Vài chi tiết chưa chính xác ở Khu lưu niệm lịch sử huyện Krông Pa

(GLO)- Chúng tôi đến xã Đất Bằng (huyện Krông Pa, tỉnh Gia Lai) vào một ngày giữa tháng 6. Trời nóng như nung, nhưng những vạt cỏ xanh mướt, hồ sen tươi mới dưới chân cầu kiều ở khu lưu niệm lịch sử của huyện đã thực sự mang lại cảm giác gần gũi và dễ chịu. Điều đáng tiếc, nếu có thể nói như vậy, tại khu lưu niệm này, còn có chi tiết lịch sử chưa hoàn toàn chính xác.
Tấm biển trên cổng ra vào của công trình rộng gần 2 ha này ghi: “Khu lưu niệm lịch sử nơi thành lập Chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên huyện H2”. Tấm bia trong khuôn viên khu vực lưu niệm được viết: “Khu lưu niệm lịch sử huyện Krông Pa-Nơi thành lập Chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên huyện H2 (nay là huyện Krông Pa), ngày 10 tháng 8 năm 1947, buôn Ma Hing, xã Đất Bằng, huyện 2 (Krông Pa)”.
Theo chúng tôi biết, H2 từng là tên gọi của huyện Krông Pa nhưng thời điểm lịch sử diễn ra sự kiện thành lập Chi bộ Đảng đầu tiên ở Đất Bằng (1947) thì chưa có danh xưng này. Sách Lịch sử Đảng bộ tỉnh Gia Lai (1945-2005) và lịch sử Đảng bộ của các đơn vị cấp huyện có mối liên hệ mật thiết với Krông Pa như: Ayun Pa, Ia Pa, Phú Thiện, đến trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, tỉnh Pleiku gồm thị xã tỉnh lỵ Pleiku và các huyện An Khê, Chư Ti, Plei Kli và Cheo Reo. Như vậy, Cheo Reo khi này bao gồm cả Krông Pa, Ayun Pa, Ia Pa và Phú Thiện ngày nay.
Sau thời điểm trên, Cheo Reo thuộc sự chỉ đạo của Ban Vận động quốc dân thiểu số Tây Nam Trung Bộ (thành lập tháng 3-1946). Từ ngày 6-11-1947, Cheo Reo thuộc sự chỉ đạo của Ban liên lạc hành chính Tây Nguyên, theo Quyết định số 511/TB-ND của Ủy ban Kháng chiến hành chính Nam Trung Bộ). Đến tháng 8-1948, căn cứ Nghị định số 203/CP của đại diện Chính phủ tại Nam Trung Bộ, huyện Cheo Reo được đặt dưới sự chỉ đạo của Ủy ban Kháng chiến hành chính tỉnh Đak Lak. Tiếp đó, Nghị định số 477-MN/TOC, ngày 30-5-1953 của Ủy ban Kháng chiến hành chính Nam Trung Bộ giải tán huyện Cheo Reo, thành lập huyện Đông Cheo Reo (H2) và Tây Cheo Reo (H3) thuộc tỉnh Đak Lak.
Bia và nhà bia trong khu lưu niệm. Ảnh: Nguyễn Quang Tuệ
Nhà bia trong Khu lưu niệm lịch sử huyện Krông Pa. Ảnh: Nguyễn Quang Tuệ
Như vậy, tên gọi H2 (và H3) chỉ xuất hiện từ giữa năm 1953, như tài liệu vừa dẫn. Trong khi đó, thời điểm thành lập Chi bộ Đảng đầu tiên tại Đất Bằng được xác định trước đó khá lâu: Đầu năm 1947, đoàn cán bộ Khu V được tăng cường cho tỉnh Gia Lai, từ Phú Yên lên Cheo Reo hoạt động tại vùng Đất Bằng, do ông Ksor Ní làm trưởng đoàn. Trong đoàn có 3 đảng viên là các ông Ksor Ní, Rơchom Thép, Rơchom But (có tài liệu ghi: Bút, Buk). Ngày 10-8-1947, Chi bộ Cheo Reo được thành lập tại buôn Ma Hing, xã Đất Bằng, gồm 3 đảng viên: Ksor Ní, Rơchom Thép và Rơchom But; ông Ksor Ní làm Bí thư. Đây là tổ chức Đảng đầu tiên của huyện Cheo Reo.
Vẫn theo các tài liệu lịch sử, 1 năm sau, ngày 10-8-1948, Tỉnh ủy Đak Lak chỉ định Ban cán sự Đảng huyện Cheo Reo gồm 3 đồng chí, do ông Ksor Ní làm Bí thư, ông Ngô Thành là Phó Bí thư và ông Rơchom Thép là Ủy viên.
Do hoàn cảnh chiến tranh, huyện Cheo Reo đã trải qua nhiều thay đổi về tên gọi, địa giới hành chính cũng như cấp, đơn vị quản lý. Tuy nhiên, có một chi tiết không bao giờ thay đổi trong lịch sử vùng đất này, đó là sự kiện thành lập Chi bộ Đảng đầu tiên ở Đất Bằng ngày 10-8-1947. Đến nay, không chỉ có Krông Pa mà tất cả các Đảng bộ cấp huyện khác, dù ở xa Đất Bằng như Ayun Pa, Ia Pa và Phú Thiện đều vẫn lấy mốc ngày 10-8-1947 là ngày Chi bộ đầu tiên của Đảng bộ đơn vị mình được thành lập. Vì lẽ đó, sẽ hợp lý hơn, nếu Krông Pa cân nhắc để có thể chia sẻ vinh dự này với các đơn vị bạn, qua từng câu chữ tại khu lưu niệm.
Công trình lưu niệm kể trên đã được đưa vào sử dụng vài năm nay. Các dòng chữ trên cổng ra vào và trên bia luôn là những điểm nhấn được chú ý nhiều nhất. Tuy vậy, chúng lại chưa hoàn toàn đúng với lịch sử đã được ghi chép lại. Nhân dịp huyện Krông Pa sắp kỷ niệm 75 năm Ngày thành lập Chi bộ Đảng đầu tiên (10/8/1947-10/8/2022), sẽ thật ý nghĩa, nếu một vài chi tiết nhỏ chưa chính xác như đã nêu trên được điều chỉnh, bao gồm cả việc sửa một số lỗi chính tả trên bia đá.
NGUYỄN QUANG TUỆ
 

Các tin khác

Uống nước nhớ nguồn

Uống nước nhớ nguồn

(GLO)- Mỗi độ tháng ba âm lịch, khi dòng người hành hương về Đền Hùng (tỉnh Phú Thọ) dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng, một mạch nguồn thiêng liêng lại được đánh thức trong tâm thức người Việt.

Củng cố tinh thần đại đoàn kết, tạo nền tảng phát triển bền vững

Củng cố tinh thần đại đoàn kết, tạo nền tảng phát triển bền vững

(GLO)- Ở tỉnh Gia Lai hiện nay - vùng đất hội tụ nhiều tộc người và sắc thái văn hóa - việc phát huy giá trị tín ngưỡng thờ Quốc Tổ Hùng Vương trở thành sợi dây vô hình gắn kết cộng đồng, góp phần củng cố tinh thần đại đoàn kết, tạo nền tảng cho phát triển bền vững.

Gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống từ trái bầu khô

Gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống từ trái bầu khô

(GLO)- Chỉ là một vật dụng quen thuộc trong đời sống thường ngày, nhưng theo thời gian, những trái bầu khô đã trở thành một phần ký ức văn hóa, gắn với nếp sống, tập quán và tâm hồn của cộng đồng người Jrai, Bahnar.

Gìn giữ âm vang cồng chiêng, hơmon nơi đại ngàn

Những nghệ nhân nặng lòng với văn hóa truyền thống

(GLO)- Giữa nhịp sống hiện đại, không ít nghệ nhân ở Gia Lai vẫn lặng thầm gắn bó với công việc chỉnh chiêng, chế tác nhạc cụ truyền thống đến hát kể sử thi (hơmon). Họ không chỉ lưu giữ thanh âm và ký ức đại ngàn mà còn truyền dạy cho thế hệ trẻ bằng tất cả tâm huyết.

Nét đẹp cúng Quý xuân ở đình An Mỹ

Nét đẹp cúng Quý xuân ở đình An Mỹ

(GLO)- Cứ đến ngày 10 tháng 2 hàng năm, người dân phường An Phú (tỉnh Gia Lai) lại tổ chức Lễ cúng Đình làng An Mỹ. Đây là nét đẹp trong đời sống tín ngưỡng của người dân, thể hiện lòng biết ơn các bậc tiền hiền, hậu hiền khai hoang lập đất và cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa.

Các thung lũng ở Quy Nhơn xưa

Các thung lũng ở Quy Nhơn xưa

(GLO)- Trong cuốn "Du ký Trung kỳ theo đường cái quan", Camille Paris - nhà khảo cổ người Pháp từng tham gia xây dựng đường điện báo tại Trung Kỳ giai đoạn 1885-1889 đã nhắc đến 2 thung lũng nổi tiếng của Quy Nhơn xưa: thung lũng Công và thung lũng Gà.

Nhơn Hải và nét văn hóa biển đặc sắc

Nhơn Hải và nét văn hóa biển đặc sắc

(GLO)- Từ ngày 29-3 đến 1-4 (tức ngày 11 đến 14-2 âm lịch), làng biển Nhơn Hải (phường Quy Nhơn Đông, tỉnh Gia Lai) rộn ràng bước vào mùa vui Lễ hội cầu ngư - sự kiện văn hóa truyền thống lớn nhất trong năm ở địa phương. 

Lễ cúng Quý Xuân tại tổ đình An Khê

Lễ cúng Quý Xuân tại tổ đình An Khê

(GLO)- Sáng 28-3 (tức mùng 10 tháng 2 âm lịch), tại đình An Khê (phường An Khê, tỉnh Gia Lai), Ban Nghi lễ đình tổ chức lễ cúng Quý Xuân trong không gian linh thiêng, rộn ràng tiếng chiêng, trống giữa tiết trời đẹp nhất của mùa xuân.

Di tích Plei Ơi chào đón du khách

Di tích Plei Ơi chào đón du khách

(GLO)- Khu di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia Plei Ơi - điểm đến mang giá trị tâm linh, lịch sử gắn với truyền thuyết Vua Lửa của đồng bào Jrai ở xã Chư A Thai - vừa được đầu tư đồng bộ, khang trang, sẵn sàng chào đón du khách trong Năm Du lịch quốc gia - Gia Lai 2026.

Đoàn xã Ia Dreh ra mắt Câu lạc bộ cồng chiêng thanh thiếu nhi

Đoàn xã Ia Dreh ra mắt Câu lạc bộ cồng chiêng thanh thiếu nhi

(GLO)- Ngày 26-3, Đoàn xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) phối hợp với Trường THCS Ngô Quyền tổ chức ra mắt Câu lạc bộ (CLB) cồng chiêng thanh thiếu nhi, nhằm góp phần bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, đồng thời tạo sân chơi lành mạnh cho học sinh.

Lặng lẽ tìm về ký ức nghề xưa

Lặng lẽ tìm về ký ức nghề xưa

(GLO)- Cuối năm 2025, cuốn sách Nghề dệt truyền thống tỉnh Bình Định (từ thế kỷ XIX đến nay) của ThS. Hoàng Bình ra mắt bạn đọc như một công trình biên khảo công phu về một nghề thủ công từng gắn bó mật thiết với đời sống người dân đất Võ.

Bộ chiêng của các thủ lĩnh Jrai trở thành bảo vật quốc gia

Bộ chiêng Kơ Đơ trở thành bảo vật quốc gia

(GLO)- Bộ cồng chiêng Kơ Đơ (niên đại đầu thế kỷ XX) vừa được công nhận là bảo vật quốc gia. Không chỉ là nhạc cụ cổ, chiêng Kơ Đơ còn là hiện vật gắn với những thủ lĩnh Jrai xưa, phản ánh cấu trúc xã hội, đời sống tín ngưỡng và nghệ thuật âm nhạc độc đáo của cư dân Tây Nguyên.

Những mùa xuân huy hoàng trên kinh thành

Những mùa xuân huy hoàng trên kinh thành Hoàng Đế

(GLO)- Thành Hoàng Đế thuộc huyện An Nhơn, tỉnh Bình Định (cũ) là di tích duy nhất còn lại của vương triều Tây Sơn. Đây là một công trình kiến trúc thành cổ khá đặc biệt, sau 6 lần khai quật khảo cổ phục vụ nghiên cứu và trùng tu, đến nay vẫn còn nhiều bí ẩn...

Tiếng vó ngựa trong từng thớ đá

Tiếng vó ngựa trong từng thớ đá

(GLO)- Xin được nói ngay - Tiếng vó ngựa trong từng thớ đá - là cách tôi nói văn vẻ về một góc trong nghệ thuật điêu khắc Chăm.

Giai thoại về ba con ngựa nổi tiếng trong lịch sử

Giai thoại về ba con ngựa nổi tiếng trong lịch sử

(GLO)- Trong dòng chảy lịch sử, không chỉ có những bậc anh hùng làm nên huyền thoại, mà còn có những chiến mã góp phần tạo nên kỳ tích. Trong những thời khắc sinh tử, có 3 con ngựa nổi tiếng đã đi vào sử sách như biểu tượng của lòng trung nghĩa và sức mạnh phi thường.

Chất thuần khiết nâng tầm thổ cẩm

Chất thuần khiết nâng tầm thổ cẩm

(GLO)- Với việc hợp chuẩn OCOP, nhiều sản phẩm thổ cẩm Bahnar, Jrai ở Gia Lai bắt đầu định vị được thương hiệu. Quá trình này có công rất lớn của nhiều phụ nữ, nghệ nhân đã dồn tâm huyết từng bước đưa thổ cẩm truyền thống ra thị trường.

Tiến sĩ Lê Quang Lâm cùng câu chuyện tù và Jrai

Tiến sĩ Lê Quang Lâm cùng câu chuyện tù và Jrai

(GLO)- Hiểu về văn hóa Tây Nguyên bắt đầu từ những hiện vật dân tộc học, đó cũng là một trong những cách tiếp cận của TS. Lê Quang Lâm (phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) khi nghiên cứu về văn hóa của người Jrai. Trong hàng nghìn hiện vật mà ông dày công sưu tầm, có bộ sưu tập tù và Jrai độc đáo.

Gia Lai: Chung tay gìn giữ nghề dệt thổ cẩm

Gia Lai: Chung tay gìn giữ nghề dệt thổ cẩm

(GLO)- Trong những mái nhà sàn nơi buôn làng, tiếng khung cửi vẫn lặng lẽ vang lên như nhịp thở của ký ức. Nghề dệt thổ cẩm không chỉ làm ra những sản phẩm thủ công mà còn gìn giữ giá trị văn hóa của đồng bào qua bao thế hệ.

Suy nghĩ từ những lò gốm cổ

Suy nghĩ từ những lò gốm cổ dọc sông Côn

(GLO)- Dọc theo dòng sông Côn huyền thoại, tuyến giao thương quan trọng từng nối vùng cao nguyên với cửa biển Thị Nại, nếu không để ý kỹ, người ta rất dễ đi ngang qua những gò đất tưởng như bình thường. Nhưng dưới lớp đất trầm mặc ấy là dấu tích của một thời Champa rực rỡ.