Ngôi đình giữ nguyên vẹn 2 đạo sắc thần

(GLO)- Trong quá trình thực hiện đề tài “Bảo tồn và phát huy giá trị di sản Hán-Nôm trên địa bàn tỉnh Gia Lai”, chúng tôi có dịp tìm hiểu các đình, miếu ở thị xã An Khê. Mỗi ngôi đình đều có một vẻ cổ kính khác nhau, song có một ngôi đình được các nhà nghiên cứu đánh giá cao, đó là đình Tân Tạo ở xã Thành An.

Ngày trước, đình Tân Tạo nằm cạnh chân núi Hòn Kong (có tài liệu viết là Hòn Công, Hòn Kông). Theo thông tin ghi lại trên sắc phong thần, đình Tân Tạo lúc bấy giờ thuộc huyện Bình Khê, tỉnh Bình Định. Người dân lập đình thờ thần Thiên Y A Na Diễn Ngọc Phi, thần Bạch Mã và Bổn cảnh Thành hoàng.

Theo tài liệu của ông Nguyễn Quốc Thành-một trong những người nghiên cứu về An Khê, đình Tân Tạo được xây dựng khoảng năm 1897, do ông Võ Văn Tần (nguyên Án sát kinh thành Huế dưới triều Vua Thành Thái), sau khi từ quan, ông lên An Khê lập nghiệp và vận động dân làng chung tay xây dựng đình. Ông Nguyễn Đình Luân-Trưởng ban Nghi lễ, Chánh tế đình Tân Tạo-cho biết: “Trải qua chiến tranh loạn lạc, đình bị giặc đốt phá, phải di dời nhiều lần. Đến năm 1980, đình mới ổn định tại vị trí hiện nay”.

Sắc phong thần Bạch Mã và Bổn cảnh Thành hoàng ở đình Tân Tạo. Ảnh: Nguyễn Anh Minh

Sắc phong thần Bạch Mã và Bổn cảnh Thành hoàng ở đình Tân Tạo. Ảnh: Nguyễn Anh Minh

Đình Tân Tạo vốn tọa lạc hướng Nam, nhìn ra cánh đồng. Năm 2015, Nhà nước đầu tư làm đường bê tông chạy qua sau đình, Ban Nghi lễ phải mở cổng sau đình để tiện đi lại, dần dần cổng sau lại trở thành lối đi chính vào đình. Cổng chính phía Nam vẫn còn lối kiến trúc trước là nhà ngõ sau là bình phong, trụ biểu rất đẹp. Chính vì vậy, Ban Nghi lễ mong muốn Nhà nước cấp đất để làm con đường hẻm dẫn từ đường chính vòng ra phía cổng để đi đúng hướng ban đầu của đình.

Hiện nay, đình Tân Tạo còn giữ nguyên vẹn 2 đạo sắc thần (năm 1911 thời Vua Duy Tân) và 3 bài văn tế nguyên gốc chữ Nho (văn Quy thần nhập điện, văn tế Quý Xuân và văn tế Thanh minh). Người dân ở đây truyền lại câu chuyện, có lần đình bị cháy, ông Võ Văn Tấn (con trai ông Võ Văn Tần) đã mang sắc thần về nhà cất, nhà lại cháy rụi nhưng hòm sắc vẫn còn nguyên. Dân làng tin thần linh phù hộ nên càng trân trọng các đạo sắc thần, coi đó là vật thiêng, là lá bùa hộ mệnh cho dân làng. Các cụ trong Ban Nghi lễ cũng nhắc nhớ, đề cao, tri ân dòng họ Võ ở An Khê đã có công rất lớn trong việc xây dựng, tu bổ cũng như duy trì sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng tại đình Tân Tạo mà không màng lợi lộc.

Hai đạo sắc phong của đình Tân Tạo đều có kích thước 126 cm x 50 cm, màu vàng sậm, viết bằng chữ Nho. Sắc được đóng ấn “Sắc mệnh chi bảo” màu đỏ. Ấn của vua được đóng trên dòng chữ thể hiện niên hiệu (Duy Tân ngũ niên nhuận lục nguyệt sơ bát nhật). Mặt trước của sắc là đồ án hoa văn vẽ rồng bạc 5 móng điểm mây bạc và 5 đồ án bạc lớn, 2 đồ án bạc nhỏ vẽ chữ “thọ” cách điệu, xung quanh là viền hoa văn bạc. Ở giữa mặt sau sắc là đồ án hoa văn bạc vẽ 2 chữ “thọ” hình chữ nhật đứng, nối so le với nhau, hai bên là đồ án hoa văn bạc vẽ dây có tua rua cuốn quanh hộp chữ nhật và lá chuối vươn ra bốn phía.

Theo ông Nguyễn Đình Luân-Phụng tế đình, Ban Nghi lễ có 12 người, hiện vẫn làm việc quy củ theo nếp xưa để lại. Ban Nghi lễ của đình đang liên hệ làm hồ sơ trích lục đất cho đình để làm cơ sở sau này xin Nhà nước công nhận di tích cấp tỉnh. Hy vọng trong thời gian đến, cùng với sự quan tâm hỗ trợ về mặt pháp lý của các ban ngành ở địa phương, mong muốn của Ban Nghi lễ đình Tân Tạo sẽ sớm thành hiện thực.

Các tin khác

Uống nước nhớ nguồn

Uống nước nhớ nguồn

(GLO)- Mỗi độ tháng ba âm lịch, khi dòng người hành hương về Đền Hùng (tỉnh Phú Thọ) dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng, một mạch nguồn thiêng liêng lại được đánh thức trong tâm thức người Việt.

Củng cố tinh thần đại đoàn kết, tạo nền tảng phát triển bền vững

Củng cố tinh thần đại đoàn kết, tạo nền tảng phát triển bền vững

(GLO)- Ở tỉnh Gia Lai hiện nay - vùng đất hội tụ nhiều tộc người và sắc thái văn hóa - việc phát huy giá trị tín ngưỡng thờ Quốc Tổ Hùng Vương trở thành sợi dây vô hình gắn kết cộng đồng, góp phần củng cố tinh thần đại đoàn kết, tạo nền tảng cho phát triển bền vững.

Gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống từ trái bầu khô

Gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống từ trái bầu khô

(GLO)- Chỉ là một vật dụng quen thuộc trong đời sống thường ngày, nhưng theo thời gian, những trái bầu khô đã trở thành một phần ký ức văn hóa, gắn với nếp sống, tập quán và tâm hồn của cộng đồng người Jrai, Bahnar.

Gìn giữ âm vang cồng chiêng, hơmon nơi đại ngàn

Những nghệ nhân nặng lòng với văn hóa truyền thống

(GLO)- Giữa nhịp sống hiện đại, không ít nghệ nhân ở Gia Lai vẫn lặng thầm gắn bó với công việc chỉnh chiêng, chế tác nhạc cụ truyền thống đến hát kể sử thi (hơmon). Họ không chỉ lưu giữ thanh âm và ký ức đại ngàn mà còn truyền dạy cho thế hệ trẻ bằng tất cả tâm huyết.

Nét đẹp cúng Quý xuân ở đình An Mỹ

Nét đẹp cúng Quý xuân ở đình An Mỹ

(GLO)- Cứ đến ngày 10 tháng 2 hàng năm, người dân phường An Phú (tỉnh Gia Lai) lại tổ chức Lễ cúng Đình làng An Mỹ. Đây là nét đẹp trong đời sống tín ngưỡng của người dân, thể hiện lòng biết ơn các bậc tiền hiền, hậu hiền khai hoang lập đất và cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa.

Các thung lũng ở Quy Nhơn xưa

Các thung lũng ở Quy Nhơn xưa

(GLO)- Trong cuốn "Du ký Trung kỳ theo đường cái quan", Camille Paris - nhà khảo cổ người Pháp từng tham gia xây dựng đường điện báo tại Trung Kỳ giai đoạn 1885-1889 đã nhắc đến 2 thung lũng nổi tiếng của Quy Nhơn xưa: thung lũng Công và thung lũng Gà.

Nhơn Hải và nét văn hóa biển đặc sắc

Nhơn Hải và nét văn hóa biển đặc sắc

(GLO)- Từ ngày 29-3 đến 1-4 (tức ngày 11 đến 14-2 âm lịch), làng biển Nhơn Hải (phường Quy Nhơn Đông, tỉnh Gia Lai) rộn ràng bước vào mùa vui Lễ hội cầu ngư - sự kiện văn hóa truyền thống lớn nhất trong năm ở địa phương. 

Lễ cúng Quý Xuân tại tổ đình An Khê

Lễ cúng Quý Xuân tại tổ đình An Khê

(GLO)- Sáng 28-3 (tức mùng 10 tháng 2 âm lịch), tại đình An Khê (phường An Khê, tỉnh Gia Lai), Ban Nghi lễ đình tổ chức lễ cúng Quý Xuân trong không gian linh thiêng, rộn ràng tiếng chiêng, trống giữa tiết trời đẹp nhất của mùa xuân.

Di tích Plei Ơi chào đón du khách

Di tích Plei Ơi chào đón du khách

(GLO)- Khu di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia Plei Ơi - điểm đến mang giá trị tâm linh, lịch sử gắn với truyền thuyết Vua Lửa của đồng bào Jrai ở xã Chư A Thai - vừa được đầu tư đồng bộ, khang trang, sẵn sàng chào đón du khách trong Năm Du lịch quốc gia - Gia Lai 2026.

Đoàn xã Ia Dreh ra mắt Câu lạc bộ cồng chiêng thanh thiếu nhi

Đoàn xã Ia Dreh ra mắt Câu lạc bộ cồng chiêng thanh thiếu nhi

(GLO)- Ngày 26-3, Đoàn xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) phối hợp với Trường THCS Ngô Quyền tổ chức ra mắt Câu lạc bộ (CLB) cồng chiêng thanh thiếu nhi, nhằm góp phần bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, đồng thời tạo sân chơi lành mạnh cho học sinh.

Lặng lẽ tìm về ký ức nghề xưa

Lặng lẽ tìm về ký ức nghề xưa

(GLO)- Cuối năm 2025, cuốn sách Nghề dệt truyền thống tỉnh Bình Định (từ thế kỷ XIX đến nay) của ThS. Hoàng Bình ra mắt bạn đọc như một công trình biên khảo công phu về một nghề thủ công từng gắn bó mật thiết với đời sống người dân đất Võ.

Bộ chiêng của các thủ lĩnh Jrai trở thành bảo vật quốc gia

Bộ chiêng Kơ Đơ trở thành bảo vật quốc gia

(GLO)- Bộ cồng chiêng Kơ Đơ (niên đại đầu thế kỷ XX) vừa được công nhận là bảo vật quốc gia. Không chỉ là nhạc cụ cổ, chiêng Kơ Đơ còn là hiện vật gắn với những thủ lĩnh Jrai xưa, phản ánh cấu trúc xã hội, đời sống tín ngưỡng và nghệ thuật âm nhạc độc đáo của cư dân Tây Nguyên.

Những mùa xuân huy hoàng trên kinh thành

Những mùa xuân huy hoàng trên kinh thành Hoàng Đế

(GLO)- Thành Hoàng Đế thuộc huyện An Nhơn, tỉnh Bình Định (cũ) là di tích duy nhất còn lại của vương triều Tây Sơn. Đây là một công trình kiến trúc thành cổ khá đặc biệt, sau 6 lần khai quật khảo cổ phục vụ nghiên cứu và trùng tu, đến nay vẫn còn nhiều bí ẩn...

Tiếng vó ngựa trong từng thớ đá

Tiếng vó ngựa trong từng thớ đá

(GLO)- Xin được nói ngay - Tiếng vó ngựa trong từng thớ đá - là cách tôi nói văn vẻ về một góc trong nghệ thuật điêu khắc Chăm.

Giai thoại về ba con ngựa nổi tiếng trong lịch sử

Giai thoại về ba con ngựa nổi tiếng trong lịch sử

(GLO)- Trong dòng chảy lịch sử, không chỉ có những bậc anh hùng làm nên huyền thoại, mà còn có những chiến mã góp phần tạo nên kỳ tích. Trong những thời khắc sinh tử, có 3 con ngựa nổi tiếng đã đi vào sử sách như biểu tượng của lòng trung nghĩa và sức mạnh phi thường.

Chất thuần khiết nâng tầm thổ cẩm

Chất thuần khiết nâng tầm thổ cẩm

(GLO)- Với việc hợp chuẩn OCOP, nhiều sản phẩm thổ cẩm Bahnar, Jrai ở Gia Lai bắt đầu định vị được thương hiệu. Quá trình này có công rất lớn của nhiều phụ nữ, nghệ nhân đã dồn tâm huyết từng bước đưa thổ cẩm truyền thống ra thị trường.

Tiến sĩ Lê Quang Lâm cùng câu chuyện tù và Jrai

Tiến sĩ Lê Quang Lâm cùng câu chuyện tù và Jrai

(GLO)- Hiểu về văn hóa Tây Nguyên bắt đầu từ những hiện vật dân tộc học, đó cũng là một trong những cách tiếp cận của TS. Lê Quang Lâm (phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) khi nghiên cứu về văn hóa của người Jrai. Trong hàng nghìn hiện vật mà ông dày công sưu tầm, có bộ sưu tập tù và Jrai độc đáo.

Gia Lai: Chung tay gìn giữ nghề dệt thổ cẩm

Gia Lai: Chung tay gìn giữ nghề dệt thổ cẩm

(GLO)- Trong những mái nhà sàn nơi buôn làng, tiếng khung cửi vẫn lặng lẽ vang lên như nhịp thở của ký ức. Nghề dệt thổ cẩm không chỉ làm ra những sản phẩm thủ công mà còn gìn giữ giá trị văn hóa của đồng bào qua bao thế hệ.

Suy nghĩ từ những lò gốm cổ

Suy nghĩ từ những lò gốm cổ dọc sông Côn

(GLO)- Dọc theo dòng sông Côn huyền thoại, tuyến giao thương quan trọng từng nối vùng cao nguyên với cửa biển Thị Nại, nếu không để ý kỹ, người ta rất dễ đi ngang qua những gò đất tưởng như bình thường. Nhưng dưới lớp đất trầm mặc ấy là dấu tích của một thời Champa rực rỡ.