Dưa mất mùa, rớt giá
Tháo dỡ căn lều dựng tạm ở xã Ia Tul (huyện Ia Pa) để về với gia đình ở thị xã An Nhơn (tỉnh Bình Định) mà lòng anh Nguyễn Quang Lý buồn rười rượi. Hơn nửa năm nay, anh lên Gia Lai thuê đất trồng 2 vụ dưa hấu nhưng đều thất bát. Giữa năm 2024, anh trồng 5 ha dưa hấu tại xã Ia Lâu (huyện Chư Prông) thì bị lỗ tới 500 triệu đồng. Vụ Đông Xuân 2024-2025, anh tiếp tục đầu tư trồng 3,5 ha dưa hấu tại cánh đồng Ia Tul thì vẫn tiếp tục thua lỗ.
“Vụ này hòa vốn là may lắm rồi, coi như hơn 3 tháng làm không công. Chỉ buồn vì về quê mà không có đồng nào mua quà cho các con. Rồi tiền đâu mà đầu tư vụ dưa tiếp theo”-anh Lý buồn rầu nói.
Nói về nguyên nhân dẫn đến vụ dưa thất bát, anh Lý cho hay: Gần 10 năm gắn bó với nghề trồng dưa hấu nhưng chưa năm nào thời tiết bất lợi như năm nay. Rét kéo dài bất thường khiến ruộng dưa chậm phát triển, quả nhỏ nên năng suất giảm còn khoảng 20-25 tấn/ha. Những tưởng mất mùa thì sẽ được giá, không ngờ, giá dưa hấu cũng liên tục giảm.
Trước Tết, giá dưa hấu ở mức 8 ngàn đồng/kg nhưng hiện chỉ còn 4 ngàn đồng/kg. Ruộng dưa của anh đã được thương lái đặt cọc 200 triệu đồng/ha. Tuy nhiên, khi thu hoạch, thương lái bớt chỉ còn 160 triệu đồng/ha. Dưa hấu đủ ngày thì phải xuất bán. Vì vậy, dù chỉ đủ tiền trả phí thuê đất và vốn đầu tư nhưng anh cũng đành chấp nhận.
Trên cánh đồng xã Ia Rtô (thị xã Ayun Pa), không khí thu hoạch dưa hấu cũng ảm đạm không kém. Ông Trần Văn Khanh hùn vốn với 3 người bạn ở huyện Tây Sơn (tỉnh Bình Định) thuê đất trồng 25 ha dưa hấu. Hiện dưa đã quá ngày thu hoạch nhưng vẫn nằm nguyên trên mặt ruộng.
Ông Khanh chia sẻ: Đều mưu sinh nơi đất khách quê người nên mấy anh em rủ nhau thuê chung đất cho liền bờ, liền thửa, dễ canh tác. Trước Tết, thương lái thu mua với giá 100 triệu đồng/ha. Xác định lỗ mất 60 triệu đồng/ha nhưng vì biết dưa quả nhỏ, không đạt sản lượng nên mọi người đành chấp nhận.
Theo hợp đồng, ngày 1-2 (tức mùng 4 Tết), thương lái cho người tới cắt dưa. Tuy nhiên, do giá dưa đang giảm nên họ đòi bớt xuống còn 80 triệu đồng/ha.
“Dưa còn trên ruộng ngày nào là ngày ấy mình còn phải bỏ công trông coi, chăm sóc, lỗ càng thêm lỗ nhưng cũng đành chịu để thương lái ép giá. Vụ dưa này thất bại quá nặng nề”-ông Khanh rầu rĩ cho hay.
Ngồi trong căn lều dựng tạm cùng gia đình ông Khanh lai rai ly rượu nhạt, anh Đặng Bá Quát (thôn Quyết Thắng, xã Ia Sao, thị xã Ayun Pa) cũng buồn rầu không kém. Đây là năm thứ 3 anh trồng dưa và là năm thiệt hại nặng nề nhất. Vụ dưa Tết năm ngoái, anh trồng 2 ha, năng suất đạt gần 40 tấn/ha. Với giá dưa 6 ngàn đồng/kg, anh lãi hơn 50 triệu đồng/ha. Trước Tết, anh vay thêm vốn đầu tư trồng 6 ha dưa trên cánh đồng Ia Sao. Không ngờ dưa vừa mất mùa, vừa rớt giá.
Anh Quát nhẩm tính: “6 ha dưa vụ này, tôi chỉ bán được 300 triệu đồng. Nếu tính cả tiền thuê đất thì bình quân mỗi héc ta đầu tư hết 160 triệu đồng. Như vậy, gia đình lỗ hơn 600 triệu đồng. Dưa bán hết rồi mà không sao chợp mắt được vì nỗi lo nợ nần”.
Nông dân lỗ nặng
Vụ Đông Xuân 2024-2025, khu vực Đông Nam tỉnh có khoảng 1.500 ha dưa hấu. Hiện dưa đang bước vào vụ thu hoạch. Tuy nhiên, theo ghi nhận của P.V, thương lái thu mua cầm chừng. Dưa mất mùa, rớt giá nên dù đặt cọc từ trước và đã đến thời điểm thu hoạch nhưng thương lái vẫn tìm cách trì hoãn khiến bà con nông dân đứng ngồi không yên.
Nguyên nhân được thương lái đưa ra là do sức mua sau Tết giảm, quả dưa nhỏ, không đủ tiêu chuẩn xuất khẩu nên chủ yếu tiêu thụ tại thị trường trong nước. Mặc dù thua lỗ nhưng nhiều chủ dưa đều cho biết sẽ tiếp tục về Bình Định trồng vụ dưa mới. Bà con hy vọng thị trường xuất khẩu khởi sắc để có thêm thu nhập, trả bớt nợ nần.
Theo ông Trần Minh Phương-Phó Trưởng phòng Nông nghiệp và PTNT huyện Ia Pa: Toàn huyện có 380 ha dưa hấu, chủ yếu do người dân các tỉnh Bình Định, Phú Yên lên thuê đất trồng. Đến nay, bà con đã thu hoạch được khoảng 50% diện tích.
Dưa hấu ưa khí hậu nắng nóng. Tuy nhiên, thời tiết năm nay diễn biến phức tạp, trời lạnh kéo dài từ trước Tết dương lịch đến nay nên cây dưa kém phát triển, nhiều sâu bệnh. Năng suất bình quân đạt 15-20 tấn/ha, chỉ bằng 1/2 năm ngoái. Trong khi đó, giá dưa hấu sau Tết giảm chỉ còn 2-4 ngàn đồng/kg. Với mức giá này, người trồng dưa hòa vốn là may mắn, số còn lại bị thua lỗ nặng.
Còn ông Võ Ngọc Châu-Trưởng phòng Nông nghiệp và PTNT huyện Krông Pa thì thông tin: Do xuống giống muộn hơn các địa phương khác nên khoảng 10 ngày nữa, gần 1.000 ha dưa hấu trên địa bàn huyện mới bắt đầu thu hoạch. Diện tích dưa chủ yếu tập trung tại các xã Đất Bằng, Chư Ngọc, Phú Cần, Chư Drăng… Dưa hấu vừa mất mùa, vừa rớt giá nên bà con đang rất lo lắng. Hy vọng thời gian tới, giá dưa sẽ nhích dần lên đảm bảo bà con có lãi để tái sản xuất vụ sau.
