Ngày 12-2, Tổng thống Mỹ Donald Trump nới lỏng một số thuế quan đối với kim loại, bao gồm thép và nhôm. Động thái này diễn ra ngay trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, khi nhiều cử tri lo ngại về giá cả hàng hóa ngày càng tăng.
Trước giờ bỏ phiếu, ông Trump đã trực tiếp gây sức ép đối với các nghị sỹ trong đảng của ông, khi cảnh báo trên mạng xã hội Truth Social rằng bất kỳ thành viên nào bỏ phiếu phản đối thuế quan “sẽ phải chịu hậu quả nghiêm trọng trong kỳ bầu cử”.
Quyết định này được đưa ra khi ông Trump đang cân nhắc rút khỏi Hiệp định thương mại Mỹ - Mexico - Canada, gây lo ngại về tương lai của thỏa thuận và các cuộc đàm phán sắp tới.
Trước đó, ngày 11-2, Hạ viện Mỹ bỏ phiếu dỡ bỏ chính sách áp thuế của Tổng thống Donald Trump đối với hàng hóa Canada, một trong số ít động thái công khai phản đối chính sách kinh tế chủ chốt của ông Trump từ chính các nghị sỹ đảng Cộng hòa.
Trong những tuần gần đây, ông Trump đã đưa ra những đe dọa áp thuế mới đối với Canada và Mexico. Ông Trump đe dọa sẽ áp thuế 50% đối với máy bay nhập khẩu của Canada và cho biết, Mỹ cũng sẽ thu hồi chứng nhận tất cả các máy bay mới từ các hãng như Bombardier, với lý do Canada đã sử dụng các rào cản chứng nhận để cấm bán máy bay Gulfstream của Mỹ.
Ông cũng đe dọa sẽ áp thuế 100% đối với Canada vì thỏa thuận thương mại của nước này với Trung Quốc. Trong khi đó, hàng hóa của Mexico đang đối mặt với khả năng bị đánh thuế sau khi ông Trump tuyên bố sẽ áp thuế mới đối với các quốc gia cung cấp dầu cho Cuba.
Dù thị trường Mỹ chỉ chiếm khoảng 14% tổng lượng xuất khẩu thép và nhôm của Việt Nam, tương đương kim ngạch khoảng 1 tỷ USD, nhưng tác động từ các mức thuế mới không hề nhỏ. Vấn đề nằm ở chỗ Việt Nam không chỉ xuất khẩu mà còn nhập khẩu thép. Điều này tạo ra tác động kép.
Doanh nghiệp thép Việt Nam đối mặt nguy cơ giảm đơn hàng, thu hẹp biên lợi nhuận hoặc phải chuyển hướng thị trường khi thuế cao làm giảm sức cạnh tranh tại Mỹ.
Nếu chuỗi cung ứng toàn cầu bị xáo trộn, giá thép thế giới biến động hoặc dòng hàng hóa chuyển hướng, chi phí đầu vào trong nước cũng có thể tăng theo.
Mỹ vẫn là thị trường có giá trị cao và mang tính “dẫn dắt” về tiêu chuẩn, phòng vệ thương mại. Vì vậy, tác động không chỉ nằm ở con số kim ngạch mà còn ở hiệu ứng lan tỏa chuỗi cung ứng và tâm lý thị trường.
