Trong nhiều lần làm việc với các ngành, địa phương trong tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Anh Tuấn khẳng định: “Giao thông kết nối liên vùng là nền tảng và động lực quan trọng để tỉnh phát triển nhanh, bền vững, vươn lên trở thành tỉnh khá của cả nước”. Thông điệp ấy, không chỉ là định hướng chiến lược mà còn là lời hiệu triệu cho một giai đoạn phát triển mới - giai đoạn mà hạ tầng đi trước, cơ hội theo sau.
Mở trục Đông - Tây, khai thông “mạch máu” logistics
Trong bức tranh hạ tầng giao thông của tỉnh, dự án đường bộ cao tốc Quy Nhơn - Pleiku nổi lên như một điểm nhấn mang tính biểu tượng. Không chỉ là một công trình giao thông trọng điểm, tuyến cao tốc này được ví như “xương sống” của hành lang logistics Đông - Tây, kết nối vùng Duyên hải Nam Trung Bộ với Tây Nguyên, mở thông dòng chảy hàng hóa từ biển lên cao nguyên và vươn ra khu vực tam giác phát triển Việt Nam - Lào - Campuchia.
Thực tế hiện nay, QL 19 vẫn là tuyến kết nối chủ yếu giữa Quy Nhơn và Pleiku, song địa hình đèo dốc, nhiều khúc cua gấp, mặt đường hẹp khiến thời gian di chuyển kéo dài 3,5 - 4 giờ. Chi phí logistics cao trở thành trở ngại đối với DN Tây Nguyên, nhất là trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt.
Khi cao tốc Quy Nhơn - Pleiku hoàn thành, bức tranh ấy sẽ thay đổi căn bản. Thời gian di chuyển rút xuống còn 1,5 - 2 giờ, chi phí vận tải giảm khoảng 40 - 50%. Dài 125 km, quy mô 4 làn xe, tốc độ thiết kế 100 km/h, tổng vốn đầu tư hơn 43.700 tỷ đồng, tuyến cao tốc được kỳ vọng tái cấu trúc toàn bộ dòng hàng, đặc biệt là nông sản, hàng chế biến, khoáng sản từ Gia Lai và các tỉnh Tây Nguyên ra cảng biển.
Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Tự Công Hoàng, cao tốc không phải chỉ giúp việc qua 2 đèo An Khê và Mang Yang dễ dàng hơn, mà còn mở rộng không gian phát triển công nghiệp, đô thị, logistics tại các điểm nút trung chuyển, tăng cường giao thương xuyên biên giới với Nam Lào và Đông Bắc Campuchia qua Cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh.
Cùng với tuyến cao tốc, Gia Lai đang đồng loạt triển khai các dự án kết nối từ cao tốc Bắc - Nam, QL 1 đến Khu công nghiệp (KCN) Phù Mỹ, Bến cảng Phù Mỹ và Cảng Đề Gi. Tuyến đường dài gần 16,4 km từ cao tốc Bắc - Nam về KCN Phù Mỹ, với mặt cắt rộng, 4 làn xe cơ giới, đang tạo điều kiện thuận lợi cho vận chuyển container và hàng hóa khối lượng lớn.
Cùng với đó, tuyến đường nối từ QL 1 đến đường ven biển (ĐT 639) kết nối Cảng Đề Gi đang mở ra hướng phát triển mới cho logistics ven biển, giảm tải cho Cảng Quy Nhơn và từng bước hình thành mạng lưới cảng vệ tinh, phục vụ xuất nhập khẩu cho cả vùng.
Khi toàn tuyến đường ven biển dài khoảng 121 km được hoàn thiện, Gia Lai sẽ có thêm một trục động lực quan trọng, liên thông chặt chẽ cảng biển - KCN - đô thị - dịch vụ, hình thành chuỗi logistics khép kín từ sản xuất đến xuất khẩu.
Hạ tầng đi trước - Niềm tin lan tỏa
Một lợi thế lớn của Gia Lai là hội tụ đầy đủ 3 phương thức vận tải chủ lực, tạo nền tảng để phát triển logistics đa phương thức. Trên bộ, hệ thống QL 14, QL 19, QL 25 kết nối trực tiếp với Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và các cảng biển lớn, giúp DN rút ngắn hành trình, giảm chi phí trung chuyển.
- Trong ảnh: Tuyến đường Điện Biên Phủ (phường Quy Nhơn Đông) nối dài đến Khu đô thị và du lịch sinh thái Diêm Vân (xã Tuy Phước). Ảnh: Nguyễn Dũng
Trên không, sân bay Pleiku đạt cấp 4C, được quy hoạch nâng công suất hàng hóa lên 12.000 tấn/năm vào năm 2050, mở ra dư địa phát triển logistics hàng không cho nông sản, dược liệu và hàng hóa giá trị cao. Trong khi đó, sân bay Phù Cát - cửa ngõ hàng không của vùng duyên hải - được quy hoạch phục vụ 27.000 tấn hàng hóa/năm vào năm 2050, đủ khả năng đón máy bay thân rộng, tạo thuận lợi cho vận chuyển hàng hóa quốc tế.
Ở hướng biển, cụm cảng Quy Nhơn tiếp tục giữ vai trò cửa ngõ xuất nhập khẩu lớn nhất khu vực Nam Trung Bộ - Tây Nguyên. Năm 2025, trong bối cảnh thị trường còn nhiều khó khăn, việc thực hiện các chỉ tiêu BSC - KPI về tài chính của đơn vị đạt được những kết quả nhất định, phản ánh nỗ lực duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh ổn định.
Cụ thể, sản lượng hàng hóa thông qua ước đạt 10,8 triệu tấn, bằng 82% kế hoạch năm (13,22 triệu tấn) và bằng 92% so với năm 2024. Riêng sản lượng container đạt khoảng 185 nghìn TEUs, hoàn thành 97% kế hoạch, tăng 6% so với năm 2024.
Ông Đặng Văn Hòa - Phó Giám đốc Công ty CP Cảng Quy Nhơn - cho biết: “Doanh thu hợp nhất năm 2025 của đơn vị ước đạt 1.178,9 tỷ đồng, đạt 85% kế hoạch năm (kế hoạch 1.390 tỷ đồng) và tương đương với năm 2024. Việc đưa vào khai thác bến số 1 cùng các tuyến tàu container đi châu Âu, Mỹ, Đông Bắc Á đã nâng cao năng lực cạnh tranh logistics cho Gia Lai và toàn vùng”.
Không chỉ dừng lại ở thị trường trong nước, Gia Lai còn sở hữu lợi thế nổi trội về logistics xuyên biên giới. Nằm ở vị trí kết nối trực tiếp với Nam Lào và Đông Bắc Campuchia qua Cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh. Hệ thống kho bãi, trung tâm logistics, cụm công nghiệp tại khu kinh tế cửa khẩu đang được đầu tư đồng bộ, từng bước đưa Gia Lai trở thành điểm trung chuyển hàng hóa quan trọng của khu vực.
Từ thực tiễn hoạt động sản xuất, kinh doanh, ông Trần Việt Anh - Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty CP KCN Sài Gòn - Nhơn Hội - cho rằng: Đầu tư công về hạ tầng giao thông chính là yếu tố tạo dựng niềm tin dài hạn cho nhà đầu tư. Khi hạ tầng đi trước một bước, DN sẵn sàng rót vốn lớn, mở rộng sản xuất, kéo theo dòng vốn tư nhân và FDI.
Bước vào giai đoạn 2026-2030, Gia Lai xác định dịch vụ cảng - logistics là 1 trong 5 trụ cột tăng trưởng, gắn với phát triển công nghiệp chế biến, nông nghiệp công nghệ cao, du lịch và đô thị. Trong nhịp khởi đầu của năm mới, những con đường đang mở, những dự án đang hình thành chính là lời cam kết mạnh mẽ cho một Gia Lai bứt phá từ hạ tầng, gặt hái thành quả từ logistics, vươn mình trở thành điểm kết nối chiến lược của Tây Nguyên với biển và khu vực quốc tế.
