Theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015, không thể chỉ căn cứ vào việc một người mất liên lạc 7 năm để mặc nhiên coi người đó đã chết và loại khỏi việc chia thừa kế.
Khi một người biệt tích từ 2 năm liên tục trở lên, dù đã áp dụng đầy đủ các biện pháp thông báo, tìm kiếm theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự nhưng vẫn không có tin tức xác thực người đó còn sống hay đã chết, người có quyền, lợi ích liên quan có thể yêu cầu Tòa án tuyên bố người đó mất tích.
Vì vậy, trường hợp mất liên lạc 7 năm hoàn toàn có thể đáp ứng điều kiện về thời gian để xem xét thủ tục tuyên bố mất tích, nhưng quyết định cuối cùng thuộc về Tòa án.
Đáng chú ý, Điều 71 Bộ luật Dân sự 2015 quy định người có quyền, lợi ích liên quan có thể yêu cầu Tòa án tuyên bố một người là đã chết nếu người đó biệt tích 5 năm liền trở lên và không có tin tức xác thực là còn sống.
Thời hạn này được tính theo quy định về tuyên bố mất tích tại Điều 68 Bộ luật Dân sự. Do đó, trường hợp một người đã biệt tích 7 năm, nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện luật định, có thể được yêu cầu Tòa án tuyên bố đã chết.
Theo Điều 72 Bộ luật Dân sự, khi quyết định của Tòa án tuyên bố một người đã chết có hiệu lực, quan hệ tài sản của người đó được giải quyết như đối với người đã chết; tài sản được xử lý theo pháp luật về thừa kế.
Điều này có nghĩa, nếu người mất liên lạc là một người có khả năng được hưởng di sản, gia đình không nên tự ý chia hết tài sản và bỏ phần của người này chỉ vì họ đã vắng mặt nhiều năm.
Trước hết phải xác định tình trạng pháp lý của người đó và những người có quyền thừa kế theo quy định.
Theo Bộ luật Dân sự, những người cùng hàng thừa kế được hưởng phần di sản bằng nhau; hàng thừa kế sau chỉ được hưởng khi không còn người ở hàng trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hoặc từ chối nhận di sản.
Pháp luật cũng có cơ chế bảo vệ quyền lợi của người từng bị Tòa án tuyên bố đã chết.
Theo Điều 73 Bộ luật Dân sự 2015, nếu người bị tuyên bố đã chết trở về hoặc có tin tức xác thực rằng họ còn sống, người đó hoặc người có quyền, lợi ích liên quan có thể yêu cầu Tòa án hủy quyết định tuyên bố chết.
Đặc biệt, người này có quyền yêu cầu những người đã nhận tài sản thừa kế trả lại tài sản hoặc giá trị tài sản hiện còn.
Nếu người thừa kế biết người bị tuyên bố đã chết vẫn còn sống nhưng cố tình che giấu nhằm hưởng thừa kế, họ phải hoàn trả toàn bộ tài sản đã nhận, kể cả hoa lợi, lợi tức; nếu gây thiệt hại còn phải bồi thường.
Nếu chưa có quyết định của Tòa án tuyên bố người đó đã chết, việc xác định và phân chia di sản phải tính đến quyền, lợi ích hợp pháp của người này theo tình trạng pháp lý cụ thể.
Nếu Tòa án đã tuyên bố người đó chết theo đúng quy định, tài sản của họ mới được giải quyết theo pháp luật về thừa kế. Khi đó, việc phân chia phải xác định đầy đủ những người thừa kế và phần di sản mà mỗi người được hưởng.
Vì vậy, trong trường hợp thực tế, gia đình nên làm rõ hai vấn đề: người mất liên lạc đã được Tòa án tuyên bố mất tích hoặc tuyên bố chết hay chưa; và người đó có phải là người thừa kế tại thời điểm mở thừa kế hay không. Đây là căn cứ quan trọng để xác định có thể phân chia di sản như thế nào.
