Nhiều phụ huynh cho rằng xe máy điện có tốc độ tối đa 50 km/h là phương tiện phù hợp với học sinh, kể cả những em mới 14-15 tuổi. Tuy nhiên, theo quy định hiện hành, tốc độ tối đa không phải căn cứ duy nhất để xác định loại xe và điều kiện người điều khiển được phép tham gia giao thông.
VnExpress dẫn chứng 1 trường hợp phụ huynh mua xe máy điện được quảng cáo dành cho học sinh, không cần bằng lái và có tốc độ tối đa 50 km/h cho con 14 tuổi đi học.
Sau đó, học sinh này bị cảnh sát giao thông dừng xe kiểm tra vì chưa đủ tuổi điều khiển phương tiện. Cơ quan chức năng giải thích chiếc xe thuộc loại mô tô điện, không phải xe gắn máy.
Tình huống cho thấy, việc chỉ dựa vào thông tin quảng cáo để lựa chọn phương tiện cho con có thể dẫn đến vi phạm pháp luật.
Theo điểm e và điểm g khoản 1 Điều 34 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, xe mô tô là phương tiện có 2 hoặc 3 bánh chạy bằng động cơ, được thiết kế, sản xuất để hoạt động trên đường bộ, trừ xe gắn máy; đối với xe ba bánh, khối lượng bản thân không lớn hơn 400 kg.
Trong khi đó, xe gắn máy là phương tiện có 2 hoặc 3 bánh chạy bằng động cơ, có vận tốc thiết kế không lớn hơn 50 km/h. Nếu sử dụng động cơ điện, công suất động cơ không được lớn hơn 4 kW. Xe gắn máy không bao gồm xe đạp máy.
Như vậy, 1 chiếc xe điện có vận tốc thiết kế không vượt quá 50 km/h nhưng công suất động cơ lớn hơn 4 kW không đáp ứng điều kiện phân loại xe gắn máy theo quy định trên. Phương tiện có thể thuộc nhóm xe mô tô, kéo theo những yêu cầu khác về độ tuổi và giấy phép lái xe.
Sự khác biệt này đặc biệt quan trọng đối với học sinh. Theo điểm a khoản 1 Điều 59 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, người đủ 16 tuổi trở lên được điều khiển xe gắn máy.
Người điều khiển loại xe này không phải có giấy phép lái xe, nhưng vẫn phải đáp ứng các điều kiện pháp luật quy định về độ tuổi, sức khỏe và kỹ năng điều khiển phương tiện.
Ngược lại, người điều khiển xe mô tô phải đủ 18 tuổi và có giấy phép lái xe phù hợp. Vì vậy, học sinh 14-15 tuổi không được điều khiển xe gắn máy hoặc xe mô tô trên đường bộ. Học sinh từ đủ 16 tuổi cũng không mặc nhiên được phép lái mọi loại xe điện có tốc độ giới hạn 50 km/h.
Để tránh nhầm lẫn, phụ huynh cần kiểm tra thông số kỹ thuật, đặc biệt là vận tốc thiết kế và công suất động cơ, đồng thời đối chiếu giấy tờ của phương tiện trước khi mua xe cho con.
Những lời quảng cáo như “xe dành cho học sinh”, “không cần bằng lái” hay “tốc độ tối đa 50 km/h” không thay thế được các tiêu chí phân loại phương tiện theo pháp luật.
Việc chọn xe phù hợp với độ tuổi không chỉ giúp gia đình tránh những vi phạm đáng tiếc mà còn góp phần bảo đảm an toàn cho học sinh khi tham gia giao thông.
