Giữa những ngày cả nước hướng về Ngày Môi trường thế giới (5/6), Ngày Đại dương thế giới (8/6) và Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam (1-8/6), nhiều ngư dân vẫn lặng lẽ thực hiện những việc làm đầy ý nghĩa: cứu hộ rùa biển vướng lưới, mắc câu rồi thả trở lại môi trường tự nhiên. Những hành động giản dị ấy đang góp phần lan tỏa mạnh mẽ thông điệp bảo vệ môi trường biển, giảm thiểu rác thải nhựa và gìn giữ hệ sinh thái đại dương bền vững.
Giải cứu rùa biển khỏi “bẫy tử thần”
Mới đây nhất, ông Huỳnh Xuân Thắng, SN 1992, thuyền trưởng tàu cá BĐ-98046-TS hành nghề câu cá ngừ đại dương, cho biết trong chuyến biển ngày 25-5, ông cùng các thuyền viên đã cứu hộ thành công một cá thể đồi mồi dứa bị quấn trong “lưới ma” trôi nổi giữa đại dương.
Theo ông Thắng, cá thể rùa này bình thường nặng gần 50 kg, nhưng khi được phát hiện chỉ còn hơn 30 kg vì mắc lưới quá lâu, cơ thể gầy yếu. Ông kể đây không phải lần đầu gặp rùa biển mắc lưới ma. “Trước đó, tàu tôi từng cứu một cá thể rùa biển khác trong tình trạng thê thảm hơn nhiều. Con rùa gầy đến mức không còn sức cử động, cơ thể chỉ còn lớp da bọc xương vì mắc lưới trôi nổi quá lâu ngoài biển. Lúc đó tôi phải cho nó ăn cá chuồn, sau một đêm thấy nó cử động lại được mới dám thả xuống biển. Nhìn nó lúc ấy ai cũng thương”, ông nhớ lại.
Không chỉ riêng ông Thắng, thời gian qua, ngày càng nhiều ngư dân Gia Lai chủ động cứu hộ các loài sinh vật biển quý hiếm trong quá trình khai thác hải sản. Ông Nguyễn Ngọc Hiếu, chủ tàu cá BĐ-93604-TS ở xã Cát Tiến, trong các chuyến biển tháng 4 và tháng 5 đã liên tiếp cứu hộ thành công 5 cá thể đồi mồi dứa bị mắc câu hoặc vướng lưới. Các cá thể rùa có con nặng hơn 40 kg, sau khi được tháo ngư cụ đều được thả lại biển an toàn.
Ông Võ Hồng Nghĩa (SN 1987), ngư dân phường Hoài Nhơn Đông, cũng vừa cứu hộ một cá thể vích nặng khoảng 20 kg bị mắc lưới và bị cá cắn gây thương tích ở phần vây. Sau khi kiểm tra thấy rùa còn khỏe, anh cùng thuyền viên nhanh chóng thả trở lại môi trường tự nhiên.
Trong khi đó, ông Nguyễn Thành Long (SN 1976), ngư dân phường Hoài Nhơn Đông đã cứu hộ thành công 4 cá thể rùa biển trong các chuyến biển gần đây gồm hai đồi mồi dính câu và hai vích mắc lưới.
Thu gom “lưới ma”, giữ sạch đại dương
Theo các ngư dân, “lưới ma” là những ngư cụ bị hư hỏng, thất lạc hoặc bị vứt bỏ trên biển. Những tấm lưới này tiếp tục trôi dạt và vô tình trở thành “cái bẫy tử thần” đối với rùa biển, cá heo, cá mập cùng nhiều loài sinh vật khác.
“Lưới ma ngoài biển rất nhiều. Có khi tàu chạy còn bị quấn chân vịt. Mỗi lần vớt được, chúng tôi đều mang về bờ xử lý hoặc tận dụng làm lưới nuôi gà. Sau khi cứu hộ rùa biển, anh em cũng chủ động thu gom các tấm lưới này để tránh gây hại thêm cho sinh vật biển”, ông Thắng thông tin thêm.
Không chỉ cứu hộ sinh vật biển, nhiều ngư dân còn duy trì thói quen thu gom rác thải sinh hoạt trên tàu để mang về bờ xử lý. Hiện nay, phần lớn tàu cá khai thác xa bờ đều chủ động trang bị túi lưới, bao tải để chứa rác. Từ mô hình “tàu cá thu gom rác thải mang về bờ”, ý thức bảo vệ môi trường biển đã dần trở thành thói quen của ngư dân. “Chúng tôi hiểu rằng bảo vệ môi trường biển cũng chính là bảo vệ sinh kế của mình. Từ khi tham gia mô hình thu gom rác thải mang về bờ, chuyến biển nào anh em cũng mang rác cập cảng. Giờ không còn ai vứt rác xuống biển nữa”, ông Nguyễn Thành Long, chủ tàu cá BĐ-97459-TS kiêm thuyền trưởng chia sẻ.
Theo ông Trần Văn Vinh, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản, điều đáng mừng nhất chính là sự thay đổi trong nhận thức của ngư dân. Nếu như trước đây việc cứu hộ rùa biển còn mang tính tự phát thì nay nhiều ngư dân đã chủ động cứu hộ, ghi hình, báo cáo cho cơ quan chức năng thông qua ứng dụng “TNV ngư dân” do IUCN hỗ trợ thiết kế.
Có thể thấy, từ những lớp tập huấn trên bờ đến các chiến dịch truyền thông cộng đồng, mô hình tàu cá mang rác thải về bờ, mô hình tình nguyện viên ngư dân bảo tồn biển đã từng bước hình thành ý thức bảo tồn biển trong mỗi ngư dân. Và chính những hành động giản dị giữa biển khơi hôm nay đang góp phần lan tỏa mạnh mẽ thông điệp: bảo vệ đại dương bắt đầu từ những việc làm nhỏ nhất của ngư dân - những người đang ngày đêm mưu sinh trên biển.
Thuyền trưởng Xuân Thắng, tàu cá BĐ-98046-TS giải cứu rùa biển khỏi "lưới ma". Video: Xuân Thắng
