Lễ cúng rụng rốn của người Bahnar

(GLO)- Lễ cúng rụng rốn (Et tuh klok) là nghi lễ đầu tiên trong vòng đời của mỗi người Bahnar. Không chỉ là cúng tạ ơn, mong muốn các thần linh che chở, bảo vệ đứa trẻ khỏe mạnh, mà lễ cúng còn là sự xác nhận đứa bé chính thức trở thành thành viên trong gia đình, dòng tộc và cộng đồng.

Theo già làng Y Thành (66 tuổi, làng KDung, xã Hra, huyện Mang Yang), xưa kia, người Bahnar quan niệm rằng, mỗi đứa bé khi sinh ra chỉ được xem là thành viên trong gia đình, dòng tộc và cộng đồng khi đã tổ chức xong lễ cúng rụng rốn và đặt tên. Bởi vậy, cúng rụng rốn là nghi lễ rất quan trọng, vừa là niềm vui, vừa là trách nhiệm của gia đình đối với đứa bé.

Khi đứa bé mới sinh ra chưa rụng rốn, chưa có tên, nếu trong giai đoạn này mà không may qua đời thì cha mẹ và gia đình đem chôn cất nhưng không tổ chức tang lễ. Còn nếu trời thương, phù hộ đến khi đứa bé rụng rốn thì cha mẹ, họ hàng đứa bé vui mừng, tổ chức lễ cúng rụng rốn và đặt tên. Lúc này, đứa bé chính thức được xem là thành viên trong gia đình.

Thầy cúng mời rượu mừng cha mẹ và đứa bé đã được làm lễ cúng rụng rốn và đặt tên. Ảnh: A.D

Thầy cúng mời rượu mừng cha mẹ và đứa bé đã được làm lễ cúng rụng rốn và đặt tên. Ảnh: A.D

Theo phong tục của người Bahnar, trong vòng đời của mỗi người thường trải qua 3 lễ cúng quan trọng gồm: lễ cúng rụng rốn và đặt tên; lễ thổi tai được tổ chức khi đứa trẻ biết bò hoặc chập chững tập đi; lễ trưởng thành (chủ yếu gia đình giàu có tổ chức cho con cái) diễn ra khi đứa trẻ 9-11 tuổi, bắt đầu có ý thức biết, tự chơi, tự đi câu cá, bẫy chim...

Cả 3 lễ cúng đều nhằm cầu an, mong muốn Yàng che chở, phù hộ cho đứa trẻ có sức khỏe tốt, thông minh, siêng năng chăm chỉ, bình an cả đời. Tuy nhiên, lễ cúng rụng rốn có giá trị tinh thần cao hơn cả vì không chỉ giúp đứa bé là thành viên chính thức trong gia đình và cộng đồng mà còn là dịp để gia đình bày tỏ lòng biết ơn với các thần linh đã che chở cho đứa bé qua được giai đoạn sơ sinh tiềm ẩn nhiều yếu tố nguy hiểm.

Ngày nay, lễ cúng rụng rốn vẫn được cộng đồng người Bahnar xem trọng và gìn giữ. Già làng Y Thành khẳng định: “Đến nay, chúng tôi vẫn gìn giữ lễ cúng này. Đây cũng là nghi lễ đầu tiên trong vòng đời của người Bahnar để cầu xin Yàng ban ơn phước, phù hộ cho đứa trẻ lớn nhanh, khỏe mạnh”.

Để thực hiện lễ cúng rụng rốn, thông thường sau khi sinh đứa bé, các thành viên trong gia đình chuẩn bị những lễ vật cần thiết, cùng bàn luận và chọn cái tên ưng ý để tiến hành làm lễ. Lễ cúng được tổ chức to hay nhỏ tùy theo điều kiện kinh tế của gia đình nhưng bắt buộc phải có 1 con gà nướng, 2 ghè rượu.

Bên cạnh đó, anh em, họ hàng thân thiết góp thêm những ghè rượu, gà vịt... theo khả năng, vừa để giúp đỡ, chung vui, vừa để tạo nên tình cảm gắn bó, thân tình. Khi lễ vật đã chuẩn bị đủ, gia đình mời thầy cúng tiến hành lễ, khi cúng phải cúng bằng tên của đứa bé.

Thực hiện xong nghi lễ, mọi người cùng ăn uống mừng cho đứa trẻ đã có tên, mừng cho gia đình có thêm thành viên mới. Về rượu cúng rụng rốn, gia đình sẽ mời bà mụ đỡ đẻ uống trước. Tiếp đó, già làng mời rượu cha mẹ đứa bé để chúc phúc...

Lúc này, gia đình cũng bắt đầu thay đổi cách xưng hô, dựa vào tên của đứa bé. Chẳng hạn đứa bé tên Tâm thì họ sẽ xưng hô, gọi nhau như bố Tâm, mẹ Tâm hoặc ông-bà Tâm ơi... Và, người Bahnar tin rằng, khi đã thực hiện xong lễ cúng rụng rốn thì đứa bé sẽ được trời đất phù hộ, có sức khỏe tốt, siêng năng chăm chỉ, bình an cả đời.

Các tin khác

Uống nước nhớ nguồn

Uống nước nhớ nguồn

(GLO)- Mỗi độ tháng ba âm lịch, khi dòng người hành hương về Đền Hùng (tỉnh Phú Thọ) dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng, một mạch nguồn thiêng liêng lại được đánh thức trong tâm thức người Việt.

Củng cố tinh thần đại đoàn kết, tạo nền tảng phát triển bền vững

Củng cố tinh thần đại đoàn kết, tạo nền tảng phát triển bền vững

(GLO)- Ở tỉnh Gia Lai hiện nay - vùng đất hội tụ nhiều tộc người và sắc thái văn hóa - việc phát huy giá trị tín ngưỡng thờ Quốc Tổ Hùng Vương trở thành sợi dây vô hình gắn kết cộng đồng, góp phần củng cố tinh thần đại đoàn kết, tạo nền tảng cho phát triển bền vững.

Gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống từ trái bầu khô

Gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống từ trái bầu khô

(GLO)- Chỉ là một vật dụng quen thuộc trong đời sống thường ngày, nhưng theo thời gian, những trái bầu khô đã trở thành một phần ký ức văn hóa, gắn với nếp sống, tập quán và tâm hồn của cộng đồng người Jrai, Bahnar.

Gìn giữ âm vang cồng chiêng, hơmon nơi đại ngàn

Những nghệ nhân nặng lòng với văn hóa truyền thống

(GLO)- Giữa nhịp sống hiện đại, không ít nghệ nhân ở Gia Lai vẫn lặng thầm gắn bó với công việc chỉnh chiêng, chế tác nhạc cụ truyền thống đến hát kể sử thi (hơmon). Họ không chỉ lưu giữ thanh âm và ký ức đại ngàn mà còn truyền dạy cho thế hệ trẻ bằng tất cả tâm huyết.

Nét đẹp cúng Quý xuân ở đình An Mỹ

Nét đẹp cúng Quý xuân ở đình An Mỹ

(GLO)- Cứ đến ngày 10 tháng 2 hàng năm, người dân phường An Phú (tỉnh Gia Lai) lại tổ chức Lễ cúng Đình làng An Mỹ. Đây là nét đẹp trong đời sống tín ngưỡng của người dân, thể hiện lòng biết ơn các bậc tiền hiền, hậu hiền khai hoang lập đất và cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa.

Các thung lũng ở Quy Nhơn xưa

Các thung lũng ở Quy Nhơn xưa

(GLO)- Trong cuốn "Du ký Trung kỳ theo đường cái quan", Camille Paris - nhà khảo cổ người Pháp từng tham gia xây dựng đường điện báo tại Trung Kỳ giai đoạn 1885-1889 đã nhắc đến 2 thung lũng nổi tiếng của Quy Nhơn xưa: thung lũng Công và thung lũng Gà.

Nhơn Hải và nét văn hóa biển đặc sắc

Nhơn Hải và nét văn hóa biển đặc sắc

(GLO)- Từ ngày 29-3 đến 1-4 (tức ngày 11 đến 14-2 âm lịch), làng biển Nhơn Hải (phường Quy Nhơn Đông, tỉnh Gia Lai) rộn ràng bước vào mùa vui Lễ hội cầu ngư - sự kiện văn hóa truyền thống lớn nhất trong năm ở địa phương. 

Lễ cúng Quý Xuân tại tổ đình An Khê

Lễ cúng Quý Xuân tại tổ đình An Khê

(GLO)- Sáng 28-3 (tức mùng 10 tháng 2 âm lịch), tại đình An Khê (phường An Khê, tỉnh Gia Lai), Ban Nghi lễ đình tổ chức lễ cúng Quý Xuân trong không gian linh thiêng, rộn ràng tiếng chiêng, trống giữa tiết trời đẹp nhất của mùa xuân.

Di tích Plei Ơi chào đón du khách

Di tích Plei Ơi chào đón du khách

(GLO)- Khu di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia Plei Ơi - điểm đến mang giá trị tâm linh, lịch sử gắn với truyền thuyết Vua Lửa của đồng bào Jrai ở xã Chư A Thai - vừa được đầu tư đồng bộ, khang trang, sẵn sàng chào đón du khách trong Năm Du lịch quốc gia - Gia Lai 2026.

Đoàn xã Ia Dreh ra mắt Câu lạc bộ cồng chiêng thanh thiếu nhi

Đoàn xã Ia Dreh ra mắt Câu lạc bộ cồng chiêng thanh thiếu nhi

(GLO)- Ngày 26-3, Đoàn xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) phối hợp với Trường THCS Ngô Quyền tổ chức ra mắt Câu lạc bộ (CLB) cồng chiêng thanh thiếu nhi, nhằm góp phần bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, đồng thời tạo sân chơi lành mạnh cho học sinh.

Lặng lẽ tìm về ký ức nghề xưa

Lặng lẽ tìm về ký ức nghề xưa

(GLO)- Cuối năm 2025, cuốn sách Nghề dệt truyền thống tỉnh Bình Định (từ thế kỷ XIX đến nay) của ThS. Hoàng Bình ra mắt bạn đọc như một công trình biên khảo công phu về một nghề thủ công từng gắn bó mật thiết với đời sống người dân đất Võ.

Bộ chiêng của các thủ lĩnh Jrai trở thành bảo vật quốc gia

Bộ chiêng Kơ Đơ trở thành bảo vật quốc gia

(GLO)- Bộ cồng chiêng Kơ Đơ (niên đại đầu thế kỷ XX) vừa được công nhận là bảo vật quốc gia. Không chỉ là nhạc cụ cổ, chiêng Kơ Đơ còn là hiện vật gắn với những thủ lĩnh Jrai xưa, phản ánh cấu trúc xã hội, đời sống tín ngưỡng và nghệ thuật âm nhạc độc đáo của cư dân Tây Nguyên.

Những mùa xuân huy hoàng trên kinh thành

Những mùa xuân huy hoàng trên kinh thành Hoàng Đế

(GLO)- Thành Hoàng Đế thuộc huyện An Nhơn, tỉnh Bình Định (cũ) là di tích duy nhất còn lại của vương triều Tây Sơn. Đây là một công trình kiến trúc thành cổ khá đặc biệt, sau 6 lần khai quật khảo cổ phục vụ nghiên cứu và trùng tu, đến nay vẫn còn nhiều bí ẩn...

Tiếng vó ngựa trong từng thớ đá

Tiếng vó ngựa trong từng thớ đá

(GLO)- Xin được nói ngay - Tiếng vó ngựa trong từng thớ đá - là cách tôi nói văn vẻ về một góc trong nghệ thuật điêu khắc Chăm.

Giai thoại về ba con ngựa nổi tiếng trong lịch sử

Giai thoại về ba con ngựa nổi tiếng trong lịch sử

(GLO)- Trong dòng chảy lịch sử, không chỉ có những bậc anh hùng làm nên huyền thoại, mà còn có những chiến mã góp phần tạo nên kỳ tích. Trong những thời khắc sinh tử, có 3 con ngựa nổi tiếng đã đi vào sử sách như biểu tượng của lòng trung nghĩa và sức mạnh phi thường.

Chất thuần khiết nâng tầm thổ cẩm

Chất thuần khiết nâng tầm thổ cẩm

(GLO)- Với việc hợp chuẩn OCOP, nhiều sản phẩm thổ cẩm Bahnar, Jrai ở Gia Lai bắt đầu định vị được thương hiệu. Quá trình này có công rất lớn của nhiều phụ nữ, nghệ nhân đã dồn tâm huyết từng bước đưa thổ cẩm truyền thống ra thị trường.

Tiến sĩ Lê Quang Lâm cùng câu chuyện tù và Jrai

Tiến sĩ Lê Quang Lâm cùng câu chuyện tù và Jrai

(GLO)- Hiểu về văn hóa Tây Nguyên bắt đầu từ những hiện vật dân tộc học, đó cũng là một trong những cách tiếp cận của TS. Lê Quang Lâm (phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) khi nghiên cứu về văn hóa của người Jrai. Trong hàng nghìn hiện vật mà ông dày công sưu tầm, có bộ sưu tập tù và Jrai độc đáo.

Gia Lai: Chung tay gìn giữ nghề dệt thổ cẩm

Gia Lai: Chung tay gìn giữ nghề dệt thổ cẩm

(GLO)- Trong những mái nhà sàn nơi buôn làng, tiếng khung cửi vẫn lặng lẽ vang lên như nhịp thở của ký ức. Nghề dệt thổ cẩm không chỉ làm ra những sản phẩm thủ công mà còn gìn giữ giá trị văn hóa của đồng bào qua bao thế hệ.

Suy nghĩ từ những lò gốm cổ

Suy nghĩ từ những lò gốm cổ dọc sông Côn

(GLO)- Dọc theo dòng sông Côn huyền thoại, tuyến giao thương quan trọng từng nối vùng cao nguyên với cửa biển Thị Nại, nếu không để ý kỹ, người ta rất dễ đi ngang qua những gò đất tưởng như bình thường. Nhưng dưới lớp đất trầm mặc ấy là dấu tích của một thời Champa rực rỡ.