Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa đưa ra tuyên bố có thể không gia hạn Hiệp ước Cắt giảm Vũ khí Chiến lược Mới (New START).
Trong cuộc phỏng vấn với tờ New York Times ngày 8-1, ông Trump nêu rõ: “Nếu hiệp ước hết hạn thì cứ để nó hết hạn. Chúng tôi sẽ có một thỏa thuận tốt hơn”.
Theo Tổng thống Mỹ, bất kỳ hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân nào trong tương lai cũng cần có sự góp mặt của Trung Quốc. Washington đánh giá Bắc Kinh đang sở hữu lực lượng hạt nhân chiến lược có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất thế giới hiện nay.
Tuy nhiên, phía Trung Quốc đã nhiều lần bác bỏ đề xuất này. Bắc Kinh khẳng định kho vũ khí hạt nhân của họ có quy mô nhỏ hơn đáng kể so với cả Mỹ và Nga, do đó việc tham gia vào các cơ chế hạn chế như New START là chưa phù hợp.
New START là hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân quan trọng được Nga và Mỹ ký kết vào năm 2010. Hiệp ước hạn chế vũ khí hạt nhân tấn công được triển khai của cả Mỹ và Nga, yêu cầu số lượng tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM), tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm (SLBM) và đầu đạn hạt nhân phải ở dưới mức giới hạn đã thỏa thuận.
Theo đó, mỗi bên triển khai tối đa 1.550 đầu đạn hạt nhân chiến lược trên 700 phương tiện, trong đó có tên lửa, máy bay ném bom và tàu ngầm.
Hiệp ước sẽ chính thức hết hạn vào ngày 5-2 tới. Trước đó, Nga từng đề xuất hai bên tiếp tục tuân thủ các giới hạn của New START ngay cả sau khi hiệp ước hết hạn.
Thỏa thuận này quy định các giới hạn nghiêm ngặt về số lượng vũ khí hạt nhân tấn công được triển khai bởi hai cường quốc hạt nhân hàng đầu thế giới.
Hiệp ước New START đã trở nên căng thẳng kể từ tháng 2-2023. Nga tuyên bố ngừng tham gia các cơ chế kiểm chứng với lý do Mỹ hỗ trợ Ukraine trong cuộc xung đột đang diễn ra. Đáp lại, Mỹ cũng đình chỉ các hoạt động thanh sát thực địa và trao đổi dữ liệu định kỳ.
Mặc dù các cơ chế giám sát bị đóng băng, cả Washington và Moscow cho đến nay vẫn khẳng định việc tiếp tục tuân thủ các ngưỡng giới hạn về số lượng đầu đạn và phương tiện phóng đã thỏa thuận trong hiệp ước năm 2010.
