Cơ chế mới được kỳ vọng rút ngắn thủ tục hành chính, chủ động nguồn vật liệu cho các dự án đầu tư công, đồng thời nâng cao trách nhiệm và năng lực quản lý của chính quyền cơ sở.
Trao quyền gắn với trách nhiệm
Nhu cầu cát xây dựng và đất san lấp phục vụ các công trình hạ tầng trên địa bàn tỉnh thời gian qua tăng mạnh, trong khi nguồn cung chưa đáp ứng kịp, giá vật liệu biến động, ảnh hưởng đến tiến độ nhiều dự án đầu tư công.
Trước đây, toàn bộ thủ tục cấp phép khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng đều do cấp tỉnh thực hiện, khiến doanh nghiệp và đơn vị thi công mất nhiều thời gian hoàn tất hồ sơ, ảnh hưởng tiến độ tiếp cận nguồn vật liệu.
Quyết định số 2574/QĐ-UBND được kỳ vọng tháo gỡ điểm nghẽn này khi trao quyền cho chủ tịch UBND 65 xã, phường thực hiện các thủ tục thăm dò, phê duyệt báo cáo kết quả thăm dò, cấp phép khai thác và đóng cửa mỏ đối với cát xây dựng, đất san lấp.
Đối với trường hợp liên quan đến diện tích rừng, địa phương cũng được quyết định việc thu tiền trồng rừng thay thế vào Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh.
Theo ông Trương Bá Vinh - Trưởng Phòng Địa chất và Khoáng sản (Sở Nông nghiệp và Môi trường), việc thí điểm chỉ áp dụng đối với những địa phương đáp ứng đủ 3 điều kiện: có mỏ cát xây dựng hoặc đất san lấp; có năng lực chuyên môn và ban quản lý dự án cấp xã; có nhu cầu vật liệu phục vụ các dự án đầu tư công hoặc phát triển KT-XH.
Riêng khoáng sản nhóm III là đá xây dựng vẫn do Chủ tịch UBND tỉnh cấp phép do đặc thù địa chất, quy mô đầu tư lớn, thời gian khai thác dài và có sử dụng vật liệu nổ công nghiệp.
Tuy nhiên, mở rộng thẩm quyền cũng đồng nghĩa với trách nhiệm lớn hơn. Chủ tịch UBND các xã, phường phải chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật và Chủ tịch UBND tỉnh đối với từng giấy phép được cấp; không được ủy quyền lại; thực hiện công khai thông tin, báo cáo định kỳ và kịp thời phản ánh khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai.
Sở Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm hướng dẫn chuyên môn, còn Văn phòng UBND tỉnh phối hợp tích hợp các thủ tục lên Cổng Dịch vụ công Quốc gia.
Qua rà soát, ngành chuyên môn ghi nhận một số doanh nghiệp được cấp phép khai thác phục vụ dự án đầu tư công nhưng chưa hoàn thiện đầy đủ thủ tục, khai thác vượt khối lượng cho phép hoặc kê khai thuế chưa sát thực tế.
Ở một số địa phương, công tác kiểm tra, hậu kiểm và bảo vệ khoáng sản chưa khai thác vẫn còn hạn chế. Vì vậy, cùng với việc ủy quyền, UBND tỉnh yêu cầu các sở, ngành và địa phương khẩn trương rà soát, chấn chỉnh, nâng cao hiệu quả quản lý.
Ông Trương Bá Vinh nhấn mạnh: “Ủy quyền lần này là trao trách nhiệm cho cấp xã. Sở sẽ hướng dẫn chuyên môn, hỗ trợ trong quá trình thực hiện, song địa phương phải chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật và trước Chủ tịch UBND tỉnh đối với từng giấy phép được cấp”.
Hiệu quả sẽ được kiểm chứng bằng thực tiễn
Ngay sau khi tiếp nhận quyết định ủy quyền, nhiều địa phương đã chủ động chuẩn bị các điều kiện triển khai. Tại xã Ân Hảo, nơi có nhu cầu lớn về vật liệu xây dựng, Chủ tịch UBND xã Ân Hảo Võ Duy Tín cho biết: Trước đây, việc chờ cấp tỉnh cấp phép khiến nhiều công trình thiếu vật liệu, ảnh hưởng tiến độ.
Với cơ chế mới, địa phương có thể chủ động tiếp nhận hồ sơ, thẩm định và cấp phép, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát, tuyên truyền pháp luật và rà soát quy hoạch các mỏ vật liệu.
Còn ông Nguyễn Mạnh Cường - Chủ tịch UBND xã Kbang thì cho hay, địa phương hiện có 3 mỏ đang được cấp phép khai thác, gồm 2 mỏ đá bazan và 1 mỏ cát.
Theo ông, việc phân cấp cấp phép khoáng sản là chủ trương mang tính đột phá vì trước đây ngay cả cấp huyện cũng chưa được giao thẩm quyền này. Địa phương đã giao bộ phận chuyên môn nghiên cứu các quy định, rà soát hiện trạng và thời hạn giấy phép các mỏ, đánh giá nhu cầu vật liệu, đồng thời xây dựng kế hoạch đấu giá quyền khai thác đối với các mỏ đủ điều kiện.
Thời gian thí điểm 5 năm sẽ là cơ sở để đánh giá hiệu quả mô hình ủy quyền trong lĩnh vực khoáng sản. Là địa phương tiên phong phân cấp thẩm quyền cấp phép khoáng sản về cấp xã, Gia Lai kỳ vọng cơ chế mới sẽ rút ngắn thủ tục hành chính, chủ động nguồn vật liệu cho đầu tư công, đồng thời nâng cao tính công khai, minh bạch và hiệu quả quản lý tài nguyên.
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Trần Đình Chương cho biết, toàn tỉnh hiện có 181 giấy phép khai thác khoáng sản còn hiệu lực. Trên cơ sở đó, Sở sẽ rà soát tổng thể, phân loại từng nhóm giấy phép, xử lý các trường hợp vi phạm để tăng cường quản lý.
Đồng thời, Sở sẽ phối hợp chặt chẽ với 65 xã, phường trong quá trình thực hiện cơ chế ủy quyền mới; tăng cường hướng dẫn chuyên môn, kiểm tra và hậu kiểm nhằm bảo đảm việc cấp phép được thực hiện thống nhất, đúng quy định và sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên khoáng sản trên địa bàn.
