Người dân Tân An chung sức bảo tồn bia Chăm Tư Lương

(GLO)- Nhiều hộ dân ở thôn Tư Lương (xã Tân An, huyện Đak Pơ, tỉnh Gia Lai) đã tự nguyện hiến đất tạo lối đi, mở rộng khuôn viên nhằm góp phần bảo tồn và phát huy giá trị di tích bia Chăm trên địa bàn.
Theo người dân thôn Tư Lương, khoảng thập niên 60 của thế kỷ XX, trong khi phát rẫy, bà con trong thôn phát hiện hòn đá tạc nhiều dòng ký tự lạ nên gọi là hòn đá chữ. Đến giữa năm 2010, các nhà khoa học đã biết đến thông tin này. Sau khi nghiên cứu, dịch nghĩa, các nhà khoa học cho rằng, đây là tấm bia, khắc chữ Chăm thuộc Vương quốc Champa trong quá khứ, gọi là bia Chăm Tư Lương. Đây là minh chứng về sự xuất hiện của đế chế Champa trên cao nguyên và mối quan hệ với quốc gia Đại Việt, ít nhất đến cuối thế kỷ XV.
Với những giá trị to lớn đó, năm 2017, UBND huyện Đak Pơ đã vận động người dân hiến đất làm lối đi và mở rộng khu vực bia. Theo đó, toàn bộ khuôn viên bia có diện tích 255 m2 được bao bọc bởi bờ tường cao 40 cm, phía trên là hàng rào lưới B40 cao 1,2 m, giăng ngang qua 22 trụ bê tông và 1 cửa sắt cao 1,9 m, rộng hơn 3 m. Ngoài ra, huyện còn làm mái che, thảm bê tông nền và làm bảng chỉ dẫn đến khu vực bia.
Bia Chăm Tư Lương nằm trong bụi cây gai rậm rạp, muốn tiếp cận phải đi qua rẫy của gia đình ông Nguyễn Thời-Bí thư Chi bộ thôn Tư Lương. Ý thức được giá trị văn hóa, lịch sử của di tích, ông Thời đã bàn bạc với người thân hiến khoảng 280 m2 đất. Từ đó, con đường nối tới bia Chăm dài 70 m, rộng 4 m đã hình thành, giúp các nhà khoa học, người dân đến tìm hiểu, nghiên cứu và tham quan thuận lợi.
Người dân thôn Tư Lương (xã Tân An) đã tự nguyện hiến đất để huyện Đak Pơ xây dựng các công trình nhằm bảo tồn bia Chăm Tư Lương. Ảnh: Ngọc Minh
Người dân thôn Tư Lương (xã Tân An) đã tự nguyện hiến đất để huyện Đak Pơ xây dựng các công trình nhằm bảo tồn bia Chăm Tư Lương. Ảnh: Ngọc Minh
Tương tự, ông Nguyễn Văn Tuấn (cùng thôn) tự nguyện hiến gần 111 m2 đất để mở rộng diện tích khu vực bia đá. Ông chia sẻ: “Trước đây, khi chưa biết nội dung ghi trên bia, nhiều người cho rằng phía dưới có kho báu nên tìm cách đào bới; một số hộ dân còn chăn thả gia súc xung quanh khu vực bia. Vì thế, khi nghe tin địa phương xây dựng hàng rào bảo vệ bia, gia đình tôi đã tự nguyện hiến đất, đồng thời vận động để người dân không xâm phạm khuôn viên bia”. 
Ngoài diện tích đất do gia đình ông Thời, ông Tuấn hiến tặng, hiện nay, UBND xã Tân An đang quản lý mảnh đất 5% rộng khoảng 1.000 m2 bên cạnh khu vực bia Chăm Tư Lương. Chính quyền địa phương có kế hoạch làm bãi đậu xe của khách du lịch khi về tham quan, tìm hiểu.
Trao đổi với P.V, ông Lê Kim Ngọc-Chủ tịch UBND xã Tân An-cho biết: “Kể từ khi phát hiện bia đá có khắc chữ tại thôn Tư Lương, người dân và chính quyền địa phương xem đây là niềm tự hào, vừa là trách nhiệm trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị di tích. Chúng tôi đã chỉ đạo các ban ngành, đoàn thể và các thôn tập trung tuyên truyền để các tầng lớp nhân dân biết được giá trị văn hóa, lịch sử lâu đời trên vùng đất Tân An. Đồng thời, tiếp tục vận động các hộ dân có đất xung quanh khu vực bia đá hiến tặng thêm để trồng cây bóng mát, hoa, cây cảnh, tạo cảnh quan môi trường xanh-sạch-đẹp; thành lập tổ bảo vệ, chăm sóc cây cảnh… Bên cạnh đó, gắn kết các điểm du lịch sinh thái, văn hóa trên địa bàn với bia Chăm Tư Lương, quảng bá rộng rãi cho người dân cũng như du khách biết”.
NGỌC MINH

Các tin khác

Uống nước nhớ nguồn

Uống nước nhớ nguồn

(GLO)- Mỗi độ tháng ba âm lịch, khi dòng người hành hương về Đền Hùng (tỉnh Phú Thọ) dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng, một mạch nguồn thiêng liêng lại được đánh thức trong tâm thức người Việt.

Củng cố tinh thần đại đoàn kết, tạo nền tảng phát triển bền vững

Củng cố tinh thần đại đoàn kết, tạo nền tảng phát triển bền vững

(GLO)- Ở tỉnh Gia Lai hiện nay - vùng đất hội tụ nhiều tộc người và sắc thái văn hóa - việc phát huy giá trị tín ngưỡng thờ Quốc Tổ Hùng Vương trở thành sợi dây vô hình gắn kết cộng đồng, góp phần củng cố tinh thần đại đoàn kết, tạo nền tảng cho phát triển bền vững.

Gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống từ trái bầu khô

Gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống từ trái bầu khô

(GLO)- Chỉ là một vật dụng quen thuộc trong đời sống thường ngày, nhưng theo thời gian, những trái bầu khô đã trở thành một phần ký ức văn hóa, gắn với nếp sống, tập quán và tâm hồn của cộng đồng người Jrai, Bahnar.

Gìn giữ âm vang cồng chiêng, hơmon nơi đại ngàn

Những nghệ nhân nặng lòng với văn hóa truyền thống

(GLO)- Giữa nhịp sống hiện đại, không ít nghệ nhân ở Gia Lai vẫn lặng thầm gắn bó với công việc chỉnh chiêng, chế tác nhạc cụ truyền thống đến hát kể sử thi (hơmon). Họ không chỉ lưu giữ thanh âm và ký ức đại ngàn mà còn truyền dạy cho thế hệ trẻ bằng tất cả tâm huyết.

Nét đẹp cúng Quý xuân ở đình An Mỹ

Nét đẹp cúng Quý xuân ở đình An Mỹ

(GLO)- Cứ đến ngày 10 tháng 2 hàng năm, người dân phường An Phú (tỉnh Gia Lai) lại tổ chức Lễ cúng Đình làng An Mỹ. Đây là nét đẹp trong đời sống tín ngưỡng của người dân, thể hiện lòng biết ơn các bậc tiền hiền, hậu hiền khai hoang lập đất và cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa.

Các thung lũng ở Quy Nhơn xưa

Các thung lũng ở Quy Nhơn xưa

(GLO)- Trong cuốn "Du ký Trung kỳ theo đường cái quan", Camille Paris - nhà khảo cổ người Pháp từng tham gia xây dựng đường điện báo tại Trung Kỳ giai đoạn 1885-1889 đã nhắc đến 2 thung lũng nổi tiếng của Quy Nhơn xưa: thung lũng Công và thung lũng Gà.

Nhơn Hải và nét văn hóa biển đặc sắc

Nhơn Hải và nét văn hóa biển đặc sắc

(GLO)- Từ ngày 29-3 đến 1-4 (tức ngày 11 đến 14-2 âm lịch), làng biển Nhơn Hải (phường Quy Nhơn Đông, tỉnh Gia Lai) rộn ràng bước vào mùa vui Lễ hội cầu ngư - sự kiện văn hóa truyền thống lớn nhất trong năm ở địa phương. 

Lễ cúng Quý Xuân tại tổ đình An Khê

Lễ cúng Quý Xuân tại tổ đình An Khê

(GLO)- Sáng 28-3 (tức mùng 10 tháng 2 âm lịch), tại đình An Khê (phường An Khê, tỉnh Gia Lai), Ban Nghi lễ đình tổ chức lễ cúng Quý Xuân trong không gian linh thiêng, rộn ràng tiếng chiêng, trống giữa tiết trời đẹp nhất của mùa xuân.

Di tích Plei Ơi chào đón du khách

Di tích Plei Ơi chào đón du khách

(GLO)- Khu di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia Plei Ơi - điểm đến mang giá trị tâm linh, lịch sử gắn với truyền thuyết Vua Lửa của đồng bào Jrai ở xã Chư A Thai - vừa được đầu tư đồng bộ, khang trang, sẵn sàng chào đón du khách trong Năm Du lịch quốc gia - Gia Lai 2026.

Đoàn xã Ia Dreh ra mắt Câu lạc bộ cồng chiêng thanh thiếu nhi

Đoàn xã Ia Dreh ra mắt Câu lạc bộ cồng chiêng thanh thiếu nhi

(GLO)- Ngày 26-3, Đoàn xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) phối hợp với Trường THCS Ngô Quyền tổ chức ra mắt Câu lạc bộ (CLB) cồng chiêng thanh thiếu nhi, nhằm góp phần bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, đồng thời tạo sân chơi lành mạnh cho học sinh.

Lặng lẽ tìm về ký ức nghề xưa

Lặng lẽ tìm về ký ức nghề xưa

(GLO)- Cuối năm 2025, cuốn sách Nghề dệt truyền thống tỉnh Bình Định (từ thế kỷ XIX đến nay) của ThS. Hoàng Bình ra mắt bạn đọc như một công trình biên khảo công phu về một nghề thủ công từng gắn bó mật thiết với đời sống người dân đất Võ.

Bộ chiêng của các thủ lĩnh Jrai trở thành bảo vật quốc gia

Bộ chiêng Kơ Đơ trở thành bảo vật quốc gia

(GLO)- Bộ cồng chiêng Kơ Đơ (niên đại đầu thế kỷ XX) vừa được công nhận là bảo vật quốc gia. Không chỉ là nhạc cụ cổ, chiêng Kơ Đơ còn là hiện vật gắn với những thủ lĩnh Jrai xưa, phản ánh cấu trúc xã hội, đời sống tín ngưỡng và nghệ thuật âm nhạc độc đáo của cư dân Tây Nguyên.

Những mùa xuân huy hoàng trên kinh thành

Những mùa xuân huy hoàng trên kinh thành Hoàng Đế

(GLO)- Thành Hoàng Đế thuộc huyện An Nhơn, tỉnh Bình Định (cũ) là di tích duy nhất còn lại của vương triều Tây Sơn. Đây là một công trình kiến trúc thành cổ khá đặc biệt, sau 6 lần khai quật khảo cổ phục vụ nghiên cứu và trùng tu, đến nay vẫn còn nhiều bí ẩn...

Tiếng vó ngựa trong từng thớ đá

Tiếng vó ngựa trong từng thớ đá

(GLO)- Xin được nói ngay - Tiếng vó ngựa trong từng thớ đá - là cách tôi nói văn vẻ về một góc trong nghệ thuật điêu khắc Chăm.

Giai thoại về ba con ngựa nổi tiếng trong lịch sử

Giai thoại về ba con ngựa nổi tiếng trong lịch sử

(GLO)- Trong dòng chảy lịch sử, không chỉ có những bậc anh hùng làm nên huyền thoại, mà còn có những chiến mã góp phần tạo nên kỳ tích. Trong những thời khắc sinh tử, có 3 con ngựa nổi tiếng đã đi vào sử sách như biểu tượng của lòng trung nghĩa và sức mạnh phi thường.

Chất thuần khiết nâng tầm thổ cẩm

Chất thuần khiết nâng tầm thổ cẩm

(GLO)- Với việc hợp chuẩn OCOP, nhiều sản phẩm thổ cẩm Bahnar, Jrai ở Gia Lai bắt đầu định vị được thương hiệu. Quá trình này có công rất lớn của nhiều phụ nữ, nghệ nhân đã dồn tâm huyết từng bước đưa thổ cẩm truyền thống ra thị trường.

Tiến sĩ Lê Quang Lâm cùng câu chuyện tù và Jrai

Tiến sĩ Lê Quang Lâm cùng câu chuyện tù và Jrai

(GLO)- Hiểu về văn hóa Tây Nguyên bắt đầu từ những hiện vật dân tộc học, đó cũng là một trong những cách tiếp cận của TS. Lê Quang Lâm (phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) khi nghiên cứu về văn hóa của người Jrai. Trong hàng nghìn hiện vật mà ông dày công sưu tầm, có bộ sưu tập tù và Jrai độc đáo.

Gia Lai: Chung tay gìn giữ nghề dệt thổ cẩm

Gia Lai: Chung tay gìn giữ nghề dệt thổ cẩm

(GLO)- Trong những mái nhà sàn nơi buôn làng, tiếng khung cửi vẫn lặng lẽ vang lên như nhịp thở của ký ức. Nghề dệt thổ cẩm không chỉ làm ra những sản phẩm thủ công mà còn gìn giữ giá trị văn hóa của đồng bào qua bao thế hệ.

Suy nghĩ từ những lò gốm cổ

Suy nghĩ từ những lò gốm cổ dọc sông Côn

(GLO)- Dọc theo dòng sông Côn huyền thoại, tuyến giao thương quan trọng từng nối vùng cao nguyên với cửa biển Thị Nại, nếu không để ý kỹ, người ta rất dễ đi ngang qua những gò đất tưởng như bình thường. Nhưng dưới lớp đất trầm mặc ấy là dấu tích của một thời Champa rực rỡ.