Tại miền Bắc, cơm rượu nếp được xem là lễ vật không thể thiếu. Bên cạnh đó còn có bánh tro, xôi, chè cùng các loại trái cây mùa hè như mận, vải, đào. Theo quan niệm dân gian, cơm rượu nếp giúp “diệt sâu bọ”, bảo vệ sức khỏe trong thời điểm giao mùa.
Ở miền Trung, ngoài cơm rượu và bánh tro, nhiều địa phương còn chuẩn bị chè kê ăn kèm bánh tráng vừng và thịt vịt. Người dân nơi đây thường cúng lễ khá chu đáo với mong ước bình an, mưa thuận gió hòa và mùa màng bội thu.
Trong khi đó, mâm cúng của người miền Nam nổi bật với cơm rượu, bánh ú bá trạng và đặc biệt là chè trôi nước. Những món ăn này không chỉ mang hương vị đặc trưng của vùng đất phương Nam mà còn gửi gắm ước vọng về cuộc sống đủ đầy, viên mãn.
Dù có sự khác biệt về lễ vật, mâm cúng Tết Đoan Ngọ ở cả ba miền đều thể hiện nét đẹp văn hóa truyền thống, lòng thành kính đối với tổ tiên và mong muốn về một cuộc sống bình an, khỏe mạnh cho mỗi gia đình.
Một trong những phong tục độc đáo nhất của Tết Đoan Ngọ là nghi thức "giết sâu bọ" ngay từ sáng sớm.
Theo quan niệm dân gian, khi vừa thức dậy vào ngày mùng 5-5 Âm lịch, mọi người nên súc miệng rồi ăn ngay cơm rượu nếp hoặc các loại trái cây có vị chua, chát như mận, vải. Người xưa tin rằng men rượu sẽ khiến "sâu bọ" trong cơ thể bị say, còn vị chua của trái cây sẽ giúp tiêu diệt chúng.
Dù chỉ là quan niệm dân gian, phong tục này vẫn được nhiều gia đình gìn giữ như một nét đẹp văn hóa truyền thống, góp phần tạo nên bản sắc riêng cho Tết Đoan Ngọ của người Việt.
