(GLO)- 43 hộ người Dao ở làng Lơ Bơ, xã Chư Krey, huyện Kông Chro, tỉnh Gia Lai hân hoan chào đón Tết Nguyên đán Canh Tý 2020 với nhiều kỳ vọng sau 11 năm rời quê hương tìm đến đất mới mưu sinh.
Niềm vui làng mới
Năm 2008, vì mưu sinh, nhiều hộ dân tộc Dao ở các tỉnh miền núi phía Bắc chọn một vùng đất màu mỡ, bằng phẳng nơi dãy núi Chư Krey-đoạn tiếp giáp giữa xã Chư Krey và xã Đak Pơ Pho (huyện Kông Chro) làm “bãi đáp” cho cuộc di dân tự do. Dù cuộc sống giữa rừng tạm bợ, thiếu thốn đủ thứ và mắc nhiều loại bệnh tật nhưng đất mới hơn hẳn đất quê nên họ lại dắt díu vào. Một cụm dân cư tự do với 43 hộ là họ hàng quê ở tỉnh Lạng Sơn, Cao Bằng, Quảng Ninh đã hình thành. Bệnh tật, nhất là sốt rét hoành hành; trẻ em mù chữ; đường xá đi lại vô cùng khó khăn. Ông Triệu Văn Long nhớ lại: “Mới vô khổ lắm. Ở ngoài này không có tiền mua đất nên chúng tôi phải vô trong rừng sâu làm rẫy. Đất đai trong đó tốt hơn ngoài quê nhiều, nhờ vậy mà chúng tôi không thiếu đói nhưng nhiều cái khổ khác như bệnh tật hoành hành, bị xua đuổi vì ở trái phép trong rừng…”
 |
| Chúc nhau năm mới an khang, thịnh vượng. Ảnh: Hoành Sơn |
Để giải quyết triệt để vấn nạn di dân tự do từ người dân tộc thiểu số ở miền núi phía Bắc, các cấp chính quyền tỉnh Gia Lai đã di dời 43 hộ dân người Dao này về khu đất trống rộng khoảng 3 ha gần làng Lơ Bơ của người Bahnar, cách trụ sở UBND xã Chư Krey khoảng 4km. UBND tỉnh bố trí quỹ đất và cấp 3,3 tỷ đồng xây dựng trạm hạ thế, san ủi mặt bằng, làm đường giao thông nông thôn bằng bê tông, xây dựng 2 bể nước và hỗ trợ mỗi hộ 10 triệu đồng dời nhà từ trong rừng ra khu tái định cư. Được cấp sổ hộ khẩu và có nơi ở mới tốt hơn, 43 hộ người Dao di cư tự do chuyển ra khu tái định cư được huyện Kông Chro bố trí gần làng Lơ Bơ.
Hai năm sau di dời, khu tái định cư này có nhiều thay đổi theo hướng tích cực hơn. 43 ngôi nhà chia làm 4 khu vực khác nhau, lấy con đường giao thông liên xã làm trung tâm. 43 ngôi nhà dựng san sát nhau, trong đó có nhiều ngôi nhà xây kiên cố to đẹp. Cây cối được trồng trong những khu vườn lên xanh tốt toả bóng mát. Những hàng cột điện thẳng tắp dọc con đường bê tông ở khu tái định cư; nước sạch từ bể chứa lớn qua vòi làm dịu bớt nắng nực ở Kông Chro. “Về đây ở, con cái đi học gần hơn, đau ốm ra trạm xá xã xin thuốc uống. Điện đường được đầu tư giúp sinh hoạt hàng ngày tiện hơn. Mấy hộ dân ở đây đều có đất rẫy trồng nhiều loại cây. Hộ ít có 1 ha, hộ nhiều 3-4 ha. Ở trong này tốt hơn ngoài quê cũ nhiều. Tôi mới làm xong nhà ở trị giá 70 triệu đồng. Ở ngoài quê không dám mơ đến đâu”-ông Triệu Tài Hùng, người có uy tín ở khu tái định cư người Dao chia sẻ.
 |
| Cùng nhau đi chúc Tết trong trang phục dân tộc mình. Ảnh: Hoành Sơn |
Dẫn chúng tôi đi tham quan khu tái định cư này, ông Khương Đình Huy-Chủ tịch UBND xã Chư Krey cho hay: “Những hộ người Dao chăm chỉ làm ăn nên đời sống khá hơn trước đây. Hộ giàu nhất nơi đây là Triệu Phú Ngọc. Nhà này có vài ha trồng cà phê xen tiêu ở xã và mới mua thêm mấy ha đất ở ngoài huyện Đak Pơ. Ông Ngọc cũng mới xây xong ngôi nhà to nhất làng Lơ Bơ. Một số hộ khác có kinh tế ổn định, con cái được học hành đàng hoàng như con cái anh Triệu Tài Hùng. Các hộ dân ở đây cũng chấp hành tốt đường lối, chủ trương của Đảng, Nhà nước và sinh sống hoàn thuận, đoàn kết với dân các làng khác”.
Tết ấm ở Lơ Bơ
Đây là cái Tết thứ 2 nơi khu tái định cư mới của 43 hộ dân người Dao ở làng Lơ Bơ. Trong niềm hân hoan đón chào năm mới Canh Tý 2020, người Dao ở làng Lơ Bơ quây quầy đón Tết. Đường xá được phát dọn sạch sẽ. Cờ đỏ sao vàng bay phấp phới trên những ngôi nhà mái tôn xanh đỏ.
 |
| Xẻ thịt heo nấu cơm cúng năm mới. Ảnh: Hoành Sơn |
Năm nay, ngôi nhà của gia đình ông Triệu Tài Hùng được chọn là địa điểm ăn bữa cơm chung trong ngày năm mới. Tờ mờ sáng ngày mùng 1 Tết, 43 hộ dân cử thành viên đến nhà ông Hùng chung tay sửa soạn, nấu thức ăn cho bữa cơm chung vào buổi trưa. Một nhóm thanh niên được giao nhiệm vụ làm thịt một con heo gần 30 kg. Sau khi chọc tiết, cạo lông, họ xẻ thịt con heo thành nhiều phần khác nhau. Toàn bộ phần thịt ba chỉ được dùng để nấu món ăn mang đậm bản sắc riêng của người Dao có tên gọi là khâu nhục. Xương heo được dùng để nấu chung với củ quả…Một nhóm khác làm thịt gà. Đông nhất là một nhóm hơn 10 người gồm cả nam và nữ cùng ngồi gói bánh tét, bánh dày, bánh cặp. Những người phụ nữ hái các loại rau được trồng trong vườn nhà. Một nhóm đàn ông lớn tuổi dùng dao, kéo tạo nhiều hình dạng khác nhau trên một loại giấy tự làm để đặt lên bàn thờ cúng gia tiên. Anh Triệu Văn Quý phấn khởi: “Hồi xưa ở ngoài Bắc khổ lắm. Bây giờ vào đây, được Đảng và Nhà nước xây dựng khu tái định cư có đường xá, điện đóm đầy đủ cho ở, chúng tôi thấy phấn khởi, ăn Tết vui lắm. Sang năm mới, chúc mọi người thành công tốt đẹp, mạnh khỏe dồi dào, đi lại thượng lộ bình an”.
Khi các mâm lễ được hoàn tất, mọi người đặt lên bàn thờ, thầy mo Triệu Văn Long bắt đầu nghi lễ cúng năm mới. Một bài văn cúng các vị thần ở trên núi Chư Krêy đã phù trì bảo hộ cho 43 hộ dân người Dao trong cuộc mưu sinh nơi quên hương thứ 2 và cầu mong tiếp tục nhận được sự bảo hộ trong năm mới Canh Tý 2020. Một bài cúng khác giành cho tổ tiên gia chủ Triệu Tài Hùng. Cầu cho gia đình ông Hùng sức khỏe, làm ăn phát đạt trong năm mới.
 |
| Bóc bánh Tét cho mâm cúng ngày Tết. Ảnh: Hoành Sơn |
Trong khi thầy mo Triệu Văn Long thực hiện các nghi lễ cúng đất trời, các hộ dân người Dao tập trung phía trước khoảng sân nhà ông Hùng trò chuyện. Đàn ông ngồi uống nước trà. Phụ nữ ngồi thêu thùa, trò chuyện về việc làm trong năm cũ. Nhiều nhóm khác lần lần đến từng nhà trong khu tái định cư thăm, chúc mừng năm mới. Họ chúc nhau năm mới làm ăn phát đạt, sức khỏe dồi dào, nương vườn tốt tươi hơn.
Bữa cơm chung trong năm mới của 43 hộ dân sinh sống ở khu tái định cư làng Lơ Bơ có sự chia vui của lãnh đạo Đảng ủy, UBND xã Chư Krey và chức sắc làng Lơ Bơ. Mọi người cùng ăn uống, cùng chúc nhau năm mới với nhiều thắng lợi mới. Họ hẹn nhau phấn đấu làm ăn trong những năm tới để xây dựng Chư Krey-mảnh đất đã cưu mang họ trong cuộc mưu sinh mong thoát cảnh đói nghèo ngày càng đẹp giàu hơn. Ông Đinh Diu-Bí thư Chi bộ, già làng Lơ Bơ cùng nhiều người Bahnar mang theo một ghè rượu cần đến mừng năm mới 43 hộ dân người Dao cùng làng: “Người Bahnar sinh sống ở làng Lơ Bơ hơn 100 năm rồi. Mới đây, chính quyền di dời thêm 43 hộ người Dao ra rồi sáp nhập chung thành làng Lơ Bơ. Người Bahnar và người Dao đoàn kết giúp đỡ nhau, không gây rối trật tự xã hội và thường đến chung vui với nhau trong ngày lễ”-già Diu nói.
Chủ tịch UBND xã Chư Krey cho biết thêm: “Như những năm trước, năm nay, cấp ủy và chính quyền địa phương xuống ăn Tết cùng bà con người Dao. Chúng tôi cũng tặng họ những suất quà, đây là sự động viên phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo để cùng với địa phương vươn lên”.
Hoành Sơn
