Ba tàu hàng bị tấn công liên tiếp ở Biển Đen
Ba tàu hàng liên tiếp bị máy bay không người lái (UAV) tập kích tại Biển Đen trong hai ngày, trong đó hai tàu bị chìm và nhiều thủy thủ mất tích.
Chính phủ Bulgaria ngày 6-10 cho biết đang triển khai chiến dịch tìm kiếm, cứu nạn quy mô lớn sau khi hai tàu hàng bị tấn công ngoài khơi thành phố Byala.
Tàu Alfa Watan treo cờ Togo bị UAV đánh trúng, hư hại nghiêm trọng rồi chìm. Toàn bộ thủy thủ đoàn trên tàu hiện mất tích. Trong khi đó, tàu Able treo cờ Palau bốc cháy, buộc 18 thủy thủ rời tàu và được sơ tán lên phà Dioscuria của Bulgaria.
Lực lượng cứu nạn đang tìm kiếm các thủy thủ mất tích của tàu Alfa Watan tại khu vực cách Byala khoảng 150 km về phía đông.
Thủ tướng Bulgaria Rumen Radev đã triệu tập cuộc họp khẩn với các quan chức quốc phòng, an ninh và nội vụ. Đây là lần đầu tiên một tàu hàng bị tấn công trong Vùng Đặc quyền Kinh tế (EEZ) của Bulgaria ở Biển Đen.
Chưa có bên nào được xác định đứng sau các vụ tập kích. Trước đó một ngày, Romania thông báo tàu chở ngũ cốc Royad Mammadov của Thổ Nhĩ Kỳ trúng UAV, bốc cháy và chìm ngoài khơi nước này, khiến 2 thủy thủ thiệt mạng.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cáo buộc lực lượng Nga dùng 2 UAV tấn công tàu Royad Mammadov khi tàu đang chở ngô trên vùng biển quốc tế. Nga chưa bình luận về cáo buộc này.
Theo Phòng Thương mại Hàng hải Thổ Nhĩ Kỳ (IMEAK), kể từ khi xung đột Nga-Ukraine bùng phát tháng 2-2022, có 226 tàu dân sự và tàu thương mại bị tấn công tại Biển Đen, phần lớn xảy ra trong năm nay.
Nga thử hàng rào khí cầu ngăn UAV
Nga đang thử nghiệm hệ thống khí cầu gắn sợi Kevlar, tạo thành một dạng hàng rào trên không nhằm đối phó các cuộc tập kích bằng UAV của Ukraine.
Video do Đài truyền hình và Phát thanh Toàn Nga (VGTRK) công bố ngày 4-10 cho thấy 2 khí cầu thể tích 150 m³ được đưa lên cao và nối với nhau bằng một sợi cáp lớn. Nhiều sợi Kevlar được thả dọc từ cáp, tạo thành tấm lưới.
Trong thử nghiệm, một UAV cố bay xuyên qua nhưng bị mắc vào hệ thống dây. Khoảng cách giữa các sợi Kevlar là 1 m, được cho là có thể ngăn UAV tầm trung và tầm xa.
Một số doanh nghiệp Nga đang phát triển hệ thống này, nhưng Spets-Radio hiện là công ty duy nhất trình diễn hệ thống hoàn chỉnh. Hệ thống có thể sử dụng khí cầu Gepard do RosAeroSystems sản xuất. Radar xác định độ cao UAV, sau đó các tời tự động điều chỉnh vị trí khí cầu để duy trì hàng rào chắn.
Khó khăn lớn nhất là số lượng khí cầu. Đại diện Spets-Radio cho biết cần ít nhất 10 khí cầu để bảo vệ một cơ sở như nhà máy lọc dầu ở Moskva; nếu triển khai cho các cơ sở chiến lược trên toàn nước Nga, có thể cần hàng trăm khí cầu.
Khí cầu từng được sử dụng trong Thế chiến I và II để đối phó máy bay. Trong tác chiến hiện đại, Nga cũng phát triển khí cầu phục vụ liên lạc. Ukraine được cho là đã phát triển một loại rocket phóng từ khí cầu.
Nhật Bản yêu cầu tàu khảo sát Trung Quốc rời EEZ
Nhật Bản ngày 6-10 cho biết tàu khảo sát Kexue của Trung Quốc đã rời vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của nước này sau khi nhiều lần bị yêu cầu chấm dứt hoạt động nghiên cứu mà Tokyo cho là trái phép.
Phát ngôn viên Lực lượng Bảo vệ bờ biển Nhật Bản Masashi Asano cho biết tàu Kexue được phát hiện ngày 27-9, tại vùng biển cách đảo Ishigaki, tỉnh Okinawa, khoảng 70 km về phía bắc. Theo ông Asano, tàu này nhiều lần thả các vật thể giống dây thép xuống biển từ mạn và đuôi tàu.
Lực lượng Bảo vệ bờ biển Nhật Bản liên tục phát cảnh báo qua vô tuyến, yêu cầu tàu dừng hoạt động. Tàu Kexue rời khu vực ngày 2-10.
Nhật Bản cho rằng các hoạt động nghiên cứu khoa học biển trong EEZ phải được Tokyo chấp thuận. Theo Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS), hoạt động nghiên cứu khoa học biển trong EEZ cần có sự đồng ý của quốc gia ven biển có quyền chủ quyền và quyền tài phán tại khu vực.
Ông Asano cho biết số vụ khảo sát mà Tokyo cho là trái phép do tàu Trung Quốc tiến hành đã tăng đáng kể. Từ đầu năm đến nay, Nhật Bản ghi nhận 14 vụ, so với 6 vụ trong năm 2025 và 1-2 vụ mỗi năm trong 3 năm trước đó.
Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh quan hệ Nhật Bản-Trung Quốc còn nhiều bất đồng, nhất là vấn đề Đài Loan và tranh chấp chủ quyền đối với quần đảo Senkaku/Điếu Ngư. Phía Trung Quốc chưa bình luận về vụ việc.
Trong bài phát biểu chính sách ngày 5-10, Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi gọi Trung Quốc là “láng giềng quan trọng” và cam kết thúc đẩy đối thoại nhằm xây dựng quan hệ song phương mang tính xây dựng, ổn định, đồng thời bảo vệ lợi ích quốc gia và duy trì lập trường trong các vấn đề bất đồng.
Khúc gỗ 10.500 năm tuổi hé lộ khả năng định cư sớm
Các nhà khảo cổ phát hiện nhiều khúc gỗ có niên đại khoảng 10.500 năm dưới đáy hồ Arendsee, bang Saxony-Anhalt, Đức. Những hiện vật này có dấu vết đẽo gọt rõ ràng của con người, trong đó có một cây cột dài khoảng 1,6 m và những tấm ván dài tới 1,3 m.
Các khúc gỗ nằm sâu khoảng 20 m dưới một lớp bùn và được bảo tồn nhờ điều kiện địa chất đặc biệt liên quan đến mỏ muối ngầm bên dưới đáy hồ.
Phát hiện đặt ra giả thuyết rằng con người có thể đã biết xây dựng nơi ở và hình thành các khu định cư lâu dài sớm hơn khoảng 3.000 năm so với nhận định trước đây.
Theo những hiểu biết lâu nay, khoảng 10.500 năm trước, con người chủ yếu săn bắt, hái lượm và chưa sống cố định; đến khoảng 7.500 năm trước, khi nông nghiệp phát triển, con người mới bắt đầu dựng nhà kiên cố và hình thành làng mạc.
Tuy nhiên, các dấu vết gia công trên gỗ tại hồ Arendsee khiến các nhà nghiên cứu cho rằng chúng có thể từng là bộ phận của một túp lều hoặc công trình nhà ở.
Ông Marcel Weiss, trưởng nhóm nghiên cứu, nhận định phát hiện này có thể mở ra góc nhìn mới về kỹ năng của người tiền sử và nguồn gốc quá trình hình thành các khu định cư đầu tiên của xã hội loài người.
