Từ gánh nặng chi phí quân sự, hồ sơ Triều Tiên cho tới sức ép từ Trung Quốc và hạt nhân, 4 vấn đề chính sẽ định hình tương lai liên minh.
Chia sẻ chi phí: Bài toán khó cho Seoul
Một trong những chủ đề căng thẳng nhất là mức đóng góp của Hàn Quốc cho 28.500 lính Mỹ đồn trú. Hiện Seoul chi hơn 1 tỷ USD mỗi năm, song Tổng thống Trump từng yêu cầu con số gấp nhiều lần, thậm chí tới 10 tỷ USD. Ông cũng kêu gọi đồng minh duy trì chi tiêu quốc phòng 5% GDP, trong khi Hàn Quốc mới đạt 3,5%.
Theo chuyên gia Victor Cha thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), cách tiếp cận này phản ánh “thương lượng cứng rắn” kiểu Trump, có thể đi kèm đe dọa rút quân. Điều đó khiến Tổng thống Lee Jae Myung đứng trước sức ép kép: vừa phải duy trì niềm tin với Washington, vừa tránh bị chỉ trích trong nước là nhượng bộ thái quá.
Các phân tích cho rằng nếu Mỹ tiếp tục coi chi phí là thước đo trung tâm, niềm tin đồng minh sẽ suy giảm, kéo theo những rạn nứt chiến lược khó hàn gắn trong dài hạn.
Trung Quốc: Thế lưỡng nan chiến lược
Ngoài Triều Tiên, Washington còn muốn lực lượng Mỹ tại Hàn Quốc sẵn sàng tham gia các kịch bản rộng hơn nhằm kiềm chế Trung Quốc. Tuy nhiên, với Seoul đây là một bài toán cân bằng. Tổng thống Lee ủng hộ liên minh Mỹ-Hàn nhưng cũng cam kết duy trì quan hệ ổn định với Bắc Kinh-đối tác thương mại hàng đầu.
Kinh nghiệm năm 2017 khi Seoul triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa THAAD của Mỹ và hứng chịu trả đũa kinh tế từ Trung Quốc vẫn còn là bài học lớn. Giáo sư Kim Sung-han-cựu Thứ trưởng Ngoại giao Hàn Quốc, nhận xét: “Nếu Mỹ công khai gắn quân đội tại Hàn Quốc với chiến lược chống Trung Quốc, Seoul có nguy cơ trả giá bằng hàng loạt biện pháp trừng phạt mềm từ Bắc Kinh”.
Do đó, thượng đỉnh lần này sẽ cho thấy liệu hai bên có thể tìm ra “điểm cân bằng chiến lược” vừa đủ để Mỹ yên tâm, vừa không đẩy Hàn Quốc vào thế đối đầu trực diện với Trung Quốc.
Hồ sơ Triều Tiên và nỗi lo hạt nhân
Cả ông Trump và ông Lee đều khẳng định sẵn sàng đối thoại với Bình Nhưỡng, nhưng thực tế vẫn bế tắc. Triều Tiên nhiều lần bác bỏ đàm phán và khẳng định kho vũ khí hạt nhân không phải là vấn đề thương lượng. Chuyên gia Jenny Town thuộc tổ chức 38 North ở Washington, đánh giá: “Khó có thể kỳ vọng nhiều ngoài những tuyên bố chung chung về phi hạt nhân hóa”.
Song song đó, tại Hàn Quốc đang nổi lên tranh luận về “năng lực hạt nhân tiềm tàng”. Ngoại trưởng Cho Hyun gợi ý Mỹ nên cho phép Seoul tái xử lý nhiên liệu hạt nhân vì mục đích công nghiệp, nhưng ý tưởng này vấp phải sự phản đối mạnh mẽ. Ông Daryl Kimball-Giám đốc Hiệp hội Kiểm soát Vũ khí Mỹ, cảnh báo: “Không có nhu cầu thực sự nào cho việc tái xử lý hạt nhân. Điều đó chỉ làm dấy lên nghi ngờ Seoul muốn phát triển bom nguyên tử”.
Trong bối cảnh Triều Tiên tiếp tục tăng cường kho vũ khí, sức ép dư luận nội bộ về khả năng tự chủ hạt nhân có thể đặt Tổng thống Lee vào thế khó. Ông phải vừa chứng minh cam kết với liên minh Mỹ, vừa trấn an cộng đồng quốc tế rằng Hàn Quốc không đi theo con đường hạt nhân hóa.
Phép thử cho liên minh hơn 70 năm
Ngoài 4 vấn đề chính, thượng đỉnh còn bàn tới hợp tác 3 bên Mỹ-Hàn- Nhật, thỏa thuận thương mại song phương và tác động từ xung đột Nga-Ukraine. Những nội dung này càng làm hội nghị trở thành một “phép thử đa tầng”: vừa về tài chính, vừa về an ninh, vừa về tầm nhìn chiến lược.
Chuyên gia Chung Jae Ho (Đại học Quốc gia Seoul) nhận định: “Thượng đỉnh lần này không chỉ là cuộc gặp song phương. Đây là bài kiểm tra xem liệu liên minh Mỹ-Hàn có thể thích ứng với kỷ nguyên cạnh tranh Mỹ-Trung hay không”.
Nếu đạt được đồng thuận, liên minh sẽ củng cố vai trò trung tâm trong an ninh Đông Bắc Á. Nhưng nếu bất đồng nảy sinh, nó có thể mở ra giai đoạn sóng gió mới cho quan hệ Mỹ-Hàn, trong lúc Triều Tiên vẫn tiến gần hơn tới việc trở thành cường quốc hạt nhân.
