảo của Bộ GD&ĐT đề xuất nếu tổ chức thi tuyển vào lớp 10 thì thí sinh chỉ thi Toán và Ngữ văn. Vì vậy, giảm từ 3 xuống 2 môn thi có thể giúp học sinh bớt thời gian ôn luyện nhưng chưa giải quyết áp lực cốt lõi khi số chỗ học THPT công lập còn hạn chế.

Địa phương mạnh tay ‘đặt hàng’ bác sĩ: Miễn học phí, hỗ trợ sinh hoạt để đổi lấy cam kết trở về

Địa phương mạnh tay "đặt hàng" bác sĩ: Miễn học phí, hỗ trợ sinh hoạt để đổi lấy cam kết trở về

(GLO)- HĐND tỉnh Quảng Trị triển khai chính sách hỗ trợ học phí và sinh hoạt phí lên đến 6 triệu đồng/tháng cho sinh viên ngành bác sĩ đa khoa, kèm điều kiện cam kết trở về công tác tại địa phương sau khi tốt nghiệp; trường hợp vi phạm phải đền bù gấp 5 lần kinh phí được hỗ trợ.

22 ngành đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ về điện hạt nhân có gì đáng chú ý?

22 ngành đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ về điện hạt nhân có gì đáng chú ý?

(GLO)- Bộ GD&ĐT vừa ban hành chuẩn chương trình đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ thuộc 22 ngành về điện hạt nhân nhằm thống nhất yêu cầu đào tạo và phát triển nguồn nhân lực phục vụ lĩnh vực này. Đáng chú ý, danh mục có cả trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu và quy định về ghi chú trong phụ lục văn bằng.