Bảo tồn hệ sinh thái rừng, cải thiện sinh kế
Tháng 12-2025, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Gia Lai triển khai Dự án Hỗ trợ phát triển vùng nguyên liệu cây dược liệu sa nhân dưới tán rừng cho cộng đồng dân tộc thiểu số góp phần cải thiện sinh kế người dân, bảo tồn hệ sinh thái rừng, thích ứng biến đổi khí hậu tại 5 làng đồng bào dân tộc thiểu số ở xã Bình Phú.
Đến nay, Dự án đã triển khai đồng bộ nhiều hoạt động về tập huấn kỹ thuật, tham quan học tập mô hình thực tế nhằm nâng cao nhận thức cho người dân về khai thác, bảo tồn dược liệu gắn với bảo vệ rừng; khai thác các tuyến, điểm du lịch để phát triển du lịch cộng đồng.
Trong khuôn khổ Dự án, nội dung phát triển du lịch cộng đồng được triển khai với nhiều bước cụ thể. Ban điều hành Dự án đã tổ chức cho người dân tham quan, học tập kinh nghiệm tại các mô hình du lịch cộng đồng hiệu quả; xây dựng và thiết kế 6 tuyến, điểm du lịch trải nghiệm gắn với cảnh quan tự nhiên và văn hóa truyền thống; tổ chức 2 lớp tập huấn cho 100 người dân về kỹ năng khai thác, vận hành các tuyến, điểm du lịch.
Đáng chú ý, mô hình du lịch cộng đồng bước đầu được thí điểm thông qua việc lựa chọn các hộ dân tại các làng Xà Tang, Kon Giọt 1, Kon Giọt 2, Kon Mon để cải tạo vườn thành điểm dừng chân phục vụ du khách.
Các tổ, nhóm phục vụ du lịch cũng được hình thành theo từng chức năng như lưu trú, ẩm thực, hướng dẫn, dệt thổ cẩm và biểu diễn văn hóa với sự tham gia của hàng chục hộ dân. Cùng với đó, hoạt động thí điểm đón học sinh đến tham quan, trải nghiệm đã được tổ chức thành công, bước đầu kiểm chứng tính khả thi của mô hình.
Gia đình bà Đinh Thị Nhe (làng Kon Giọt 1) tham gia Dự án khi có khu vườn 2.000 m² trồng cây ăn trái kết hợp nuôi gà thả vườn, gia đình tạo không gian xanh đón khách trải nghiệm. Nhà sàn truyền thống của gia đình đủ điều kiện phục vụ lưu trú, bà Nhe cũng đang chuẩn bị khu vệ sinh đạt chuẩn.
Bà Nhe chia sẻ: “Gia đình mình rất vui khi được tham gia Dự án. Nếu có khách đến ở lại, mình sẽ phục vụ ăn uống, sinh hoạt theo cách truyền thống của người Bahnar, vừa có thêm thu nhập, vừa giới thiệu văn hóa của làng mình đến với du khách”.
Tại làng Kon Giọt 2, anh Đinh Ri (SN 1993) là một trong những nhân tố tích cực tham gia mô hình du lịch cộng đồng. Tốt nghiệp Trường Đại học Kinh tế Huế (chuyên ngành tài chính - ngân hàng), anh được giao đảm nhiệm vai trò tổ trưởng tổ phục vụ hướng dẫn khi có khách đến tham quan.
Để nâng cao trình độ, anh chủ động tự học, rèn luyện kỹ năng giao tiếp tiếng Anh để có thể giới thiệu với khách nước ngoài về các điểm tham quan, phong tục, tập quán và bản sắc văn hóa của địa phương.
“Mình muốn góp phần đưa hình ảnh làng và văn hóa người Bahnar đến gần hơn với du khách. Đồng thời, cũng hy vọng du lịch phát triển sẽ giúp bà con trong làng có thêm thu nhập, ổn định cuộc sống” - anh Ri bộc bạch.
Bà Nguyễn Thị Tuyết Mai - Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh, Trưởng ban điều hành Dự án - cho biết thêm: Mặc dù còn trong giai đoạn đầu triển khai, song những kết quả đạt được cho thấy dự án không chỉ góp phần cải thiện sinh kế cho người dân mà còn từng bước định hình hướng phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn tài nguyên và phát huy bản sắc văn hóa địa phương.
Khai thác tiềm năng du lịch cộng đồng
Xã Bình Phú hiện có 5 làng đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống với nhiều tiềm năng để phát triển du lịch cộng đồng. Nơi đây sở hữu cảnh quan thiên nhiên còn giữ được nét hoang sơ với hệ thống thác, suối, núi rừng đặc trưng.
Nổi bật trong quần thể cảnh quan là thác Đổ - điểm đến còn giữ nguyên vẻ hoang sơ giữa đại ngàn. Từ độ cao khoảng 40 m, dòng nước đổ trắng xóa, uốn mình qua những tầng đá muôn hình vạn trạng, tạo nên khung cảnh vừa hùng vĩ, vừa nên thơ. Bao quanh là không gian rừng nguyên sinh xanh thẳm, khiến du khách có cảm giác như lạc vào một thế giới tự nhiên nguyên sơ, đầy sức sống và cuốn hút.
Cùng với đó, dòng suối Nước Gộp dưới chân cầu treo Hà Nghe cũng là điểm đến khá hấp dẫn với cảnh rừng xanh ngút ngàn.
Không chỉ có cảnh quan thiên nhiên, các làng Bahnar tại đây còn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc như dệt thổ cẩm, cồng chiêng, cùng ẩm thực và không gian sinh hoạt cộng đồng mang đậm bản sắc. Đây là nguồn tài nguyên quan trọng để phát triển các sản phẩm du lịch trải nghiệm gắn với cộng đồng.
Theo ông Đặng Bảo Toàn - Phó Chủ tịch Thường trực UBND xã Bình Phú, công tác quy hoạch và đầu tư hạ tầng cũng được quan tâm. Khu du lịch thác Đổ đã được quy hoạch với diện tích khoảng 50 ha. Tuyến đường kết nối từ khu du lịch Hầm Hô đến thác Đổ dài hơn 3,4 km được đầu tư hoàn thiện, góp phần nâng cao khả năng kết nối, thu hút du khách và kêu gọi đầu tư vào lĩnh vực du lịch.
“Trong thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục phối hợp triển khai các mô hình du lịch cộng đồng, nâng cao nhận thức và kỹ năng cho người dân, từng bước khai thác hiệu quả tiềm năng sẵn có” - ông Toàn cho biết thêm.
Bà Nguyễn Thị Tuyết Mai khẳng định: “Thông qua dự án, chúng tôi xác định không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ sinh kế mà sẽ tiếp tục định hướng tổ chức, hoàn thiện các mô hình du lịch cộng đồng theo hướng bài bản gắn với bảo tồn tài nguyên rừng, phát huy giá trị văn hóa địa phương và nâng cao đời sống người dân”.
Cải thiện sinh kế từ cây sa nhân gắn với bảo vệ rừng
Dự án đã xây dựng 1 vườn bảo tồn sa nhân tím và cây dược liệu với diện tích 500 m². Đồng thời, triển khai 3 tuyến điều tra, khảo sát phân bố cây sa nhân tím với tổng chiều dài hơn 6,7 km tại các làng Kon Mon, Xà Tang, Kon Giọt 2.
Kết quả điều tra trên 26 ô tiêu chuẩn cho thấy, có 9 ô ghi nhận sự xuất hiện của sa nhân tím (chiếm 34,6%) phân bố ở cả rừng tự nhiên và rừng trồng. Từ dữ liệu thu thập, Dự án đã xây dựng bản đồ phân bố sa nhân tím trên địa bàn, làm cơ sở khoa học cho việc bảo tồn, phát triển nguồn dược liệu gắn với sinh kế và bảo vệ rừng.
