Ngày 4-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đề xuất cắt giảm 10% chi tiêu tùy ý ngoài quốc phòng trong năm tài chính 2027, đồng thời tăng mạnh chi tiêu quốc phòng thêm 500 tỷ USD, đưa tổng ngân sách quốc phòng lên khoảng 1.500 tỷ USD.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh Mỹ tiếp tục chiến dịch quân sự nhằm vào Iran và phải đối mặt với áp lực kinh tế trong nước, đặc biệt là giá năng lượng tăng cao.
Theo đề xuất, ngân sách quốc phòng sẽ tăng đáng kể so với mức khoảng 1.000 tỷ USD của năm 2026, bao gồm tăng lương 5-7% cho quân nhân đang tham chiến.
Còn theo kế hoạch do Nhà Trắng công bố ngày 3-4, mức chi này tăng hơn 40% so với hiện tại và là mức tăng mạnh nhất kể từ Chiến tranh thế giới thứ 2.
Đề xuất nhằm duy trì các chiến dịch quân sự đang diễn ra, đồng thời bổ sung kho vũ khí và tăng cường năng lực quốc phòng trong bối cảnh cam kết an ninh toàn cầu ngày càng lớn.
Tổng thống Mỹ Donald Trump nhấn mạnh ưu tiên hàng đầu là củng cố sức mạnh quân sự, cho rằng Mỹ cần “đảm bảo hòa bình thông qua sức mạnh”.
Ông kêu gọi Quốc hội thông qua phần lớn ngân sách theo quy trình thông thường, đồng thời đề xuất bổ sung khoảng 350 tỷ USD thông qua cơ chế lập pháp đặc biệt theo đường lối đảng phái.
Nhà Trắng đề xuất cắt giảm mạnh chi tiêu dân sự, bao gồm việc loại bỏ hoặc thu hẹp nhiều chương trình được cho là “lãng phí” hoặc “bị lợi dụng”. Một số lĩnh vực bị nhắm tới gồm các chương trình năng lượng xanh, các sáng kiến của Bộ Tư pháp và việc cắt giảm khoảng 315 triệu USD từ Quỹ Quốc gia vì Dân chủ.
Kế hoạch vấp phải nhiều ý kiến trái chiều tại Quốc hội. Cả 2 đảng đều bày tỏ lo ngại quy mô gia tăng chi tiêu, đặc biệt trong bối cảnh ngân sách liên bang đang thâm hụt gần 2.000 tỷ USD mỗi năm và tổng nợ công đã vượt 39.000 tỷ USD.
Để bù đắp một phần chi tiêu, chính quyền đề xuất cắt giảm khoảng 73 tỷ USD (tương đương 10%) ngân sách ngoài quốc phòng, tập trung vào các chương trình trong nước như môi trường, giáo dục và hỗ trợ nhà ở.
Nhiều nghị sỹ cũng cho rằng chính quyền chưa cung cấp đầy đủ thông tin về diễn biến và chi phí dài hạn của cuộc xung đột với Iran, vốn được ước tính tiêu tốn tới hàng tỷ USD mỗi ngày.
Theo Văn phòng Ngân sách Quốc hội Hoa Kỳ (CBO), thâm hụt ngân sách Mỹ dự kiến đạt khoảng 1.853 nghìn tỷ USD trong năm tài chính 2026. Tuy nhiên, Nhà Trắng chưa công bố tác động cụ thể của đề xuất ngân sách mới đối với mức thâm hụt này.
