Làng Cam hiện có 52 hộ với 186 nhân khẩu, 100% là người Bahnar. Trong đời sống của bà con, dệt thổ cẩm không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt mà còn là biểu tượng văn hóa gắn với truyền thống lâu đời, lưu giữ hồn cốt của cộng đồng.
Giữ nghề bằng đam mê và trách nhiệm
Sinh ra trong gia đình có nhiều thế hệ gắn bó với nghề dệt thổ cẩm, chị Rên sớm được mẹ và bà truyền dạy từng công đoạn - từ chọn sợi, nhuộm màu bằng nguyên liệu tự nhiên đến tạo hoa văn. Mỗi công đoạn đều đòi hỏi sự tỉ mỉ, khéo léo và kiên trì. Với chị, dệt thổ cẩm không đơn thuần là lao động, mà còn là cách gìn giữ ký ức văn hóa của dân tộc.
“Dệt thổ cẩm không chỉ là làm ra sản phẩm, mà còn là giữ lại nét văn hóa của dân tộc mình. Nếu mình không làm thì sau này con cháu sẽ không còn biết đến nghề nữa,” chị chia sẻ.
Trước sự cạnh tranh của hàng may mặc công nghiệp, nghề dệt ở làng Cam từng có thời gian mai một. Thế nhưng, bằng tình yêu nghề, chị vẫn kiên trì gắn bó với khung dệt, đồng thời vận động chị em trong làng cùng gìn giữ nghề truyền thống.
Dấu ấn tại Ngày hội văn hóa - thể thao năm 2025
Năm 2025, chị Đinh Thị Rên cùng các nghệ nhân làng Cam tham gia Ngày hội văn hóa – thể thao xã Vĩnh An mở rộng. Đây là dịp tôn vinh và lan tỏa giá trị văn hóa Bahnar. Trong phần thi dệt thổ cẩm, các đội đã mang đến những sản phẩm đặc sắc, giàu bản sắc.
Bằng sự khéo léo và kinh nghiệm, chị Rên cùng các nghệ nhân làng Cam đã đạt giải nhất toàn đoàn, để lại ấn tượng sâu sắc.
Ông Đinh Ban, Bí thư Chi bộ làng Cam, cho biết: Thành tích đạt được là kết quả của tinh thần đoàn kết và nỗ lực của các nghệ nhân, trong đó chị Rên là người có tay nghề cao, luôn nhiệt tình tham gia hoạt động văn hóa, là niềm tự hào của địa phương.
Cùng tham gia hội thi, nghệ nhân Đinh Mân chia sẻ: Dệt thổ cẩm là nghề truyền thống lâu đời của người Bahnar; mỗi hoa văn đều mang ý nghĩa riêng, phản ánh đời sống và tâm hồn dân tộc. Chính sự công phu qua nhiều công đoạn đã tạo nên giá trị riêng biệt của thổ cẩm Bahnar.
Truyền nghề và thích ứng với thị trường
Không chỉ giữ nghề, chị Rên còn tích cực truyền dạy cho thế hệ trẻ trong làng. Những buổi hướng dẫn dệt được duy trì thường xuyên, giúp các em từng bước tiếp cận và yêu nghề.
Theo chị, để dệt đẹp cần sự kiên nhẫn và chú trọng từng chi tiết, đồng thời phải biết giữ gìn hoa văn truyền thống nhưng cũng linh hoạt sáng tạo để phù hợp thị hiếu. Từ những tấm vải truyền thống, chị cùng các nghệ nhân đã phát triển thêm nhiều sản phẩm như túi xách, khăn choàng, đồ lưu niệm… góp phần nâng cao giá trị và mở rộng đầu ra.
Chính quyền xã Tây Sơn cũng đang triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo tồn nghề dệt, như hỗ trợ duy trì làng nghề, tổ chức lớp truyền dạy, tạo điều kiện tham gia hội thi và quảng bá sản phẩm. Ở cấp tỉnh, Gia Lai cũng có nhiều chính sách thúc đẩy bảo tồn văn hóa dân tộc thiểu số, gắn với phát triển du lịch và sản phẩm OCOP.
Giữ nghề – giữ hồn dân tộc
Giữa những đổi thay của đời sống, hình ảnh chị Đinh Thị Rên cần mẫn bên khung dệt là biểu tượng của sự bền bỉ và tình yêu văn hóa. Từng sợi chỉ, từng hoa văn không chỉ là sản phẩm lao động mà còn là kết tinh của truyền thống, niềm tự hào và ký ức cộng đồng.
Với tâm huyết của những người như chị, cùng sự quan tâm của chính quyền địa phương, nghề dệt thổ cẩm Bahnar ở làng Cam đang từng bước được khôi phục và phát triển. Không chỉ dừng lại ở bảo tồn, nghề dệt còn mở ra hướng đi mới trong phát triển kinh tế, gắn với du lịch cộng đồng, góp phần nâng cao đời sống người dân.
Giữ nghề hôm nay chính là giữ lại bản sắc cho mai sau. Và ở làng Cam, nghề dệt thổ cẩm Bahnar vẫn đang được nâng niu, lan tỏa qua đôi tay, tâm huyết của những người con nơi đây.
