Hội nghị được tổ chức tại Trung tâm Hội nghị tỉnh, kết nối trực tuyến đến điểm cầu của các sở, ban, ngành, UBND các xã, phường.
Chủ trì hội nghị có các đồng chí: Nguyễn Tuấn Thanh - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh; Nguyễn Tự Công Hoàng - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh; Nguyễn Trường Sơn - Giám đốc Sở Xây dựng.
Dự hội nghị còn có đại diện lãnh đạo Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Công an tỉnh; lãnh đạo các sở, ngành của tỉnh; Chủ tịch UBND các xã, phường cùng các hội, hiệp hội xây dựng, các nhà đầu tư, doanh nghiệp xây dựng…
Nhận diện những “điểm nghẽn” gây thất thoát, lãng phí
Phát biểu khai mạc hội nghị, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Tự Công Hoàng nhấn mạnh: Đầu tư xây dựng cơ bản là một trong những lĩnh vực sử dụng nguồn lực rất lớn, tác động trực tiếp đến phát triển kết cấu hạ tầng, tăng trưởng kinh tế, an sinh xã hội, quốc phòng, an ninh và đời sống nhân dân.
Nếu quản lý tốt, mỗi công trình hoàn thành sẽ tạo thêm động lực phát triển, mở ra không gian mới để thu hút đầu tư, nâng cao chất lượng phục vụ dân sinh. Nhưng ngược lại, nếu quản lý không chặt chẽ, không đúng pháp luật thì cũng rất dễ phát sinh thất thoát, lãng phí, kéo dài tiến độ, giảm chất lượng, giảm hiệu quả sử dụng vốn và để lại hệ lụy lâu dài.
Điều rất đáng lưu ý là lãng phí được Trung ương đánh giá đã xuất hiện ngay từ khâu chuẩn bị đầu tư; giải phóng mặt bằng chậm; lựa chọn nhà thầu chưa đúng năng lực thực chất; nghiệm thu, thanh toán, quyết toán còn chậm; công trình đưa vào sử dụng nhưng bảo hành, bảo trì chưa được quan tâm đúng mức…
Nếu không nhận diện đầy đủ, từ sớm, từ xa thì những hạn chế này sẽ tích tụ thành lãng phí rất lớn.
Báo cáo đánh giá tổng thể về công tác quản lý trong hoạt động đầu tư xây dựng và quản lý, vận hành, khai thác, bảo trì công trình trên địa bàn tỉnh, Giám đốc Sở Xây dựng Nguyễn Trường Sơn thông tin: Thời gian qua, công tác lập, thẩm định, phê duyệt dự án; quản lý thi công; nghiệm thu, bàn giao và vận hành công trình cơ bản được thực hiện đúng quy định, chất lượng từng bước nâng lên. Nhiều dự án tăng thời gian bảo hành, ứng dụng công nghệ giám sát, nâng cao trách nhiệm nhà thầu.
Tuy nhiên, vẫn còn một số tồn tại như: chất lượng khảo sát, thiết kế chưa đồng đều; dự toán chưa sát thực tế; năng lực của một số nhà thầu còn hạn chế; tiến độ thi công chậm; hồ sơ nghiệm thu, hoàn công còn thiếu; kinh phí bảo trì chưa đáp ứng yêu cầu.
Giám đốc Sở Xây dựng cũng chỉ ra các nguy cơ gây thất thoát, lãng phí trong quản lý đầu tư xây dựng cơ bản trên địa bàn.
Cụ thể, ở khâu chuẩn bị đầu tư, việc xác định tổng mức đầu tư, quy mô dự án chưa sát thực tế cũng là nguy cơ gây lãng phí.
Trong công tác đấu thầu và thi công, nguy cơ thất thoát còn xuất phát từ việc lựa chọn nhà thầu chưa thật sự chặt chẽ. Một số trường hợp nhà thầu năng lực yếu vẫn trúng thầu; tình trạng thông đồng, hợp thức hóa hồ sơ hoặc chia nhỏ gói thầu không hợp lý dẫn đến khó kiểm soát chất lượng, kéo dài thời gian thi công và làm giảm tuổi thọ công trình.
Ngoài ra, khâu quản lý vận hành sau đầu tư cũng tiềm ẩn lãng phí. Việc bảo trì, bảo dưỡng chưa chủ động; trách nhiệm bảo hành chưa được thực hiện nghiêm khiến công trình nhanh xuống cấp, làm giảm hiệu quả khai thác nguồn vốn đầu tư công…
Chủ tịch UBND xã Phù Mỹ Đông Trần Minh Thông cho rằng: Một trong những nguyên nhân lớn được chỉ ra là công tác quy hoạch và chuẩn bị đầu tư chưa thật sự gắn với khả năng bố trí nguồn vốn.
Tại cấp cơ sở, tình trạng “quy hoạch treo” vẫn còn xảy ra, khi lập quy hoạch nhưng không có nguồn lực triển khai hạ tầng, dẫn đến dự án kéo dài nhiều năm, gây lãng phí ngân sách và nguồn lực đất đai, đồng thời làm mất cơ hội phát triển của địa phương. Bên cạnh đó, nguồn vật liệu xây dựng khan hiếm, giá biến động, việc cập nhật đơn giá chưa kịp thời cũng tạo áp lực tăng chi phí, ảnh hưởng đến tiến độ thi công.
Liên quan vấn đề này, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Cao Thanh Thương cho biết: Thời gian qua, công tác giải phóng mặt bằng và quản lý vật liệu xây dựng thông thường phục vụ đầu tư xây dựng cơ bản trên địa bàn tỉnh đạt nhiều kết quả tích cực.
Tuy nhiên, công tác giải phóng mặt bằng tiếp tục là “nút thắt” lớn. Thực tế cho thấy tiến độ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư ở một số nơi còn chậm, công tác phối hợp chưa chặt chẽ khiến dự án kéo dài, phát sinh chi phí và giảm hiệu quả đầu tư.
Siết chặt quản lý, nâng cao hiệu quả đầu tư công
Tại hội nghị, các đại biểu đã đề xuất nhiều giải pháp tháo gỡ những “điểm nghẽn” trong hoạt động đầu tư công, nhằm đẩy nhanh tiến độ, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn ngân sách. Trong đó, cần quyết liệt triển khai đồng bộ các giải pháp từ khâu chuẩn bị đến vận hành dự án.
Theo Phó Giám đốc Sở Tài chính Trần Vũ Thanh Hùng, để khắc phục và phòng ngừa lãng phí, trước hết cần nâng cao chất lượng công tác chuẩn bị đầu tư; xác định rõ mục tiêu, quy mô, nguồn vốn và khả năng cân đối vốn ngay từ đầu; tăng cường thẩm định, nhất là thẩm định nguồn vốn; rà soát chặt chẽ việc phân kỳ đầu tư.
Đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động đấu thầu; tập trung tháo gỡ vướng mắc về giải phóng mặt bằng, vật liệu và năng lực nhà thầu; tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong giải ngân; đẩy nhanh nghiệm thu, thanh toán, thu hồi tạm ứng; kiểm soát chặt mục tiêu và hiệu quả sử dụng vốn, bảo đảm công khai, minh bạch…
Còn Giám đốc Sở Xây dựng Nguyễn Trường Sơn cho rằng: Các dự án cần được đánh giá kỹ về sự cần thiết, hiệu quả kinh tế - xã hội, đảm bảo phù hợp quy hoạch và khả năng cân đối nguồn vốn. Đồng thời, siết chặt việc thẩm định, phê duyệt chủ trương đầu tư, tránh tình trạng đầu tư dàn trải hoặc điều chỉnh nhiều lần gây lãng phí.
Song song đó, cần tăng cường quản lý chất lượng khảo sát, thiết kế và dự toán. Kiểm soát chặt từ khâu khảo sát, tư vấn thiết kế, bố trí kỹ sư giám sát tại công trường, nghiệm thu khối lượng theo nguyên tắc “đã thi công - đã kiểm tra - mới nghiệm thu - mới thanh toán” để hạn chế thất thoát ngân sách.
Đồng thời, tăng cường kỷ luật, kỷ cương, xử lý nghiêm hành vi thông đồng, nâng khống khối lượng, can thiệp tiêu cực; sàng lọc nhà thầu dựa trên năng lực thực chất, kinh nghiệm và uy tín.
Phát biểu kết luận hội nghị, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nguyễn Tuấn Thanh yêu cầu phải siết chặt kỷ luật, kỷ cương, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, chủ động phòng ngừa và kiên quyết ngăn chặn lãng phí trong toàn bộ quá trình đầu tư xây dựng. Đây là trách nhiệm đối với ngân sách nhà nước và trước nhân dân.
Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh ghi nhận những kết quả tích cực trong công tác chuẩn bị đầu tư, thiết kế, nghiệm thu và quản lý chất lượng công trình. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại như năng lực một số nhà thầu, tư vấn hạn chế; công tác giải phóng mặt bằng, khảo sát - thiết kế, lựa chọn nhà thầu, quản lý thi công, quyết toán và bảo trì công trình chưa đồng bộ, tiềm ẩn nguy cơ gây lãng phí nguồn lực.
Để khắc phục, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nguyễn Tuấn Thanh yêu cầu các sở, ngành, địa phương tập trung thực hiện đồng bộ các giải pháp: siết chặt khâu chủ trương đầu tư; đẩy nhanh giải phóng mặt bằng; nâng cao chất lượng khảo sát - thiết kế; chủ động nguồn vật liệu; lựa chọn nhà thầu có năng lực thực chất; tăng cường quản lý hợp đồng, thi công; kiểm soát chặt nghiệm thu, quyết toán; chú trọng bảo trì, khai thác công trình và nâng cao năng lực quản lý cấp cơ sở.
Đồng thời, tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các vi phạm, không để xảy ra thông đồng, nâng khống khối lượng, chậm tiến độ hoặc thất thoát vốn đầu tư.
“Công tác phòng - chống lãng phí trong đầu tư xây dựng là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị. Các đơn vị phải triển khai quyết liệt, tạo chuyển biến rõ rệt từ năm 2026, bảo đảm mỗi công trình đầu tư đều đạt chất lượng, hiệu quả và sử dụng đúng, đủ nguồn lực của Nhà nước và nhân dân” - Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh nhấn mạnh.
