Sạt lở chặn dòng: Hiểm họa lũ quét từ những con đập tự nhiên

(GLO)- Một vụ sạt lở có thể chặn dòng sông, khiến nước tích tụ phía thượng lưu rồi bất ngờ tràn xuống hạ lưu khi khối đất đá bị phá vỡ. Đây là cơ chế đang được các chuyên gia xem xét để giải thích trận lũ quét trên hệ thống sông Budhi Gandaki ở Nepal sáng 11-10.

Báo Kathmandu Post (Nepal) dẫn lời ông Binod Parajuli, chuyên gia thuộc bộ phận dự báo lũ của Cục Khí tượng và Thủy văn Nepal, cho biết ảnh vệ tinh ghi nhận một vụ sạt lở lớn gần Chumchet, thuộc huyện Gorkha.

sat-lo-chan-dong-hiem-hoa-lu-quet-tu-nhung-con-dap-tu-nhien.png
Hình ảnh trích từ video quay ngày 11-10-2026 cho thấy nước lũ phá hủy các công trình dọc sông Budhi Gandaki, sau trận lũ quét do sạt lở đất gây ra. Ảnh chụp tại Sallari Chumnubri, huyện Gorkha, Nepal ngày 11-10-2026. Ảnh: AFP

Vụ sạt lở, được cho là xảy ra vào ngày 10-10, có thể đã làm tắc một nhánh sông Budhi Gandaki trước khi lượng nước bị dồn lại đột ngột thoát xuống hạ lưu. Tuy nhiên, nguyên nhân chính xác vẫn đang được xác minh.

Trung tâm Quốc tế về Phát triển miền núi tổng hợp (ICIMOD) cũng nhận định sơ bộ rằng trận lũ có thể bắt nguồn từ sự phá vỡ 1 đoạn chắn dòng do sạt lở tạo thành. Nước lũ mang theo bùn, trầm tích và nhiều vật liệu trôi nổi, gây thiệt hại dọc hành lang sông.

Cơ chế này bắt đầu khi đất đá từ sườn núi đổ xuống lòng sông, tạo thành 1 đập tự nhiên. Nước tiếp tục chảy đến nhưng bị cản lại, hình thành hồ phía sau khối sạt lở.

Theo chuyên gia Robert Emberson thuộc nhóm nghiên cứu sạt lở của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA), nguy cơ lớn trong những tình huống như vậy là lượng nước tích tụ có thể dẫn tới 1 trận lũ phá vỡ đập, gây thiệt hại ở hạ lưu.

Nghiên cứu do Cơ quan Khảo sát địa chất Mỹ (USGS) công bố cho thấy nước tràn qua đỉnh là nguyên nhân phổ biến nhất khiến các đập hình thành do sạt lở bị phá vỡ.

Những khối chắn này có thể gây ngập phía thượng lưu trong thời gian tích nước, đồng thời tạo nguy cơ lũ phía hạ lưu khi mất ổn định.

Một trường hợp được NASA ghi nhận tại sông Chilcotin, tỉnh British Columbia của Canada, cho thấy rõ quá trình này.

Cuối tháng 7-2024, đất sạt xuống làm tắc dòng sông và tạo hồ phía sau. Đến ngày 5-8, nước bắt đầu vượt qua khối chắn, khoét đường chảy qua đất đá, khiến mực nước hạ lưu tăng nhanh và cuốn theo cây gỗ.

Tại Nepal, hậu quả trận lũ ngày 11-10 cho thấy mức độ nguy hiểm của hiện tượng này đối với các khu dân cư ven sông.

Tính đến 22 giờ ngày 11-10 (giờ Việt Nam), khoảng 45 ngôi nhà bị cuốn trôi, 3 dự án thủy điện và 4 cây cầu bị hư hại. Ít nhất 82 người, trong đó có 9 người nước ngoài, đã được giải cứu, còn 5 người chưa rõ tung tích.

Cơ quan chức năng Nepal đã triển khai trực thăng cứu hộ, sơ tán và yêu cầu người dân rời các khu vực nguy hiểm dọc hệ thống sông Budhi Gandaki, Trishuli và Narayani.

Các tin khác

Tin thế giới tối 19-10

Tin thế giới tối 19-10: Iran cảnh báo sử dụng “cha của các loại tên lửa” nếu bị gây hấn

(GLO)- Bản tin có các nội dung: Ông Putin được cho là đề xuất thượng đỉnh 3 bên với lãnh đạo Mỹ, Trung Quốc về Ukraine; Iran cảnh báo sử dụng tên lửa tấn công đối thủ; tỷ lệ ủng hộ ông Trump giảm xuống 33% trước bầu cử giữa kỳ; cháy cỏ tại căn cứ quân sự Canada khiến 4 binh sĩ thiệt mạng...

Bão Trudy suy yếu, Mexico vẫn đề phòng sóng lớn và mưa lũ

Bão Trudy suy yếu, Mexico vẫn đề phòng sóng lớn và mưa lũ

(GLO)- Bão Trudy đang suy yếu nhanh và di chuyển xa bờ biển Mexico sau khi gây mưa lớn, gió mạnh tại một số khu vực ven Thái Bình Dương. Tuy nhiên, cơ quan chức năng vẫn khuyến cáo người dân theo dõi diễn biến thời tiết, đặc biệt là nguy cơ sóng lớn và dòng chảy xa bờ nguy hiểm.

Kenya thêm ca Ebola, CHDC Congo ghi nhận dịch tại tỉnh thứ tám

Kenya thêm ca Ebola, CHDC Congo ghi nhận dịch tại tỉnh thứ tám

(GLO)- Ngày 18-10, cơ quan y tế Kenya xác nhận thêm một trường hợp mắc Ebola, nâng tổng số ca bệnh tại nước này lên 8. Cùng ngày, Cộng hòa Dân chủ (CHDC) Congo thông báo dịch đã lan tới tỉnh North Ubangi, trở thành tỉnh thứ 8 có dịch.

Tin thế giới tối 18-10: Venezuela ký thỏa thuận dầu mỏ gần 76 tỷ USD, hợp tác với Mỹ tại 17 mỏ

Tin thế giới tối 18-10: Venezuela ký thỏa thuận dầu mỏ gần 76 tỷ USD, hợp tác với Mỹ tại 17 mỏ

(GLO)- Iran đề xuất mở lại eo biển Hormuz trong 7 ngày; bạo loạn tại Pháp khiến khoảng 1.200 người bị bắt; Venezuela ký các thỏa thuận đầu tư dầu mỏ gần 76 tỷ USD; cháy nổ tại căn cứ quân sự Canada khiến nhiều người thương vong, các bệnh viện quá tải là những tin tức quốc tế nổi bật hôm nay.

Ấn Độ: Giẫm đạp tại lễ hội Hindu khiến 19 người thiệt mạng

Ấn Độ: Giẫm đạp tại lễ hội Hindu khiến 19 người thiệt mạng

(GLO)- Ít nhất 19 người thiệt mạng và 25 người khác bị thương trong vụ giẫm đạp xảy ra tối 17-10 tại lễ hội Durga Puja ở thành phố Kolkata, bang Tây Bengal, miền Đông Ấn Độ. Cảnh sát đã bắt giữ 7 người liên quan đến công tác tổ chức lễ hội, đồng thời mở cuộc điều tra làm rõ nguyên nhân vụ việc.

Mỹ yêu cầu Israel mạnh tay ngăn chặn bạo lực tại Bờ Tây

Mỹ yêu cầu Israel mạnh tay ngăn chặn bạo lực tại Bờ Tây

(GLO)- Mỹ kêu gọi Israel tăng cường các biện pháp ngăn chặn những vụ tấn công do người định cư Do Thái thực hiện tại Bờ Tây, sau khi hàng loạt vụ bạo lực khiến dân thường Palestine, một nhà báo Mỹ và các nhà ngoại giao châu Âu bị thương hoặc bị đe dọa.

Tin thế giới tối 17-10: Ông Zelensky đề nghị EU hỗ trợ 300 tên lửa Patriot, 70 tỷ euro

Tin thế giới tối 17-10: Ông Zelensky đề nghị EU hỗ trợ 300 tên lửa Patriot, 70 tỷ euro

(GLO)- Bản tin có các nội dung: Iran tuyên bố siêu tàu dầu trúng thủy lôi, bốc cháy ở eo biển Hormuz; Ukraine đề nghị EU viện trợ 300 tên lửa Patriot và 70 tỷ euro; Đức yêu cầu khôi phục đầy đủ Starlink tại Ukraine; cô giáo Mỹ dũng cảm giằng co với tay súng, góp phần ngăn thảm kịch trường học.

Tin thế giới tối 16-10: Tổng thống Donald Trump bác bỏ khả năng sử dụng vũ khí hạt nhân nhằm vào Iran

Tin thế giới tối 16-10: Tổng thống Donald Trump bác bỏ khả năng sử dụng vũ khí hạt nhân nhằm vào Iran

(GLO)- Bản tin có các nội dung: Tổng thống Mỹ Donald Trump bác bỏ khả năng sử dụng vũ khí hạt nhân nhằm vào Iran; Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov cáo buộc Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky thách thức ông Trump; Hội đồng Hòa bình phản đối đình chỉ đưa hàng thương mại vào Gaza...

Ukraine đối mặt nguy cơ cạn kiệt tên lửa đánh chặn Patriot

Ukraine đối mặt nguy cơ cạn kiệt tên lửa đánh chặn Patriot

(GLO)- Kho dự trữ tên lửa đánh chặn Patriot của Ukraine được cho là đã xuống mức cực kỳ thấp, thậm chí có thể cạn kiệt, khiến năng lực phòng không của nước này chịu sức ép lớn trong bối cảnh Nga tăng cường tập kích các cơ sở năng lượng trước mùa đông.