Sở hữu những ngôi nhà cổ hàng trăm tuổi, làng Lô Lô Chải nằm ngay dưới chân núi Rồng và cách Cột cờ Lũng Cú chỉ tầm 1km (thuộc xã Đồng Văn, tỉnh Tuyên Quang) đẹp như một ngôi làng cổ tích giữa mảnh đất cực Bắc của Tổ quốc.
Con đường dẫn vào làng khá nhỏ và thoai thoải dốc, Lô Lô Chải hiện ra với những căn nhà trình tường lợp ngói âm dương ba gian đã trải qua hàng trăm năm tuổi.
Khám phá Lô Lô Chải là khám phá những màu sắc văn hóa đặc trưng của vùng đất này. Với 90% dân cư là đồng bào Lô Lô, ngôi làng gần như giữ được vẹn nguyên những nét văn hoá rất riêng của người Lô Lô, từ kiến trúc nhà trình tường, các nghề truyền thống như thêu, làm mộc... tới các lễ hội truyền thống như: lễ cúng Thần rừng, lễ mừng lúa mới, lễ mừng nhà mới và các điệu múa dân gian.
Nhà trình tường của người Lô Lô chủ yếu được xây bằng đất sét và đất thịt, mỗi bức tường dày 50-60 cm, mùa đông thì ấm, mùa hè thì mát nên còn được gọi là nhà “hai mùa”.
Móng nhà được gia cố bằng những tảng đá cuội, dựng gỗ làm khuôn rồi nện chặt các bức tường bằng đất, sau đó là lợp mái bằng ngói âm dương. Những ngôi nhà của người Lô Lô mang nét đặc trưng và vẻ đẹp tinh xảo trong kiến trúc, kỹ thuật làm nhà của đồng bào dân tộc miền núi.
Hiện làng Lô Lô Chải còn 37 căn nhà trình tường được giữ nguyên kiến trúc với tuổi thọ hơn trăm năm tuổi.
Đến với làng Lô Lô Chải, du khách sẽ được chiêm ngưỡng những vạt cải xanh rì ngay trước hiên nhà người dân tộc Lô Lô, những mái nhà tường trình vách nâu, thấp thoáng sau vách hàng rào đá là những mái hiên phơi đầy bắp ngô đầu vụ.
Nơi đây hoa nở suốt quanh năm, nhưng khung cảnh bản làng đẹp nhất vẫn là vào những dịp Xuân về, với các loài hoa đào, mận, lê, cúc dại… rực rỡ khoe sắc màu.
Ngôi làng cổ tích Lô Lô Chải mùa nào cũng đẹp. Mùa hè, nắng vàng rạng rỡ rọi chiếu trên hàng rào đá xanh xen lẫn màu tường đất vàng ươm của nhà trình tường cùng mái ngói âm dương nâu thẫm.
Nếu đến đây vào dịp Tết Nguyên đán, du khách có cơ hội trải qua một đêm giao thừa đặc biệt của người Lô Lô, cùng mọi người ra ngoài vui chơi và cùng nhau nguyện ước lấy may.
Vào thời khắc giao thừa, người Lô Lô Hoa nghe tiếng gà gáy đầu tiên trong bản để tính thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới. Suốt đêm giao thừa dân bản thường không ngủ mà ngồi bên bếp lửa canh nồi bánh chưng, nhâm nhi chén rượu hàn huyên và sang nhà nhau để “ăn trộm lộc” (chỉ là ngọn rau cải, cây ngô khô hay thanh củi...) khi năm mới đến.
Du khách cũng đừng quên nhâm nhi chén rượu ngô nóng với đĩa lạc rang hoặc thưởng thức từng giọt càphê nơi địa đầu Tổ quốc, nghe người dân bản địa kể về những tập tục độc đáo ở Lô Lô Chải.
Đến với ngôi làng cổ tích, du khách có thể thử khoác lên mình những bộ trang phục dân tộc, những bộ váy thổ cẩm cầu kỳ, nhiều màu sắc do bàn tay khéo léo của những người phụ nữ Lô Lô may thêu. Họa tiết trên mỗi bộ trang phục rất gần gũi với đời sống thường nhật như chân chim, mắt chim, hoa tam giác mạch, ruộng bậc thang… Bên cạnh đó, du khách cũng có thể thử sức với các nhạc cụ dân tộc như chơi trống, thổi kèn.
Có dịp ghé qua nhà người Lô Lô Chải, bạn sẽ được họ nhiệt tình mời chén nước chè rừng, điếu thuốc lào hay những chén rượu ngô Hà Giang thơm lừng. Nếu có thể, bạn hãy nghỉ lại qua đêm để cảm nhận rõ hơn đời sống thường nhật của người dân nơi đây.
Sớm tinh mơ, bước ra khỏi cửa và tận hưởng cảnh sắc thiên nhiên trong lành, ngồi trước hiên nhà ngắm nhìn những cụ già tư lự hay những đứa trẻ đùa nghịch chạy quanh, du khách sẽ cảm nhận được cuộc sống yên bình.
Là bản làng nằm ở sát điểm cực Bắc nơi địa đầu Tổ quốc, ở bất cứ vị trí nào tại Lô Lô Chải, bạn cũng có thể ngắm nhìn cột cờ Lũng Cú ở trên đỉnh núi Long Sơn xa xa lấp ló giữa mây trời.
Từ khi Lô Lô Chải được công nhận là Làng Văn hóa Du lịch vào đầu năm 2022 (theo Quyết định số 2480/QĐ-UBND của tỉnh Hà Giang cũ (nay là tỉnh Tuyên Quang), các hộ dân trong làng đã sửa sang, làm thêm nhà vệ sinh khép kín, tiện cho du khách ăn nghỉ, sinh hoạt nhưng không làm ảnh hưởng đến kiến trúc bên ngoài và cảnh quan tổng thể.
Đến nay, chính quyền và người dân đã cùng phối hợp làm du lịch chuyên nghiệp và bài bản hơn, thu hút ngày càng nhiều du khách đến khám phá và trải nghiệm.
Trung bình mỗi tháng, ngôi làng nhỏ này đón khoảng 1.000 du khách đến lưu trú và tham quan. Đặc biệt vào dịp cuối năm trùng với mùa hoa tam giác mạch, các homestay luôn ở trong tình trạng “cháy phòng”, điều này chứng tỏ sự hấp dẫn và tiềm năng du lịch của Lô Lô Chải.
Theo Vietnam+
