Đánh thức giá trị di sản Tây Sơn Thượng đạo

(GLO)- Quần thể di tích Tây Sơn Thượng Đạo (tỉnh Gia Lai) đang được tiếp cận theo hướng mới: không chỉ bảo tồn mà còn phát huy các giá trị văn hóa, giáo dục và du lịch, tạo thêm nguồn lực cho phát triển.

Ngày 3-2-2026, Thủ tướng Chính phủ ký ban hành Quyết định số 235/QĐ-TTg phê duyệt nhiệm vụ lập Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị di tích quốc gia đặc biệt Quần thể di tích Tây Sơn Thượng Đạo, tỉnh Gia Lai.

Mục tiêu đặt ra là bảo tồn di tích duy nhất gắn liền với phong trào nông dân Tây Sơn ở khu vực Tây Nguyên, cầu nối giao lưu quan trọng giữa miền xuôi và miền ngược; phát huy giá trị di tích gắn với phát triển du lịch bền vững, gìn giữ các giá trị nổi bật về văn hóa, lịch sử, cảnh quan tự nhiên, góp phần phát triển KT-XH, nâng cao đời sống cho người dân trong vùng…

1-5625.jpg
Quần thể di tích Tây Sơn Thượng Đạo sẽ là điểm đến văn hóa - lịch sử không thể bỏ qua khi gắn bảo tồn với phát triển sản phẩm du lịch. Ảnh: Phương Duyên

Ngay sau đó, dự án tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị di tích quốc gia đặc biệt Quần thể di tích Tây Sơn Thượng Đạo đã được UBND tỉnh đưa vào danh mục dự án trọng điểm phát triển du lịch của tỉnh; thời gian thực hiện từ năm 2026 - 2030.

Theo thông tin từ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch - đơn vị chủ đầu tư dự án, Quần thể di tích Tây Sơn Thượng đạo phân bố trên diện tích rộng lớn với 25 điểm, chia thành 9 cụm trải dài qua 5 địa phương, gồm phường An Khê và các xã Cửu An, Kông Chro, Kông Bơ La, Ya Hội.

2-647.jpg
Tượng đài Quang Trung - Nguyễn Huệ trong quần thể di tích Tây Sơn Thượng Đạo. Ảnh: Phương Duyên

Đây là các địa điểm mang đậm dấu tích tiền nhân như trung tâm đồn trại, nơi tập hợp, luyện quân, liên lạc và thờ 3 anh em nhà Tây Sơn; nơi nghĩa quân tích trữ quân lương, khí tài và huấn luyện; nền nhà, hồ nước, kho tiền… Cùng với đó là những địa danh đã đi vào lịch sử và ký ức bao thế hệ trên vùng đất này như An Khê Đình, An Khê Trường, Hòn Nhược, Hòn Tào, Núi Hoàng Đế, Vườn Mít, Cánh đồng Cô Hầu, Kho tiền Ông Nhạc…

Năm 1991, Quần thể di tích trên chính thức được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia; năm 2022 được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt.

Là di tích duy nhất gắn liền với phong trào nông dân Tây Sơn ở khu vực Tây Nguyên, Quần thể di tích Tây Sơn Thượng Đạo là không gian lịch sử rất đặc biệt. Giá trị của di tích không nằm riêng trong những hiện vật hay kiến trúc còn lại, mà nằm ở câu chuyện lịch sử và sự giao lưu văn hóa hình thành trên vùng đất này. Đầu tư cho di tích để tạo ra một không gian văn hóa sống chứ không chỉ dừng ở mức bảo tồn ở góc độ tĩnh sẽ góp phần biến nơi này thành địa chỉ văn hóa, giáo dục và du lịch đặc sắc.

Trước đó, giữa tháng 10-2025, nhân chuyến khám phá những địa danh du lịch, lịch sử, văn hóa nổi tiếng trên địa bàn tỉnh, đoàn famtrip của Hiệp hội Du lịch tỉnh Gia Lai đã có mặt tại Quần thể di tích Tây Sơn Thượng đạo. Theo ông Nguyễn Phạm Kiên Trung - Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội, để phát huy giá trị di tích thông qua hoạt động du lịch, khu vực Tây Sơn Thượng đạo cần có thêm nhiều sản phẩm du lịch đặc thù như: trải nghiệm lịch sử, không gian thực cảnh, chương trình tương tác giúp du khách cảm nhận được tinh thần của phong trào Tây Sơn. Mặt khác, cần sự đầu tư đồng bộ về hạ tầng, giao thông, bãi đỗ xe, dịch vụ tiện ích…

Ông Trung cũng đề xuất kết nối giữa khu vực Tây Sơn Thượng đạo với Tây Sơn Hạ đạo để hình thành một tuyến du lịch văn hóa - lịch sử liền mạch, giúp du khách hiểu rõ hơn về phong trào Tây Sơn.

Bà Nguyễn Thị Xuân Lan - Giám đốc Công ty TNHH Lữ hành Quốc tế Golden Life (phường Quy Nhơn), thành viên đoàn famtrip - khẳng định: “Chúng tôi đã nhìn thấy cơ hội để xây dựng các tour trải nghiệm, kết nối giữa Tây Sơn Hạ Đạo và Tây Sơn Thượng đạo để kể lại một hành trình về nguồn đầy cảm xúc”.

Hiện dự án tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị di tích quốc gia đặc biệt Quần thể di tích Tây Sơn Thượng đạo đang được tiến hành khảo sát, lên ý tưởng tu bổ các hạng mục và tới đây lấy ý kiến nhân dân theo đúng tinh thần Luật Di sản và các quy định liên quan. Một khi được đầu tư đồng bộ, gắn bảo tồn với xây dựng sản phẩm du lịch và có sự tham gia của cộng đồng, quần thể di tích này sẽ trở thành điểm đến không thể bỏ qua của du lịch văn hóa - lịch sử Gia Lai.

Theo dự án tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị di tích quốc gia đặc biệt Quần thể di tích Tây Sơn Thượng đạo, diện tích nghiên cứu lập quy hoạch, lập dự án đầu tư là 66,55 ha. Trong đó, diện tích khoanh vùng bảo vệ di tích khoảng 46,55 ha, diện tích nghiên cứu bổ sung khoảng 20 ha dành cho hạ tầng dịch vụ và tái định cư. Hình thức phát huy di tích được đề xuất là phát triển du lịch bền vững, không thương mại hóa đại trà mà tập trung vào trải nghiệm lịch sử - sinh thái - văn hóa.

Hoạt động du lịch sẽ được phát triển theo mô hình tuyến - điểm - trải nghiệm, lấy hành trình lịch sử của nghĩa quân Tây Sơn làm trục xuyên suốt (trục đèo An Khê làm xương sống), kết hợp hài hòa giữa di tích, cảnh quan thiên nhiên và câu chuyện lịch sử. Nguồn vốn gồm vốn hỗ trợ từ Trung ương (thông qua Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa), ngân sách tỉnh cùng các nguồn vốn xã hội hóa hợp pháp khác.

Các tin khác

An cư, lạc nghiệp cho đồng bào Bahnar xã Krong

An cư, lạc nghiệp cho đồng bào Bahnar xã Krong

(GLO)- Tại những khu dân cư được quy hoạch, bố trí ổn định, cuộc sống của đồng bào Bahnar ở các làng Sơ Lam, Tăng Lăng, Hro và Pngăl (xã Krong, tỉnh Gia Lai) đang dần đổi thay. 

Đưa Ngày Văn hóa Việt Nam 24-11 thành thương hiệu văn hóa quốc gia

Đưa Ngày Văn hóa Việt Nam 24-11 thành thương hiệu văn hóa quốc gia

(GLO)- Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà yêu cầu đổi mới mạnh mẽ cách tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam 24-11, lấy nhân dân làm trung tâm, tăng trải nghiệm văn hóa trong cộng đồng và từng bước hình thành một thương hiệu văn hóa có sức lan tỏa trong nước, quốc tế.

Đêm hội “Sắc màu Trung thu – Lung linh Phố núi”

Đêm hội “Sắc màu Trung thu – Lung linh Phố núi”

(GLO)- Với chủ đề “Sắc màu Trung thu – Lung linh Phố núi”, phường Pleiku tổ chức chương trình vui Tết Trung thu năm 2026 với điểm nhấn là hội thi trang trí lồng đèn và giao lưu múa lân truyền thống, tạo không gian vui chơi, giao lưu văn hóa cho thanh thiếu nhi, người dân và du khách.

Quảng bá “Gia Lai - nơi gắn liền với sự hình thành chữ Quốc ngữ” đến kiều bào

Quảng bá “Gia Lai - nơi gắn liền với sự hình thành chữ Quốc ngữ” đến kiều bào

(GLO)- Bên cạnh quảng bá điểm đến “Gia Lai - nơi gắn liền với sự hình thành chữ Quốc ngữ”, tỉnh sẽ giới thiệu các sản phẩm văn hóa, nghệ thuật truyền thống đặc trưng, trong đó có tuồng, bài chòi đến kiều bào, góp phần tôn vinh vẻ đẹp tiếng Việt và lan tỏa bản sắc văn hóa dân tộc.

Gia Lai và vùng Normandie (Cộng hòa Pháp) xúc tiến hợp tác đầu tư

Tỉnh Gia Lai và vùng Normandie (Cộng hòa Pháp) xúc tiến hợp tác đầu tư

(GLO)- Chiều 11-9 (theo giờ địa phương), tại Cộng hòa Pháp, đồng chí Phạm Anh Tuấn - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai đã gặp gỡ, làm việc với Tổng Giám đốc Hội đồng vùng Normandie và đại diện một số doanh nghiệp trong vùng.

Di sản Việt Nam qua ảnh và tem bưu chính

Di sản Việt Nam qua ảnh và tem bưu chính

(GLO)- Trong khuôn khổ triển lãm "Không gian du lịch, văn hóa - Hội tụ và lan tỏa", hàng trăm hình ảnh và những bộ tem bưu chính đưa công chúng vào hành trình khám phá các di sản của Việt Nam, từ những giá trị được UNESCO vinh danh đến cảnh sắc, văn hóa và con người.

Các đại biểu thực hiện nghi thức cắt băng khai mạc Triển lãm “Không gian Du lịch, Văn hóa - Hội nhập và Lan tỏa”

Khai mạc Triển lãm “Không gian Du lịch, Văn hóa - Hội nhập và Lan tỏa”

(GLO)- Tối 6-9, tại Trung tâm Hội nghị tỉnh Gia Lai, Triển lãm “Không gian Du lịch, Văn hóa - Hội nhập và Lan tỏa” đã khai mạc. Triển lãm quy tụ sắc màu văn hóa, di sản và sản phẩm du lịch đặc trưng của Việt Nam, tạo nên không gian giao lưu, kết nối và quảng bá du lịch giàu bản sắc.

Gia Lai trong nhịp vui ngày Quốc khánh

Gia Lai hòa nhịp vui ngày Quốc khánh

(GLO)- Ngày Quốc khánh 2-9 ở Gia Lai được người dân đón mừng bằng nhiều cách khác nhau, từ hành trình vượt qua giới hạn bản thân đến những phút giây sum vầy, lưu giữ khoảnh khắc đáng nhớ. Dù ở đâu, mỗi người đều tìm thấy cách riêng để hòa vào không khí thiêng liêng của ngày Tết Độc lập.

Biển xanh trong nếp nghĩ làng chài

Biển xanh trong nếp nghĩ làng chài

(GLO)- Ba cá thể cá voi Bryde cùng xuất hiện, săn mồi ở vùng biển Vũng Bồi tiếp tục làm sáng lên vẻ đẹp kỳ thú của cửa biển Đề Gi. Từ tín hiệu lành ấy, câu chuyện giữ biển của ngư dân càng thêm thấm thía: giữ biển là giữ sinh kế, giữ văn hóa và giữ tương lai xanh cho Gia Lai.

Phát huy tinh thần Cách mạng tháng Tám, Gia Lai quyết tâm bứt phá

Phát huy tinh thần Cách mạng tháng Tám, Gia Lai quyết tâm bứt phá

(GLO)- 81 năm sau thắng lợi Cách mạng tháng Tám, bài học về nắm bắt thời cơ, phát huy sức mạnh đại đoàn kết, khơi thông nguồn lực và quyết đoán hành động vẫn nguyên giá trị. Trong không gian phát triển mới, Gia Lai đang vận dụng những bài học ấy để tạo động lực tăng trưởng, bứt phá.

Mở lối đón khách quốc tế

Mở lối đón khách quốc tế

(GLO)- Không chờ khách quốc tế tự tìm đến, Gia Lai đang chủ động mở rộng thị trường bằng các chương trình khảo sát, xúc tiến du lịch và kết nối doanh nghiệp nước ngoài.

Chủ động bảo đảm an toàn hồ chứa trong mùa mưa lũ.

Chủ động bảo đảm an toàn hồ chứa trong mùa mưa lũ

(GLO)- Khu vực Tây Gia Lai đang bước vào cao điểm mùa mưa. Trước nguy cơ mưa lớn, lũ kéo dài, Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Gia Lai đang khẩn trương sửa chữa, gia cố các hồ chứa, chủ động phương án bảo đảm an toàn công trình và vùng hạ du.

Thanh niên Gia Lai giao lưu vun đắp tình hữu nghị với thanh niên Nam Lào và Đông Bắc Campuchia

Kết nối thanh niên, vun đắp tình hữu nghị Việt Nam - Lào - Campuchia

(GLO)- Diễn ra từ ngày 25 đến 28-8, Chương trình Giao lưu thanh niên tỉnh Gia Lai với thanh niên các tỉnh Nam Lào và Đông Bắc Campuchia tạo cơ hội để tuổi trẻ 3 nước cùng trải nghiệm, học hỏi. Qua đó, tình hữu nghị được nối dài bằng những kết nối và hợp tác thiết thực.

Gần 9.000 cán bộ, chiến sĩ, người dân Gia Lai tham gia chương trình đi bộ toàn quốc “Cùng Việt Nam tiến bước”.

Gần 9.000 cán bộ, chiến sĩ, người dân Gia Lai tham gia chương trình đi bộ toàn quốc “Cùng Việt Nam tiến bước”

(GLO)- Sáng 30-8, tại Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục (Hà Nội), Báo Nhân Dân phối hợp với Bộ Công an tổ chức Lễ phát động chương trình đi bộ toàn quốc “Cùng Việt Nam tiến bước”. Chương trình được tổ chức đồng loạt tại 34 tỉnh, thành phố với 3.321 xã, phường, đặc khu hành chính trên toàn quốc.

Khởi nghiệp với nền tảng AI Learning, tạo doanh thu gần 1 tỷ đồng

Khởi nghiệp với nền tảng AI Learning, tạo doanh thu gần 1 tỷ đồng

(GLO)- Dự án FTES - nền tảng AI Learning do nhóm sinh viên liên ngành Kỹ thuật phần mềm, Trí tuệ nhân tạo và Digital Marketing của Trường Đại học FPT cơ sở Quy Nhơn phát triển. Từ dự án khởi nghiệp, sau hơn một năm vận hành, FTES đã thu hút hơn 4.000 học viên và đạt doanh thu gần 1 tỷ đồng.