Tại Gia Lai, trong bối cảnh tỉnh đang được định hình lại trong một không gian phát triển mở, liên kết giữa đại ngàn Tây Nguyên và vùng duyên hải giàu truyền thống, văn nghệ sĩ đứng trước yêu cầu mới vừa gìn giữ bản sắc đa tầng, vừa kiến tạo giá trị mới, đồng hành cùng khát vọng phát triển của địa phương.
Khi văn hóa trở thành động lực phát triển
Một điểm nhấn quan trọng của Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng là sự chuyển dịch trong tư duy phát triển khi đặt văn hóa và con người vào vị trí trung tâm. Nếu trước đây, văn hóa chủ yếu được nhìn nhận như nền tảng tinh thần, thì trong giai đoạn hiện nay, văn hóa đồng thời trở thành nguồn lực nội sinh và động lực phát triển.
Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu phát triển nhanh, bền vững, lấy KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính, trong đó con người là chủ thể. Trong cấu trúc đó, văn học - nghệ thuật không còn là lĩnh vực “đứng bên lề”, mà trở thành một kênh quan trọng góp phần định hình hệ giá trị xã hội, bồi đắp tinh thần dân tộc và khơi dậy khát vọng vươn lên.
Đáng chú ý, các định hướng của Nghị quyết không dừng lại ở tầm khái quát, mà đặt ra yêu cầu chuyển hóa thành hành động cụ thể. Điều này đặt hoạt động sáng tác vào một vị thế mới, không chỉ là biểu đạt cá nhân, mà còn là một dạng “hành động văn hóa” gắn với vận mệnh phát triển của đất nước và từng địa phương.
Tại Gia Lai, trong chỉnh thể không gian phát triển mới, các giá trị văn hóa Tây Nguyên với không gian cồng chiêng, sử thi, đời sống cộng đồng; cùng các giá trị văn hóa duyên hải như võ cổ truyền, hát bội, bài chòi, hệ thống lễ hội, tín ngưỡng dân gian và văn học truyền thống… không tồn tại tách rời, mà đang dần tương tác, bổ sung và làm giàu cho nhau. Sự giao thoa này tạo nên một cấu trúc văn hóa đa tầng, vừa phong phú, vừa đặt ra yêu cầu nhận diện lại bản sắc trong một bối cảnh mới.
Điều này mở ra môi trường sáng tạo rộng lớn cho văn nghệ sĩ. Văn học - nghệ thuật không chỉ dừng ở việc phản ánh đời sống, mà còn tham gia vào quá trình “tái cấu trúc biểu tượng” cho địa phương, tạo dựng hình ảnh một Gia Lai vừa giàu truyền thống, vừa năng động, hiện đại và hội nhập. Mỗi tác phẩm vì thế không chỉ mang giá trị thẩm mỹ, mà còn có thể trở thành “tài sản mềm”, góp phần quảng bá văn hóa, thúc đẩy du lịch và lan tỏa hình ảnh địa phương.
Trách nhiệm của văn nghệ sĩ trong kỷ nguyên mới
Từ định hướng của Nghị quyết và thực tiễn phát triển của Gia Lai, yêu cầu đối với đội ngũ văn nghệ sĩ ngày càng rõ nét. Trước hết, hoạt động sáng tạo cần gắn bó sâu sắc với đời sống nhân dân trong một không gian văn hóa đa dạng.
Gia Lai hôm nay là nơi hội tụ nhiều cộng đồng, nhiều lớp văn hóa và nhiều nhịp sống khác nhau. Việc phản ánh được sự phong phú ấy, đồng thời tìm ra các điểm kết nối để hình thành một hệ giá trị chung, trở thành nhiệm vụ quan trọng.
Thứ hai, trách nhiệm bảo tồn và làm mới bản sắc đặt ra một cách trực tiếp. Không chỉ dừng ở việc gìn giữ di sản, mà phải đặt chúng trong mối quan hệ tương tác, liên kết để tạo ra những hình thức biểu đạt mới, phù hợp với đời sống hiện đại và nhu cầu của công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Thứ ba, văn nghệ sĩ cần thích ứng với kỷ nguyên số. Khi chuyển đổi số trở thành động lực phát triển, văn nghệ sĩ cũng phải đổi mới phương thức sáng tác và lan tỏa tác phẩm. Không gian sáng tạo không còn giới hạn trong các hình thức truyền thống, mà mở rộng sang môi trường số, truyền thông đa nền tảng, qua đó đưa văn hóa địa phương đến gần hơn với công chúng trong và ngoài nước.
Cuối cùng, văn nghệ sĩ cần góp phần xây dựng nền tảng tinh thần xã hội. Trong một không gian đang trong quá trình định hình và phát triển, việc củng cố sự đồng thuận, nuôi dưỡng tình yêu quê hương và khơi dậy khát vọng vươn lên là những giá trị không thể thay thế.
Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã mở ra một giai đoạn phát triển mới, trong đó văn hóa và con người giữ vai trò trung tâm. Tại Gia Lai, việc cụ thể hóa Nghị quyết không chỉ là câu chuyện phát triển KT-XH, mà còn là quá trình kiến tạo lại không gian văn hóa và bản sắc địa phương trong một chỉnh thể liên kết, mở và động.
Trong bối cảnh đó, văn nghệ sĩ đứng trước một thời điểm có tính bước ngoặt không chỉ sáng tác để phản ánh, mà còn sáng tạo để kiến tạo; không chỉ gìn giữ truyền thống, mà còn kết nối và làm mới các giá trị; không chỉ phục vụ công chúng địa phương, mà còn góp phần định hình hình ảnh Gia Lai trong không gian rộng lớn hơn.
Khi thực sự đồng hành cùng đời sống, cùng nhân dân và cùng khát vọng phát triển, văn học - nghệ thuật sẽ trở thành một nguồn lực quan trọng, góp phần xây dựng Gia Lai phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới.
