Nông sản sạch “made in Ia Phí”
Những ngày giáp Tết Bính Ngọ, tuyến đường từ QL 14 vào xã Ia Phí trở nên nhộn nhịp. Từng chuyến xe chở cà phê nhân, dưa lưới, chanh dây… chở nông sản từ xã Ia Phí đi tiêu thụ tại các địa phương trong cả nước. Không khí rộn ràng ấy báo hiệu một mùa bội thu của người dân nơi đây.
Từ Hà Nội vào Ia Phí lập nghiệp, ông Hoàng Đình Lương - Giám đốc Công ty cổ phần Thanh Hải NS (thôn Ia Sik) kể: "Tôi từng lấy mẫu đất đưa đi xét nghiệm, mời các chuyên gia của Viện Thổ nhưỡng Nông hóa, Viện Cây ăn quả miền Nam trực tiếp vào khảo sát đánh giá.
Kết quả cho thấy Ia Phí hội đủ điều kiện về đất đai, khí hậu để phát triển các loại cây ăn quả có giá trị kinh tế cao. Tháng 8-2022, tôi quyết định mua 50 ha đất dưới chân núi Ia Phí để đầu tư phát triển nông nghiệp hữu cơ phục vụ xuất khẩu”.
Theo đó, ông Lương đầu tư xây dựng 2,5 ha nhà màng với hệ thống tưới nhỏ giọt hiện đại để trồng dưa lưới và trồng 40 ha sầu riêng hữu cơ. Dưa lưới tại Thanh Hải NS có chu kỳ sinh trưởng 65-70 ngày và có thể trồng 4 vụ/năm.
Mỗi năm, Công ty xuất khẩu khoảng 150 tấn dưa lưới sang Nhật Bản. Để đáp ứng yêu cầu của thị trường này, toàn bộ quy trình sản xuất, từ chọn giống, chăm sóc, thu hoạch đều được kiểm soát nghiêm ngặt. Đặc biệt, công đoạn kiểm tra tồn dư thuốc bảo vệ thực vật được các tổ chức quốc tế thực hiện trực tiếp tại trang trại.
Ông Lương cho biết: "Dưa lưới Ia Phí rất thơm, đậm và có vị ngọt kéo dài. Đây là yếu tố khiến sản phẩm được thị trường Nhật ưa chuộng. Mỗi héc ta dưa lưới mang lại lợi nhuận khoảng 600 triệu đồng/năm”.
Những năm qua, phong trào làm nông nghiệp sạch ứng dụng công nghệ cao tại Ia Phí đã lan tỏa sâu rộng tại Ia Phí. Điển hình là Công ty TNHH Chế biến nông sản Jrai Ia Ly do chị Rơ Châm Awưnh (làng Mrông Yố 1) sáng lập.
Vốn là giáo viên, chị Awưnh cùng chồng quyết định rẽ hướng sang làm nông nghiệp khi nhận thấy nhiều vườn cà phê trong làng bị suy giảm năng suất do lạm dụng phân bón hóa học. Năm 2019, chị cải tạo 2 ha cà phê theo hướng hữu cơ; sử dụng phân chuồng, chế phẩm sinh học; đầu tư máy móc chế biến sâu.
Từ hướng đi đúng đắn ấy, Công ty đã có 2 sản phẩm cà phê đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao, tiêu thụ trong nước và xuất khẩu sang châu Âu, Mỹ, Australia.
“Từ mô hình của gia đình, đã có hơn 30 hộ Jrai trong vùng tham gia liên kết sản xuất, với hơn 50 ha cà phê hữu cơ. Chúng tôi đang làm hồ sơ đăng ký mã vùng trồng và truy xuất nguồn gốc. Tôi còn thành lập HTX Nông nghiệp - Dịch vụ và Du lịch cộng đồng Tây Gia Lai để phát triển du lịch canh nông, đưa du khách trải nghiệm hái, rang và thưởng thức cà phê tại chỗ” - chị Awưnh chia sẻ.
Hướng đến nền nông nghiệp xanh
Trước đây, người dân Ia Phí canh tác theo kinh nghiệm, phụ thuộc vào thời tiết, phải kéo từng đường ống tưới cho từng gốc cà phê, sầu riêng. Hiện nay, họ đã tiếp cận công nghệ mới: hệ thống tưới nhỏ giọt, tưới tự động, bón phân theo chu kỳ; liên kết với doanh nghiệp để đặt hàng sản xuất theo nhu cầu thị trường; chế biến sâu để nâng cao giá trị sản phẩm…
Theo ông Hoàng Văn Vinh (thôn Ia Sik), vùng đất Ia Phí hội tụ đầy đủ các yếu tố để phát triển các loại cây mang lại giá trị kinh tế cao.
“Gia đình tôi liên kết với doanh nghiệp tại Gia Lai, Đắk Lắk canh tác 1 ha cà phê sạch theo tiêu chuẩn 4C. Mỗi năm, gia đình tôi thu về 450-500 triệu đồng. Ngoài ra, tôi còn đầu tư 200 triệu đồng xây dựng nhà màng để trồng 1 sào dưa lưới. Với mô hình này, tôi lãi 100-120 triệu đồng/năm” - ông Vinh nói.
Tương tự, gia đình ông Khổng Minh (thôn Ia Sik) cũng có 3 ha cà phê canh tác theo tiêu chuẩn 4C. Ông không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, chủ yếu sử dụng phân chuồng để trồng xen 4 sào hồ tiêu và 200 cây sầu riêng. Nhờ sản phẩm sạch và có chất lượng cao, các doanh nghiệp đã tự tìm tới gia đình để nhận bao tiêu sản phẩm đầu ra.
Theo Chủ tịch UBND xã Nguyễn Công Sơn, sau sáp nhập (Ia Phí, Ia Nhin và Ia Ka thành xã Ia Phí), địa phương càng có nhiều điều kiện phát triển nông nghiệp công nghệ cao, tập trung vào các loại cây trồng chủ lực như: cà phê, sầu riêng, dưa lưới, chanh dây. Nhiều nông dân mạnh dạn đầu tư nhà màng, nhà lưới, áp dụng quy trình hữu cơ, VietGAP, GlobalGAP.
Đến nay, toàn xã có hơn 470 hộ nông dân liên kết với các DN canh tác trên 520 ha cà phê theo tiêu chuẩn 4C và hơn 50 ha cà phê theo hướng hữu cơ.
Ngoài ra, trên địa bàn xã còn có hàng trăm hecta sầu riêng xen canh và chuyên canh theo hướng VietGAP, hữu cơ cùng nhiều mô hình dưa lưới, chanh dây công nghệ cao đang tiếp tục được nhân rộng. Hầu hết các mô hình đều mang lại hiệu quả kinh tế vượt trội so với cùng diện tích nếu chưa được chuyển đổi.
“Mục tiêu lâu dài của Ia Phí là xây dựng vùng nông nghiệp hiện đại, thích ứng với biến đổi khí hậu, đáp ứng yêu cầu xuất khẩu trong bối cảnh hội nhập sâu rộng với kinh tế thế giới” - ông Sơn cho biết thêm.
