Ngân vang giai điệu cồng chiêng

(GLO)- Suốt 1 tháng qua, sau khi hoàn tất công việc gia đình, những người nông dân Jrai chân chất, mộc mạc ở tổ 6 (phường Sông Bờ, thị xã Ayun Pa, tỉnh Gia Lai) lại say sưa luyện tập đánh cồng chiêng.

Những bàn tay thô ráp hàng ngày chỉ biết chăm chỉ làm rẫy đã có thể cùng tấu lên nhịp chiêng ngân vang, lay động lòng người.

Định kỳ 17 giờ 30 phút các ngày từ thứ hai đến thứ sáu, người dân tổ 6 (phường Sông Bờ) lại gọi nhau tập trung về nhà sinh hoạt cộng đồng để học và xem đánh chiêng. Dưới ánh điện, các nghệ nhân miệt mài chỉ dạy cho học viên, thanh âm cồng chiêng vang vọng khắp nơi.

Đây là lớp học cồng chiêng do Trung tâm Văn hóa-Thông tin và Thể thao thị xã phối hợp với Trường Cao đẳng Gia Lai tổ chức.

1-nghe-nhan-rcom-tu-bia-trai-can-man-huong-dan-cac-hoc-vien-cach-danh-chieng-anh-vu-chi.jpg
Nghệ nhân Rcom Tu (bìa trái) hướng dẫn các học viên cách đánh chiêng. Ảnh: V.C

26 học viên đều là nam giới, tuổi từ ngoài 30 đến gần 50, vốn thường ngày chỉ quen với nương rẫy nay chuyên cần đến lớp, chăm chỉ luyện tập. Chỉ sau 1 tháng, những bàn tay thô ráp đã có thể cùng tấu lên nhịp chiêng ngân vang, làm lay động lòng người.

Không đơn thuần là cùng nhau hòa điệu một bản nhạc thông qua nhạc cụ truyền thống cồng chiêng mà đó còn là tình yêu với văn hóa truyền thống của dân tộc được ấp ủ, nuôi dưỡng trong tâm hồn bao thế hệ.

Tổ trưởng tổ dân phố Rcom Li Hường tham gia lớp học với tư cách là học viên. Một tháng qua, anh chưa nghỉ buổi nào. Tuy đã biết chơi khá thành thạo chiêng cải tiến nhưng với bộ chiêng cổ, anh Hường gặp không ít khó khăn.

Anh Hường bảo: Từ khi lọt lòng mẹ, những đứa trẻ Jrai đã nghe âm thanh cồng chiêng qua lễ thổi tai. Khi lớn lên là tiếng cồng chiêng mừng sức khỏe, mừng lúa mới… Đến khi từ giã cuộc đời, tiếng cồng chiêng lại u hoài đưa tiễn.

Cồng chiêng vì vậy như phần hồn, chung sống với bà con từ đời này sang đời khác. Tuy vậy, những bài chiêng cổ, những dàn chiêng cổ, số lượng nghệ nhân biết đánh chiêng trong buôn đang ngày càng giảm dần.

Tổ 6 có 252 hộ với 1.150 khẩu, trong đó, trên 95% là đồng bào dân tộc thiểu số, song chỉ còn 4 nghệ nhân có khả năng đánh chiêng thuần thục nhưng đều đã lớn tuổi. Trăn trở trước sự mai một của văn hóa truyền thống, anh Hường đề xuất mở lớp dạy cồng chiêng cho bà con.

“Tổ chức cho bà con nhưng cũng là để chính bản thân có cơ hội học hỏi. Càng đánh càng mê, tôi rất tự hào vì đã có thể chơi được nhạc cụ truyền thống của chính dân tộc mình.

Hy vọng sau lớp học này, chúng tôi được hỗ trợ thêm một số bộ cồng chiêng để bà con thường xuyên tập luyện và trình diễn, duy trì vốn quý âm nhạc truyền thống”-anh Hường chia sẻ.

Do học viên đều là những người dân lao động nên lớp tổ chức vào buổi chiều tối để không ảnh hưởng đến công việc. Có người kịp ăn cơm trước khi đến lớp, có người mới đi rẫy về, chỉ kịp tắm rửa nhưng tất cả đều thể hiện sự đam mê tình yêu âm nhạc cồng chiêng, bản sắc văn hóa dân tộc.

Họ say sưa, miệt mài tập luyện không phải để được xem là nghệ nhân mà với hy vọng trong tương lai có thể truyền lại cách đánh chiêng cho chính con em mình và giới thiệu cho mọi người cùng biết.

Là 1 trong 2 nghệ nhân chỉ dạy học viên, ông Rcom Tu (làng Plơi Apa Ơi H’Trông, xã Chư Mố, huyện Ia Pa) tâm sự: Thật mừng vì bà con mình yêu thích âm nhạc dân tộc và động viên nhau tập đánh cồng chiêng.

Thời gian lớp học chỉ diễn ra 1,5 tháng nên mình chọn 2 bài chiêng: Pe trong luai (hái cà bơi) và Ayong Soăch (chàng trai nhanh nhẹn) để truyền dạy. Đây là 2 bài chiêng ca ngợi khí thế hăng say lao động và vẻ đẹp của những chàng trai Jrai cao ráo, khỏe mạnh, khí phách.

1-cac-hoc-vien-lop-cong-chieng-say-sua-luyen-tap-anh-vu-chi.jpg
Các học viên lớp cồng chiêng say sưa luyện tập. Ảnh: Vũ Chi

Theo ông Tu, để học thuộc cách đánh một bài chiêng, phải nắm được nốt của chiếc cồng hay chiêng mà mình đảm nhận, giai điệu và nhịp điệu bài chiêng thật nhuần nhuyễn; từ đó mới có thể phối hợp với những chiếc cồng, chiếc chiêng khác.

“Sự học chưa bao giờ là muộn. Hy vọng rằng sau lớp cồng chiêng này, nhiều người biết chơi cồng chiêng, bồi đắp thêm tình yêu văn hóa dân tộc. Họ tiếp tục truyền ngọn lửa đam mê, vận động con cháu cùng lưu giữ, bảo tồn văn hóa cồng chiêng”-nghệ nhân Rcom Tu kỳ vọng.

Theo Giám đốc Trung tâm Văn hóa-Thông tin và Thể thao thị xã Lại Quang Minh: Hiện tại, 7/8 xã, phường trên địa bàn thị xã đã thành lập đội cồng chiêng. Trong đó, xã Ia Rbol có 2 đội gồm 1 đội cồng chiêng trường học và 1 đội cồng chiêng thanh niên.

Các đội đều hoạt động khá hiệu quả, thường xuyên tham gia chương trình “Cồng chiêng cuối tuần-Thưởng thức và trải nghiệm” do Sở Văn hóa-Thể thao và Du lịch tổ chức.

Cuối tháng 9 vừa qua, thị xã bố trí kinh phí mở lớp dạy cồng chiêng cho bà con dân tộc thiểu số phường Sông Bờ. 26 học viên đã chăm chỉ luyện tập và tiến bộ nhanh chóng. Bà con đã chơi nhuần nhuyễn 1 bài chiêng và đang tập luyện bài thứ hai.

“Lớp học cồng chiêng góp phần nhân lên tình yêu văn hóa trong cộng đồng. Các buổi học đều có rất đông trẻ em, người lớn đến thưởng thức, cổ vũ, động viên.

Dự kiến cuối tháng 11 này, thị xã tổ chức hội thi cồng chiêng, tạo điều kiện cho những nghệ nhân có dịp trình diễn, quảng bá nét đẹp văn hóa truyền thống của đồng bào mình đến với du khách gần xa”-ông Minh cho biết thêm.

Các tin khác

Uống nước nhớ nguồn

Uống nước nhớ nguồn

(GLO)- Mỗi độ tháng ba âm lịch, khi dòng người hành hương về Đền Hùng (tỉnh Phú Thọ) dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng, một mạch nguồn thiêng liêng lại được đánh thức trong tâm thức người Việt.

Củng cố tinh thần đại đoàn kết, tạo nền tảng phát triển bền vững

Củng cố tinh thần đại đoàn kết, tạo nền tảng phát triển bền vững

(GLO)- Ở tỉnh Gia Lai hiện nay - vùng đất hội tụ nhiều tộc người và sắc thái văn hóa - việc phát huy giá trị tín ngưỡng thờ Quốc Tổ Hùng Vương trở thành sợi dây vô hình gắn kết cộng đồng, góp phần củng cố tinh thần đại đoàn kết, tạo nền tảng cho phát triển bền vững.

Gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống từ trái bầu khô

Gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống từ trái bầu khô

(GLO)- Chỉ là một vật dụng quen thuộc trong đời sống thường ngày, nhưng theo thời gian, những trái bầu khô đã trở thành một phần ký ức văn hóa, gắn với nếp sống, tập quán và tâm hồn của cộng đồng người Jrai, Bahnar.

Gìn giữ âm vang cồng chiêng, hơmon nơi đại ngàn

Những nghệ nhân nặng lòng với văn hóa truyền thống

(GLO)- Giữa nhịp sống hiện đại, không ít nghệ nhân ở Gia Lai vẫn lặng thầm gắn bó với công việc chỉnh chiêng, chế tác nhạc cụ truyền thống đến hát kể sử thi (hơmon). Họ không chỉ lưu giữ thanh âm và ký ức đại ngàn mà còn truyền dạy cho thế hệ trẻ bằng tất cả tâm huyết.

Nét đẹp cúng Quý xuân ở đình An Mỹ

Nét đẹp cúng Quý xuân ở đình An Mỹ

(GLO)- Cứ đến ngày 10 tháng 2 hàng năm, người dân phường An Phú (tỉnh Gia Lai) lại tổ chức Lễ cúng Đình làng An Mỹ. Đây là nét đẹp trong đời sống tín ngưỡng của người dân, thể hiện lòng biết ơn các bậc tiền hiền, hậu hiền khai hoang lập đất và cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa.

Các thung lũng ở Quy Nhơn xưa

Các thung lũng ở Quy Nhơn xưa

(GLO)- Trong cuốn "Du ký Trung kỳ theo đường cái quan", Camille Paris - nhà khảo cổ người Pháp từng tham gia xây dựng đường điện báo tại Trung Kỳ giai đoạn 1885-1889 đã nhắc đến 2 thung lũng nổi tiếng của Quy Nhơn xưa: thung lũng Công và thung lũng Gà.

Nhơn Hải và nét văn hóa biển đặc sắc

Nhơn Hải và nét văn hóa biển đặc sắc

(GLO)- Từ ngày 29-3 đến 1-4 (tức ngày 11 đến 14-2 âm lịch), làng biển Nhơn Hải (phường Quy Nhơn Đông, tỉnh Gia Lai) rộn ràng bước vào mùa vui Lễ hội cầu ngư - sự kiện văn hóa truyền thống lớn nhất trong năm ở địa phương. 

Lễ cúng Quý Xuân tại tổ đình An Khê

Lễ cúng Quý Xuân tại tổ đình An Khê

(GLO)- Sáng 28-3 (tức mùng 10 tháng 2 âm lịch), tại đình An Khê (phường An Khê, tỉnh Gia Lai), Ban Nghi lễ đình tổ chức lễ cúng Quý Xuân trong không gian linh thiêng, rộn ràng tiếng chiêng, trống giữa tiết trời đẹp nhất của mùa xuân.

Di tích Plei Ơi chào đón du khách

Di tích Plei Ơi chào đón du khách

(GLO)- Khu di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia Plei Ơi - điểm đến mang giá trị tâm linh, lịch sử gắn với truyền thuyết Vua Lửa của đồng bào Jrai ở xã Chư A Thai - vừa được đầu tư đồng bộ, khang trang, sẵn sàng chào đón du khách trong Năm Du lịch quốc gia - Gia Lai 2026.

Đoàn xã Ia Dreh ra mắt Câu lạc bộ cồng chiêng thanh thiếu nhi

Đoàn xã Ia Dreh ra mắt Câu lạc bộ cồng chiêng thanh thiếu nhi

(GLO)- Ngày 26-3, Đoàn xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) phối hợp với Trường THCS Ngô Quyền tổ chức ra mắt Câu lạc bộ (CLB) cồng chiêng thanh thiếu nhi, nhằm góp phần bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, đồng thời tạo sân chơi lành mạnh cho học sinh.

Lặng lẽ tìm về ký ức nghề xưa

Lặng lẽ tìm về ký ức nghề xưa

(GLO)- Cuối năm 2025, cuốn sách Nghề dệt truyền thống tỉnh Bình Định (từ thế kỷ XIX đến nay) của ThS. Hoàng Bình ra mắt bạn đọc như một công trình biên khảo công phu về một nghề thủ công từng gắn bó mật thiết với đời sống người dân đất Võ.

Bộ chiêng của các thủ lĩnh Jrai trở thành bảo vật quốc gia

Bộ chiêng Kơ Đơ trở thành bảo vật quốc gia

(GLO)- Bộ cồng chiêng Kơ Đơ (niên đại đầu thế kỷ XX) vừa được công nhận là bảo vật quốc gia. Không chỉ là nhạc cụ cổ, chiêng Kơ Đơ còn là hiện vật gắn với những thủ lĩnh Jrai xưa, phản ánh cấu trúc xã hội, đời sống tín ngưỡng và nghệ thuật âm nhạc độc đáo của cư dân Tây Nguyên.

Những mùa xuân huy hoàng trên kinh thành

Những mùa xuân huy hoàng trên kinh thành Hoàng Đế

(GLO)- Thành Hoàng Đế thuộc huyện An Nhơn, tỉnh Bình Định (cũ) là di tích duy nhất còn lại của vương triều Tây Sơn. Đây là một công trình kiến trúc thành cổ khá đặc biệt, sau 6 lần khai quật khảo cổ phục vụ nghiên cứu và trùng tu, đến nay vẫn còn nhiều bí ẩn...

Tiếng vó ngựa trong từng thớ đá

Tiếng vó ngựa trong từng thớ đá

(GLO)- Xin được nói ngay - Tiếng vó ngựa trong từng thớ đá - là cách tôi nói văn vẻ về một góc trong nghệ thuật điêu khắc Chăm.

Giai thoại về ba con ngựa nổi tiếng trong lịch sử

Giai thoại về ba con ngựa nổi tiếng trong lịch sử

(GLO)- Trong dòng chảy lịch sử, không chỉ có những bậc anh hùng làm nên huyền thoại, mà còn có những chiến mã góp phần tạo nên kỳ tích. Trong những thời khắc sinh tử, có 3 con ngựa nổi tiếng đã đi vào sử sách như biểu tượng của lòng trung nghĩa và sức mạnh phi thường.

Chất thuần khiết nâng tầm thổ cẩm

Chất thuần khiết nâng tầm thổ cẩm

(GLO)- Với việc hợp chuẩn OCOP, nhiều sản phẩm thổ cẩm Bahnar, Jrai ở Gia Lai bắt đầu định vị được thương hiệu. Quá trình này có công rất lớn của nhiều phụ nữ, nghệ nhân đã dồn tâm huyết từng bước đưa thổ cẩm truyền thống ra thị trường.

Tiến sĩ Lê Quang Lâm cùng câu chuyện tù và Jrai

Tiến sĩ Lê Quang Lâm cùng câu chuyện tù và Jrai

(GLO)- Hiểu về văn hóa Tây Nguyên bắt đầu từ những hiện vật dân tộc học, đó cũng là một trong những cách tiếp cận của TS. Lê Quang Lâm (phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) khi nghiên cứu về văn hóa của người Jrai. Trong hàng nghìn hiện vật mà ông dày công sưu tầm, có bộ sưu tập tù và Jrai độc đáo.

Gia Lai: Chung tay gìn giữ nghề dệt thổ cẩm

Gia Lai: Chung tay gìn giữ nghề dệt thổ cẩm

(GLO)- Trong những mái nhà sàn nơi buôn làng, tiếng khung cửi vẫn lặng lẽ vang lên như nhịp thở của ký ức. Nghề dệt thổ cẩm không chỉ làm ra những sản phẩm thủ công mà còn gìn giữ giá trị văn hóa của đồng bào qua bao thế hệ.

Suy nghĩ từ những lò gốm cổ

Suy nghĩ từ những lò gốm cổ dọc sông Côn

(GLO)- Dọc theo dòng sông Côn huyền thoại, tuyến giao thương quan trọng từng nối vùng cao nguyên với cửa biển Thị Nại, nếu không để ý kỹ, người ta rất dễ đi ngang qua những gò đất tưởng như bình thường. Nhưng dưới lớp đất trầm mặc ấy là dấu tích của một thời Champa rực rỡ.