Bảo vệ rừng hiệu quả
Giữa tháng 8-2025, chúng tôi theo chân người dân làng Chồm (xã Canh Liên) và cán bộ Ban Quản lý rừng phòng hộ Vân Canh đến thăm những khoảnh rừng phòng hộ mà bà con nhận khoán nhiều năm qua tại tiểu khu 349 (thuộc khu vực suối Đăk Ram).
Từ năm 2022 đến nay, nhờ tuần tra thường xuyên, ở vùng rừng này không xảy ra vụ chặt phá hay lấn chiếm đất rừng; công tác PCCC luôn đảm bảo. Nhờ các nhóm hộ cộng đồng bảo vệ hiệu quả, diện tích rừng nhận khoán tại địa phương vẫn còn nhiều loài động vật quý hiếm, gỗ quý có đường kính hơn 1 - 2 vòng tay người ôm, tán lá vươn cao che phủ cả khoảng rừng rộng.
Men theo những lối mòn phủ lá khô, ngồi bên suối Đăk Ram sau nhiều giờ tuần tra, ông Mai Thanh Phương (45 tuổi, người Bahnar, ở làng Chồm) cho biết: Gia đình ông nhận khoán hơn 24 ha rừng. Mỗi tháng 2 lần, 11 hộ trong nhóm của ông tổ chức tuần tra từ 2 - 4 ngày. Khi phát hiện dấu hiệu lạ như cây bị chặt, đất bị đào hay dấu chân người lạ, tổ lập tức báo ngay để Ban Quản lý rừng kiểm tra, xử lý. “Rừng nuôi sống mình nên giữ rừng là giữ nguồn sống, ký ức của làng”, ông Phương nói.
Đi cùng nhóm, anh Đinh Văn Đen (19 tuổi, người Bahnar, ở làng Chồm) đã gắn bó với công việc bảo vệ rừng từ khi học xong THPT. “Đi tuần cực lắm, phải leo dốc, lội suối, có hôm gặp mưa rừng bất chợt còn vất vả hơn. Nhưng đổi lại, tôi được thấy thú rừng, cây cổ thụ, hít thở không khí trong lành. Nghĩ đến chuyện giữ được rừng cho con cháu mai sau là thấy vui rồi”, anh Đen chia sẻ.
Làng Cát có 97 hộ dân nhận giao khoán gần 2.302 ha rừng. Nhờ phối hợp với cán bộ địa bàn thuộc Ban Quản lý rừng phòng hộ Vân Canh, các tổ, nhóm hộ trong làng thường xuyên duy trì tuần tra đều đặn, kịp thời báo cáo nhanh, xử lý các vi phạm. Nhiều khu vực trước kia cây thưa, đất trống nay đã phủ xanh trở lại, động thực vật ngày càng phong phú.
Ông Đinh Văn Krép, Bí thư Chi bộ, Trưởng ban Quản lý làng Cát, cho biết: “Làng đã đưa bảo vệ rừng vào quy ước, hương ước; ai vi phạm sẽ bị xử lý. Bà con còn được tuyên truyền thường xuyên, tuyệt đối không phá rừng, săn bắt thú quý hiếm. Nhờ đó, ai cũng hiểu giữ rừng là giữ nguồn nước, cái ăn cho con cháu. Mỗi chuyến tuần tra, thấy cây xanh, thú rừng còn đó, ai cũng nhẹ lòng hẳn”.
Cải thiện thu nhập cho người dân
Theo Ban Quản lý rừng phòng hộ Vân Canh, xã Canh Liên có trên 540 hộ ở các làng Chồm, Cát, Kà Bông, Kà Nâu, Kà Bưng, Hà Giao, Kon Lót nhận giao khoán bảo vệ gần 6.485 ha rừng phòng hộ. Các hộ tích cực tuần tra, phát hiện sớm hành vi xâm hại tài nguyên rừng và báo ngay cho cán bộ địa bàn, lực lượng kiểm lâm. Nhờ vậy, hiệu quả bảo vệ rừng được nâng lên rõ rệt.
Không chỉ giữ rừng, chính sách giao khoán còn giúp người dân có thêm nguồn thu nhập ổn định. Với mức hỗ trợ 600 nghìn đồng/ha/năm, dự kiến cuối năm 2025, Ban sẽ chi trả gần 3,9 tỷ đồng cho các cộng đồng, hộ nhận khoán. Nhiều hộ nhận khoán 12 - 24 ha rừng, số tiền này đủ trang trải một phần cuộc sống, mua sắm công cụ sản xuất, đầu tư chăn nuôi, phát triển kinh tế, giảm bớt cảnh vào rừng mưu sinh trái phép.
Ông Đinh Văn Tùng (52 tuổi, người Bahnar, ở làng Kà Nâu) nhận khoán 12 ha rừng. Mỗi năm, ông có thêm 7,2 triệu đồng. “Gia đình tôi vốn nghèo, thu nhập chủ yếu từ trồng lúa nên bấp bênh. Từ khi nhận khoán, ngoài tiền hỗ trợ, tôi còn được hướng dẫn bảo vệ rừng, biết cách phát triển kinh tế hợp lý. Tiền nhận được, tôi mua thêm bò, dê để nuôi”, ông Tùng cho hay.
Ông Nguyễn Hoài Nam, Chủ tịch UBND xã Canh Liên, đánh giá: Giao khoán bảo vệ rừng là chính sách nhân văn, vừa gìn giữ rừng và tài nguyên trong rừng, vừa tạo sinh kế ổn định cho người dân. Nhờ nguồn thu này, nhiều hộ đã biết đầu tư phát triển kinh tế, từng bước thoát nghèo, góp phần đưa tỷ lệ hộ nghèo của xã còn 23,36% (năm 2025), giảm 33,08% so với năm 2020 (56,44%). Đây là nền tảng quan trọng để xã tiếp tục giảm nghèo, hướng tới xây dựng nông thôn mới gắn với phát triển bền vững.
Giám đốc Ban Quản lý rừng phòng hộ Vân Canh Nguyễn Thanh Quang cho hay: “Để nâng cao hiệu quả giữ rừng và xây dựng lực lượng bảo vệ rừng mạnh tại chỗ, đơn vị thường xuyên phối hợp với chính quyền và các nhóm cộng đồng, hộ dân tổ chức tập huấn kỹ năng PCCC rừng, xử lý các vi phạm... Mặt khác, Ban cũng đang kiến nghị với cấp trên xin mở rộng thêm diện tích giao khoán, với mục tiêu tạo thêm cơ hội để người dân có việc làm, tăng thu nhập, gắn bó bền chặt hơn với rừng”.
