1. Từ sự phóng khoáng mở đường của Tản Đà đến sự nở rộ của vườn thơ mới với những tên tuổi như Xuân Diệu, Huy Cận, Lưu Trọng Lư, Hàn Mặc Tử, Chế Lan Viên, Quỳnh Giao... và từ Tố Tâm của Hoàng Ngọc Phách đến tiểu thuyết văn xuôi Tự lực Văn đoàn với những Nhất Linh, Khái Hưng, Thạch Lam..., Xuân Diệu hiện diện trong trào lưu ấy như một vị chủ soái, xứng đáng được vinh danh trong lịch sử văn học nước ta thời kỳ đầu thế kỷ XX.
Luồng gió mới góp phần đẩy lùi những tàn dư cũ kỹ, gieo mầm cho lý tưởng tự do bình đẳng bác ái, thức tỉnh đồng bào, chấn dân khí, khai dân trí, góp phần thúc đẩy khát vọng sống, khát vọng giải phóng dân tộc trước ách thống trị của thực dân phong kiến. Đây là một đóng góp lớn của công cuộc cách tân văn học giai đoạn 1930-1945 vào những chuyển biến cách mạng vĩ đại ở nước ta trước trong và sau Cách mạng tháng Tám 1945.
Chính văn học thời kỳ này đã phả sức sống mới lên đời sống tinh thần của xã hội, trước hết là tầng lớp trí thức, tiểu tư sản yêu nước và góp phần thức tỉnh dân tộc ta từ lầm than, rủ bùn đứng dậy tự giải phóng!
2. Xuân Diệu không chỉ là nhà thơ xuất sắc mà còn là một thanh niên yêu nước. Các hoạt động sôi nổi của nhà thơ kế thừa, hòa quyện vào truyền thống của một dòng cự tộc, giàu truyền thống yêu nước và cách mạng.
Các thế hệ người họ Ngô Trảo nha giàu dũng khí, là dòng họ 18 quận công, dòng họ võ tướng và khoa bảng. Các mỹ tự như Trảo Nha, Linh Nha vua ban nói lên khí chất mạnh mẽ của người họ Ngô qua nhiều thế hệ.
Các nhân vật tiêu biểu như Ngô Phúc Vạn, Ngô Phúc Hải, Ngô Phúc Thanh, Ngô Cảnh Hựu; ba anh em Ngô Phúc Đang, Ngô Phúc Hộ, Ngô Phúc Hạp cùng được ban tước quận công trong một ngày.
Các danh nhân có tinh thần chống Pháp mạnh mẽ như Chí sĩ Ngô Đức Kế, nhà cách mạng Ngô Đức Mậu và Ngô Đức Diễn. Cụ Kép Thụ-cha đẻ của nhà thơ là nhà nho yêu nước, thức thời, từng nhiều lần xuống bến Ngự đàm đạo việc nước với nhà yêu nước Phan Bội Châu. Và từ ảnh hưởng tinh thần yêu nước của dòng họ và gia đình, Xuân Diệu đã tích cực, đi đầu trong phong trào chống Pháp của học sinh Trường Quốc học Huế.
Ông đã cùng Huy Cận và nhiều thanh niên sớm giác ngộ, tham gia hoạt động Việt Minh, ông trở thành đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam hoạt động sôi nổi và có ảnh hưởng trong tầng lớp trí thức, nghệ sĩ đương thời. Sau năm 1945, ông trở thành đại biểu Quốc hội khóa đầu tiên, tham gia lãnh đạo trên mặt trận văn hóa, văn nghệ, báo chí hết sức tích cực.
3. Hai tỉnh Hà Tĩnh và Bình Định cũ được Ủy ban Thống nhất Trung ương cho phép thiết lập mối quan hệ kết nghĩa từ năm 1962. Và theo đó, Can Lộc của Hà Tĩnh và Tuy Phước của Bình Định cũ cũng là hai huyện kết nghĩa. Việc này bắt nguồn từ việc Hà Tĩnh là quê hương của La Sơn Phu tử Nguyễn Thiếp, một bậc danh sĩ nổi tiếng và Bình Định cũ là quê hương của Hoàng đế Quang Trung Nguyễn Huệ.
Đồng thời, Can Lộc là quê cha và Tuy Phước là quê mẹ Xuân Diệu. Đây là mối nhân duyên gắn kết lòng người, mang tình kết nghĩa Bắc Nam ruột thịt và in dấu ấn lịch sử văn hoá của hai địa phương.
Trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước, nhiều phong trào, công trình, đơn vị quân đội, khu phố được mang tên Bình Hà. Nhiều cán bộ được cử vào vùng giải phóng ở Bình Định để giúp tỉnh bạn trong đấu tranh, phát triển sản xuất nông nghiệp, y tế, giáo dục, xây dựng đời sống văn hóa...
Sau năm 1975, đất nước thống nhất, 2 huyện cũng như 2 tỉnh đã cử các đoàn thăm hỏi lẫn nhau. Tình cảm các thế hệ lãnh đạo Can Lộc - Tuy Phước ngày càng gắn bó, tình cảm. Hai địa phương giúp đỡ động viên nhau khi gặp thiên tai bão lụt và trao đổi học tập kinh nghiệm xây dựng quê hương. Hiện nay, ở Tuy Phước và Can Lộc đều có Nhà lưu niệm Xuân Diệu với nhiều hiện vật có giá trị được trưng bày.
Công viên trung tâm xã Tuy Phước được đặt tên Công viên Can Lộc và đặt tượng La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp. Và ở Nghèn có công viên mang tên Tuy Phước và đặt tượng Đào Tấn. Ở Nghèn còn có đường mang tên Xuân Diệu, Trường THCS chất lượng cao Xuân Diệu, Nhà văn hóa Xuân Diệu...
4. Qua tìm hiểu, xã Tuy Phước hiện nay có quy mô lớn, gần 8 vạn dân và xã Can Lộc cũng có quy mô khá lớn với gần 5 vạn dân. Hai xã nên có cuộc gặp và ký kết văn bản phối hợp, phát triển mối quan hệ kết nghĩa trong thời kỳ mới một cách thiết thực, hiệu quả. Cùng với đó, nên chăng chọn một số tên mang dấu ấn kết nghĩa quê hương Tuy Phước, đặt tên đường ở xã Can Lộc như Quang Trung, Tuy Phước, Đào Tấn…?
Đồng thời, địa phương cũng cần bố trí kinh phí nâng cấp Nhà lưu niệm Xuân Diệu đẹp đẽ khang trang hơn để lưu danh nhà thơ, hương khói ông nhân các ngày lễ, giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ và lấy đó làm sản phẩm du lịch địa phương.
