Ý tưởng trồng hồ tiêu trái vụ được anh Cù Quốc Hùng (thôn 6, xã Gào) nhen nhóm từ năm 2022 khi bắt đầu tái thiết vườn hồ tiêu hữu cơ xen canh cà phê. Anh Hùng cho biết: Hồ tiêu đã có giá trở lại nên khi trồng mới anh chọn trồng giống Sri Lanka, bởi khả năng sinh trưởng vượt trội, dễ chăm sóc và sức kháng bệnh cao. Từ việc tìm tòi học hỏi kỹ thuật chăm sóc theo quy trình hữu cơ, cộng với kinh nghiệm sẵn có, anh sản xuất tiêu xanh trái vụ bằng cách điều tiết nước tưới, bón phân hợp lý. Nhờ thổ nhưỡng phù hợp nên năng suất mỗi trụ tiêu thu hoạch được khoảng 15 kg tươi để bán chuỗi xanh, còn những chuỗi quả kém hơn sẽ thu hoạch phơi khô.
“Thành công bước đầu đã giúp tôi mạnh dạn nhân giống và mở rộng diện tích trồng khoảng 3.000 trụ xen canh trong vườn cà phê. Hiện nay, thị trường tiêu thụ tiêu xanh tương đối ổn định, do nhu cầu lớn trong khi sản lượng trái vụ ít nên giá bán khá cao. Một số bà con trong vùng thấy hiệu quả nên cũng đến để tìm hiểu và tôi cũng đã hỗ trợ kỹ thuật chuyển đổi”, anh Hùng chia sẻ.
Theo các hộ nông dân, kỹ thuật áp dụng cho loại giống mới này là bón phân, tưới nước liên tục tạo độ ẩm tốt để cây cho ra từng đợt quả và cho thu hoạch quanh năm. Sản phẩm trái vụ chủ yếu bán chuỗi tiêu xanh cho các nhà hàng hoặc bán lại cho các cơ sở chế biến các món từ tiêu như tiêu ngâm giấm, tiêu đông lạnh. Tiêu xanh trái vụ có giá bán cao gấp 1,5 - 2 lần so với chính vụ và hiện đang dao động từ 50.000 - 70.000 đồng/kg. Một số thời điểm trong khung thời gian từ tháng 4 đến tháng 7 có thể tới 110 - 120 nghìn đồng/kg.
Nhận thấy hiệu quả sản phẩm hồ tiêu xanh ngày càng tăng, bên cạnh sản xuất tiêu đỏ, Công ty TNHH một thành viên Tiêu đỏ Gia Lai (thôn 5, xã Kon Gang) đã mở rộng trồng khoảng 4.000 trụ sử dụng giống hồ tiêu Malaysia, đồng thời cũng hỗ trợ giống cho hàng chục bà con trong vùng để mở rộng liên kết sản xuất và tiêu thụ hồ tiêu xanh trái vụ. Ông Trần Quang Sơn, Giám đốc Công ty, cho biết: “Hồ tiêu xanh thường được thu hoạch từ tháng 8 đến tháng 10 hằng năm, sau đó phần còn lại để chín, làm thành sản phẩm tiêu đen hoặc tiêu đỏ. Trồng hồ tiêu xanh không chỉ giúp cây khỏe hơn mà còn mang lại giá trị kinh tế cao. Tại xã Kon Gang, nhiều hộ bắt đầu chuyển sang trồng các giống hồ tiêu mới và áp dụng mô hình trồng trái vụ để nâng cao hiệu quả. Vườn tiêu khi bước sang năm thứ 3 đã cho năng suất bình quân đạt khoảng 12 kg tươi/trụ. Với năng suất và giá bán hiện tại giúp mỗi héc ta hồ tiêu xanh có thể lãi từ 500 triệu đồng/năm trở lên, tùy phương thức trồng chuyên canh hoặc xen canh. Công ty đã có đối tác tại miền Nam mua gom thường xuyên và gom hàng xuất qua Thái Lan nên đầu ra khá ổn định”.
Trong bối cảnh các giống cũ, sử dụng lâu năm, đã thoái hóa do sâu bệnh, dịch hại và tác động khắc nghiệt của biến đổi khí hậu, không ít hộ nông dân đã đưa giống mới vào canh tác để tăng năng suất, chất lượng sản phẩm thu hoạch.
Tuy nhiên, với kinh nghiệm nhiều năm gắn bó với cây hồ tiêu và từng giữ cương vị Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Hồ tiêu Chư Sê (khi chưa bỏ cấp huyện), ông Hoàng Phước Bính, ở xã Chư Sê, chia sẻ, trước đây, khi sang thăm các mô hình trồng hồ tiêu ở Gia Lai, đoàn công tác của Hiệp hội Gia vị Thái Lan đánh giá giống Sri Lanka trồng tại đây có chuỗi quả dày, hạt to, chủ yếu dùng để ăn tươi; tuy nhiên, khi phơi khô thì dung trọng thấp, thành phần piperine không cao (thành phần chính tạo nên vị cay nồng). Gần đây, cũng có một số hộ dân bắt đầu thử nghiệm giống hồ tiêu Malaysia - một loại giống mới được đánh giá cho năng suất và chất lượng cao. Dù vậy, thời gian khai thác hiệu quả của giống này vẫn cần thêm thời gian để kiểm chứng.
