Cách đây 5 năm, ông Nguyễn Văn Cư (thôn Thượng An 3) nhờ người quen mua giúp 10 cây dâu da xanh và 10 cây dâu da vàng giống dâu Hạ Châu (TP. Cần Thơ) đem về trồng xen trong vườn cây ăn quả. Cây dâu da hợp với điều kiện đất đai, khí hậu địa phương và được chăm sóc đúng quy trình kỹ thuật nên phát triển xanh tốt.
Theo ông Cư, dâu da dễ trồng, dễ chăm sóc, chi phí đầu tư thấp. Để cây dâu da thụ phấn tốt, đậu quả nhiều, không bị lép (không múi), ông đã trồng thêm 2 cây dâu da đực. Đến mùa trổ bông, cây có thể tự thụ phấn nhờ côn trùng. Sau 4 năm, cây dâu da cho những chùm quả lúc lỉu, vỏ mỏng, màu rất đẹp, khi ăn có vị ngọt thanh mát. Từng chùm quả dài 30-50 cm mọc dọc thân cây và các cành lớn, buông thõng như tấm rèm treo bắt mắt.
Mùa dâu da năm ngoái, ông Cư hái bán tại phiên chợ nông sản thị xã An Khê lần thứ III với giá 40 ngàn đồng/kg. Năm nay, người dân, khách du lịch đã tìm đến vườn cây. Ông Cư mở cửa đón khách tham quan, thu tiền vé 10 ngàn đồng/người lớn, trẻ em miễn phí và bán quả với giá 30 ngàn đồng/kg cho du khách có nhu cầu thưởng thức, làm quà biếu.
“Năm nay, tôi thu hoạch hơn 1,1 tấn quả. Giống dâu vàng Hạ Châu, dâu da xanh có thời gian thu hoạch kéo dài 20-25 ngày. Sau khi chín nếu không thu hái quả sẽ hư, rụng. Từ giữa tháng 7 đến đầu tháng 8, mỗi ngày có khoảng 100 lượt khách thập phương đến tham quan vườn dâu da, mang lại nguồn thu nhập tăng thêm cho gia đình”-ông Cư cho biết.
Ảnh: Ngọc Minh
Vượt gần 50 cây số, chị Nguyễn Thị Mỹ Tho (ở xã Bình Khê) cùng nhóm bạn tham quan, chụp hình bên cây dâu da vàng trĩu quả và thưởng thức vị ngọt thanh của quả dâu, giúp xua tan mệt mỏi. “Trên đường đến vườn dâu, chúng tôi dừng lại ở đầu đèo An Khê ngắm cảnh núi non hùng vĩ. Và còn thú vị hơn khi được tham quan, khám phá vườn dâu da vàng, vườn dâu da đỏ. Chúng tôi đã có chuyến đi chơi thú vị, cũng như ghi lại những bức hình ưng ý”-chị Tho thích thú nói.
Cửu An không chỉ có nhiều điểm di tích lịch sử, đình, miếu, căn cứ địa quan trọng trong buổi đầu của cuộc khởi nghĩa nông dân Tây Sơn (1771-1773) mà còn có những vườn dâu da đỏ nức tiếng.
Cùng gia đình tham quan vườn dâu da đỏ tại thôn An Điền Bắc, anh Hoàng Nguyễn Văn Thanh (phường An Khê) cho hay: Khoảng 3 năm nay, vợ chồng anh đưa các con đi dã ngoại, vui chơi ở vườn dâu da đỏ. Ngoài chụp hình, gia đình còn được nghỉ ngơi, thư giãn, hít thở không khí trong lành, ngắm những chùm quả dâu da chín mọng trên cành.
“Nhà vườn tổ chức dịch vụ ngày càng chuyên nghiệp. Không chỉ mang đến không gian xanh-sạch-đẹp, họ còn xây dựng tiểu cảnh, nhà chòi để có chỗ cho khách nghỉ chân, ngắm cảnh, mở dịch vụ hát karaoke, bán nước ngọt, bán nông sản địa phương, đáp ứng nhu cầu du khách”-anh Thanh kể.
Dâu da vốn là cây rừng, được người dân mang về trồng hàng chục năm nay. Cây càng lâu năm ra quả càng nhiều. Từng chùm quả mọc sát nhau, bao bọc thân cây, rồi lan ra các cành to, cảm giác chật ních, đông đúc, nhưng quả nào quả nấy vẫn to, tròn đều, căng mọng đỏ rực. Quả dâu da có thể nấu canh chua, làm nộm, ngâm với đường làm siro, thức uống thơm ngon.
Dẫn chúng tôi tham quan vườn cây, ông Nguyễn Xuân Khải (thôn An Điền Bắc) giới thiệu: Gia đình có 26 cây dâu da đỏ cho thu hoạch quả từ nhiều năm nay và 15 cây mới trồng. Cùng giống dâu da đỏ, nhưng khi chín mỗi cây cho quả màu sắc khác nhau như tím đỏ, đỏ thẫm, đỏ phớt. Trong quá trình cây ra hoa, đậu quả, ông không phun bất cứ loại thuốc sâu hoặc thuốc kích thích nào.
“Thuận theo tự nhiên, năm trước, cây đã cho quả nhiều thì năm sau cây ra quả ít, thậm chí có cây không có quả nào. Nhưng năm nay, thời tiết thuận lợi, cây nào cũng trĩu quả, sản lượng tăng gấp đôi so với năm ngoái, đạt gần 3 tấn quả. Dâu da chín rơi vào thời điểm mùa màng đã thu hoạch xong, nhàn rỗi, tôi mở cửa đón khách vào tham quan, chụp hình. Cuối vụ, tôi thu hoạch quả bán cho thương lái với giá 20-25 ngàn đồng/kg”-ông Khải chia sẻ.
Trên địa bàn xã Cửu An có 12 vườn dâu da. Những năm gần đây, các hộ trồng dâu da được chính quyền địa phương, cơ quan chuyên môn hỗ trợ tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóc vườn cây. Các nhà vườn đã chủ động học hỏi, đúc rút kinh nghiệm trong quá trình mở cửa đón khách tham quan.
Bà Phan Thị Mỹ Tho-Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng thôn An Điền Bắc-cho hay: Trong thôn có 3 hộ có vườn dâu da với số lượng cây lớn đã tổ chức mở cửa đón khách tham quan. Mỗi ngày, các nhà vườn đón hàng trăm lượt khách du lịch đến vui chơi, nghỉ ngơi.
“Trong tháng 8 này và nhân dịp kỷ niệm 80 năm Quốc khánh (2/9/1945-2/9/2025), xã tổ chức một số hoạt động văn hóa, văn nghệ kết hợp với tham quan, trải nghiệm vườn dâu da đỏ. Đây là dịp để thôn quảng bá hình ảnh, bản sắc văn hóa, đặc sản của vùng quê đến du khách bốn phương”-bà Tho thông tin.
