Tuy nhiên, quy mô phát triển nhanh cũng đặt ra yêu cầu quản lý chặt chẽ hơn về quy hoạch, môi trường và an toàn dịch bệnh nhằm bảo đảm cho sự phát triển bền vững.
Khai thác lợi thế để phát triển ngành hàng giá trị cao
Theo Chi cục Chăn nuôi và Thú y (Sở Nông nghiệp và Môi trường), Gia Lai có điều kiện tự nhiên thuận lợi để phát triển nghề nuôi yến, nhất là ở khu vực ven biển, gần sông, hồ. Bên cạnh đó, quần thể yến đảo tại bán đảo Phương Mai tạo nguồn giống tự nhiên cho nghề nuôi yến phát triển.
Không chỉ mang lại giá trị kinh tế cao, nghề nuôi yến còn thúc đẩy hoạt động chế biến, kinh doanh, tạo việc làm và từng bước xây dựng thương hiệu yến sào phục vụ thị trường trong nước, xuất khẩu.
Ông Lê Đình Tiến - Trưởng Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Ayun Pa - cho biết: Phường hiện có hơn 100 hộ nuôi với gần 120 nhà yến. Dù giá bán và sản lượng những năm gần đây giảm, phần lớn hộ nuôi vẫn duy trì thu nhập từ 80-300 triệu đồng/năm.
Gia đình ông Trần Văn Phước (tổ dân phố 4, phường Ayun Pa) là một trong những hộ duy trì hiệu quả mô hình này. “Từ năm 2021, gia đình tôi cải tạo tầng trên của nhà ở để nuôi yến. Mỗi năm, gia đình thu khoảng 8-9 kg yến thô, mang lại nguồn thu 80-100 triệu đồng” - ông Phước chia sẻ.
Tại khu vực huyện Chư Sê trước đây, nghề nuôi yến cũng phát triển khá mạnh với gần 120 nhà yến, sản lượng gần 1 tấn yến thô/năm. Ông Phạm Tiến Dũng - nguyên Chủ tịch Hội Yến sào Chư Sê - cho biết: Dù giá và sản lượng giảm so với trước, nhiều hộ vẫn duy trì nguồn thu ổn định, trong đó, những mô hình quy mô lớn đạt thu nhập trên 700 triệu đồng/năm.
Không chỉ phát triển ở khâu nuôi, chuỗi giá trị ngành yến từng bước được hình thành. Toàn tỉnh hiện có 14 cơ sở sản xuất, sơ chế và kinh doanh yến sào được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm. Ông Nguyễn Văn Bình - Giám đốc Công ty TNHH Thương mại đầu tư Tân Hoàng Yến (phường Quy Nhơn Đông) cho hay: Mỗi năm, DN thu mua hơn 200 kg yến thô của 10 hộ liên kết trong tỉnh. Đồng thời, DN hướng dẫn kỹ thuật nuôi và bao tiêu sản phẩm với giá 10-25 triệu đồng/kg yến thô tùy loại.
Phát triển phải đi cùng quản lý và bảo vệ môi trường
Theo đánh giá của ngành chăn nuôi, mặc dù chi phí đầu tư ban đầu lớn và thời gian dẫn dụ chim kéo dài nhưng khi ổn định, nhà yến có thể khai thác trong nhiều năm với chi phí vận hành thấp, mang lại hiệu quả kinh tế cao.
Tuy nhiên, nghề nuôi yến phát triển chủ yếu tự phát, nhiều nhà yến hình thành trong khu dân cư, gây khó khăn cho quản lý quy hoạch, quản lý kê khai hoạt động nuôi, vệ sinh môi trường, phòng, chống dịch bệnh và kiểm tra tiếng ồn do nhiều loa dẫn dụ lắp trên tầng cao, khó xác định cường độ phát.
Để đưa hoạt động nuôi yến vào nền nếp, ngày 29-5-2026, HĐND tỉnh đã thông qua Nghị quyết số 53/2026/NQ-HĐND quy định khu vực không được phép chăn nuôi và vùng nuôi chim yến trên địa bàn tỉnh. Theo đó, vùng nuôi chim yến phải nằm ngoài khu vực không được phép chăn nuôi và cách khu dân cư tối thiểu 300 m nhằm bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và quyền lợi của cộng đồng dân cư.
Triển khai Nghị quyết số 53/2026/NQ-HĐND, nhiều địa phương đã tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người nuôi thực hiện các quy định về tiếng ồn, vệ sinh thú y và phòng, chống dịch bệnh. Phường Hoài Nhơn Bắc là một trong những địa bàn có nghề nuôi yến phát triển với 190 hộ nuôi, sản lượng hơn 1,1 tấn yến thô/năm, doanh thu khoảng 17 tỷ đồng/năm.
Ông Nguyễn Đức Đạm - Phó Trưởng Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường - cho biết: Địa phương yêu cầu các hộ chấp hành quy định về tiếng ồn, vệ sinh môi trường; đồng thời rà soát vùng nuôi, hạn chế phát sinh nhà yến mới...
Còn tại phường Ayun Pa, ông Lê Đình Tiến thông tin, chính quyền đã phổ biến các quy định mới, hướng dẫn người dân sử dụng loa đúng quy định, vệ sinh nhà nuôi; đồng thời, tính toán quy hoạch vùng nuôi phù hợp.
Theo ông Nguyễn Văn Bình - Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Yến sào tỉnh, khoảng 50% số nhà yến nằm trong khu dân cư, trong đó, gần 80% cải tạo từ nhà ở. Hiệp hội đang hướng dẫn kỹ thuật, vận động người nuôi chấp hành quy định của địa phương. Đồng thời, kiến nghị tỉnh sớm hoàn thiện quy hoạch vùng nuôi, tăng cường kiểm tra và xử lý nghiêm trường hợp vi phạm về tiếng ồn và môi trường.
Ông Huỳnh Ngọc Diệp - Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y - cho biết: Tỉnh định hướng phát triển có chọn lọc vùng nuôi yến trên cơ sở điều kiện tự nhiên, nhất là khu vực trung du, miền núi. Ngành chăn nuôi sẽ phối hợp với các chuyên gia đầu ngành nghiên cứu, đánh giá vùng có điều kiện sinh thái, thổ nhưỡng phù hợp để tham mưu quy hoạch vùng nuôi yến theo hướng bền vững.
Việc quy hoạch phải bảo đảm tuân thủ Nghị định số 13/2020/NĐ-CP ngày 21-1-2020 của Chính phủ về Hướng dẫn chi tiết thi hành Luật Chăn nuôi và Nghị quyết số 53/2026/NQ-HĐND của HĐND tỉnh.
Đối với các nhà yến đã hoạt động trước khi Nghị định số 13/2020/NĐ-CP có hiệu lực, việc quản lý thực hiện theo quy định hiện hành; các trường hợp phát sinh sau sẽ được kiểm soát chặt ngay từ khâu xây dựng và quá trình hoạt động.
Chi cục tiếp tục rà soát vùng nuôi, kiểm soát nhà yến mới; hướng dẫn kỹ thuật, truy xuất nguồn gốc và nâng cao chất lượng sản phẩm phục vụ tiêu thụ, xuất khẩu.
